(Ảnh minh họa: Quy trình thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc được quy định chặt chẽ tại Nghị định 43/2020/NĐ-CP)

Ngày 08/04/2020, Chính phủ đã ban hành Nghị định 43/2020/NĐ-CP quy định về thi hành án tử hình bằng hình thức tiêm thuốc độc. Văn bản này chính thức có hiệu lực từ ngày 15/04/2020, thay thế cho Nghị định 82/2011/NĐ-CP và Nghị định 47/2013/NĐ-CP trước đây. Một trong những điểm đáng chú ý nhất của quy định mới này chính là việc xử lý tình huống hy hữu: tử tù vẫn còn sống sau khi đã thực hiện đầy đủ các bước tiêm thuốc độc theo quy trình.

Quy trình 3 liều thuốc và sự chuẩn bị nghiêm ngặt

Theo quy định tại Điều 6 Nghị định 43/2020/NĐ-CP, cán bộ trực tiếp thi hành án tử hình phải chuẩn bị đủ 03 liều thuốc, trong đó bao gồm 01 liều chính và 02 liều dự phòng. Việc chuẩn bị này nhằm đảm bảo quá trình thi hành án diễn ra liên tục và dứt điểm, tránh những sai sót kỹ thuật hoặc tình trạng kháng thuốc của người bị thi hành án.

Quy trình tiêm thuốc được thực hiện qua 3 bước cơ bản:

• Bước 1: Tiêm thuốc làm mất tri giác. Sau khi tiêm, cán bộ chuyên môn phải kiểm tra, nếu người bị thi hành án chưa mất tri giác thì tiếp tục tiêm cho đến khi họ hoàn toàn mất tri giác.
• Bước 2: Tiêm thuốc làm liệt hệ vận động.
• Bước 3: Tiêm thuốc làm ngừng hoạt động của tim.

Văn bản pháp luật quy định chi tiết về quy trình thi hành án tử hình (ảnh minh họa)

3 loại thuốc được sử dụng trong thi hành án tử hình

Căn cứ theo Điều 4 Nghị định 43/2020/NĐ-CP, một liều thuốc sử dụng cho 01 người bị thi hành án tử hình bao gồm 03 loại thuốc chuyên biệt:

1. Thuốc làm mất tri giác;
2. Thuốc làm liệt hệ vận động;
3. Thuốc làm ngừng hoạt động của tim.

Các loại thuốc này do Bộ Y tế cấp theo đề nghị của Bộ Công an hoặc Bộ Quốc phòng, được bảo quản nghiêm ngặt, niêm phong và lập biên bản giao nhận theo đúng quy định pháp luật để đảm bảo chất lượng và tính pháp lý.

Khi nào tử tù được tạm dừng thi hành án?

Đây là nội dung nhận được nhiều sự quan tâm từ dư luận. Theo khoản 4 Điều 6 Nghị định 43/2020/NĐ-CP, sau mỗi lần tiêm thuốc 10 phút mà người bị thi hành án chưa chết, cán bộ kiểm tra phải báo cáo Chủ tịch Hội đồng thi hành án tử hình để ra lệnh sử dụng liều thuốc dự phòng tiếp theo.

Cụ thể, quy trình xử lý như sau:

• Nếu sau liều thứ nhất (10 phút) chưa chết: Tiêm liều dự phòng thứ hai.
• Nếu sau liều thứ hai (10 phút) vẫn chưa chết: Tiêm liều dự phòng thứ ba.
• Trường hợp đặc biệt: Nếu đã tiêm hết liều thuốc thứ ba mà sau 10 phút người bị thi hành án vẫn chưa chết, Đội trưởng Đội thi hành án phải báo cáo Chủ tịch Hội đồng thi hành án tử hình để ra quyết định tạm dừng thi hành án.

Việc tạm dừng này là một quy định nhân đạo và cần thiết để Hội đồng thi hành án xem xét lại các yếu tố kỹ thuật, chất lượng thuốc hoặc các nguyên nhân khách quan khác trước khi có những quyết định tiếp theo theo quy định của Luật Thi hành án hình sự 2019.

Quy trình này có thể được thực hiện bằng máy tiêm thuốc tự động hoặc tiêm trực tiếp, tùy thuộc vào điều kiện cơ sở vật chất tại nơi thi hành án. Sau khi bác sĩ pháp y kết luận người bị thi hành án đã chết, các thủ tục tiếp theo mới được tiến hành để giải quyết hậu sự theo quy định.