Trong một nỗ lực nhằm linh hoạt hóa công tác điều hành và tháo gỡ các "nút thắt" thể chế, Quốc hội đã chính thức thông qua cơ chế đặc thù cho phép Chính phủ can thiệp trực tiếp vào các quy định cấp Luật trong những tình huống cụ thể. Đây được xem là một bước tiến đột phá trong tư duy lập pháp tại Việt Nam.

Cơ chế "sửa luật" bằng Nghị quyết của Chính phủ

Căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 4 Nghị quyết 206/2025/QH15, một quyền hạn mới đã được trao cho cơ quan hành pháp cao nhất. Cụ thể:

“Trong thời gian luật, nghị quyết của Quốc hội chưa được sửa đổi, bổ sung, thay thế, Chính phủ được ban hành nghị quyết quy phạm pháp luật để điều chỉnh một số quy định của luật, nghị quyết do Chính phủ trình.”

Quy định này có hiệu lực thi hành từ ngày 24/6/2025, mở ra hành lang pháp lý nhanh chóng để xử lý các vướng mắc phát sinh từ thực tiễn mà quy trình sửa luật thông thường chưa đáp ứng kịp.

Trách nhiệm báo cáo và giám sát chặt chẽ

Mặc dù được trao quyền hạn đặc biệt, Chính phủ vẫn phải chịu sự giám sát nghiêm ngặt từ Quốc hội. Sau khi ban hành Nghị quyết điều chỉnh luật, Chính phủ có trách nhiệm phải báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội tại phiên họp hoặc kỳ họp gần nhất để đảm bảo tính minh bạch và đúng thẩm quyền.

Các trường hợp cụ thể khi ban hành Nghị quyết

Việc ban hành Nghị quyết theo cơ chế này không được thực hiện tùy tiện mà phải tuân thủ các điều kiện khắt khe:

• Đối với văn bản không do Chính phủ trình: Nếu Nghị quyết yêu cầu sửa đổi luật, pháp lệnh... không do Chính phủ trình trước đó, cơ quan soạn thảo phải xin ý kiến cơ quan trình gốc và báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước khi ban hành.
• Đối với vấn đề nhạy cảm hoặc chưa có quy định: Trường hợp Nghị quyết điều chỉnh vấn đề chưa được luật quy định hoặc có tác động lớn đến kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, Chính phủ bắt buộc phải xin ý kiến cơ quan có thẩm quyền của Đảng trước khi ban hành.
• Tính đồng bộ: Nếu Nghị quyết dẫn đến việc phải sửa đổi các Nghị định, Quyết định của Thủ tướng hay Thông tư, các nội dung sửa đổi này phải được quy định trực tiếp ngay trong Nghị quyết để đảm bảo tính thống nhất.

Thời hạn hiệu lực và cách nhận diện văn bản

Để tránh việc lạm dụng cơ chế đặc thù, Nghị quyết 206/2025/QH15 quy định rõ các Nghị quyết của Chính phủ ban hành theo cơ chế này phải xác định thời điểm hết hiệu lực, chậm nhất là trước ngày 01/3/2027.

Về mặt hình thức, các văn bản này sẽ có ký hiệu riêng để phân biệt và theo dõi. Số thứ tự sẽ được đánh liên tiếp theo năm, bắt đầu từ số 66.1. Ví dụ: Nghị quyết số: 66.1/2025/NQ-CP.

Việc triển khai Nghị quyết 206/2025/QH15 kỳ vọng sẽ tạo ra "luồng gió mới" trong quản lý nhà nước, giúp các chính sách đi vào cuộc sống nhanh hơn, hiệu quả hơn.