Ngày 28/5/2020, Bộ Tư pháp đã ban hành Thông tư 04/2020/TT-BTP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Hộ tịch 2014 và Nghị định 123/2015/NĐ-CP. Văn bản này chính thức có hiệu lực từ ngày 16/7/2020, thay thế cho Thông tư 15/2015/TT-BTP.

Từ chối xác nhận tình trạng hôn nhân để kết hôn cùng giới

Một trong những điểm đáng chú ý nhất tại khoản 5 Điều 12 Thông tư 04/2020/TT-BTP là quy định về việc từ chối giải quyết yêu cầu cấp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân trong một số trường hợp cụ thể. Theo đó, cơ quan đăng ký hộ tịch sẽ từ chối cấp giấy xác nhận nếu mục đích sử dụng là để:

• Kết hôn với người cùng giới tính;
• Kết hôn với người nước ngoài tại Cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam.

Quy định này nhằm đảm bảo tính thống nhất với Luật Hôn nhân và gia đình 2014, khi pháp luật Việt Nam hiện nay mặc dù không cấm nhưng vẫn chưa thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính.

Thời hạn sử dụng và số lượng bản cấp

Về giá trị pháp lý, Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân có giá trị đến thời điểm thay đổi tình trạng hôn nhân hoặc 06 tháng kể từ ngày cấp, tùy theo thời điểm nào đến trước. Ví dụ, nếu một người được cấp giấy xác nhận vào ngày 01/8/2020 nhưng đến ngày 15/9/2020 người đó đăng ký kết hôn thì giấy xác nhận này sẽ hết giá trị ngay tại thời điểm đăng ký kết hôn.

Đặc biệt, khi người dân yêu cầu cấp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân để sử dụng vào mục đích kết hôn, cơ quan chức năng chỉ cấp 01 bản duy nhất. Trong nội dung giấy phải ghi rõ các thông tin định danh của người dự định kết hôn bao gồm: Họ tên, năm sinh, quốc tịch, loại giấy tờ tùy thân và nơi dự định đăng ký kết hôn.

Cấp giấy xác nhận cho mục đích khác ngoài kết hôn

Đối với các trường hợp yêu cầu cấp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân vì mục đích khác (như để làm thủ tục mua bán đất đai, vay vốn ngân hàng, đi lao động nước ngoài...), quy định tại khoản 4 Điều 12 Thông tư 04/2020/TT-BTP nêu rõ:

"Trường hợp yêu cầu cấp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân để sử dụng vào mục đích khác, không phải để đăng ký kết hôn, thì người yêu cầu không phải đáp ứng điều kiện kết hôn; trong Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân phải ghi rõ mục đích sử dụng, không có giá trị để đăng ký kết hôn. Số lượng Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân được cấp theo yêu cầu."

Như vậy, người dân có thể yêu cầu cấp nhiều bản nếu sử dụng cho các giao dịch dân sự khác nhau, nhưng tuyệt đối không được dùng các bản này để thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn.

Thủ tục cấp lại khi bị mất hoặc hết hạn

Thông tư mới cũng hướng dẫn chi tiết việc cấp lại Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân. Nếu người dân đã được cấp giấy để kết hôn nhưng chưa sử dụng mà làm mất hoặc giấy đã hết hạn, khi yêu cầu cấp lại phải nộp lại bản cũ (nếu còn). Trong trường hợp bị mất, người yêu cầu phải có văn bản cam đoan về việc chưa dùng giấy đó để đăng ký kết hôn. Cơ quan đăng ký hộ tịch sẽ tiến hành xác minh, nếu thấy thông tin cam đoan là đúng sự thật thì mới tiến hành cấp lại bản mới.

Việc siết chặt quy định cấp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân theo Thông tư 04/2020/TT-BTP giúp hạn chế tình trạng một người có nhiều giấy xác nhận cùng lúc để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật về hôn nhân, đồng thời đảm bảo tính chính xác của cơ sở dữ liệu hộ tịch quốc gia.