Trong môi trường công vụ, việc một công chức muốn xin nghỉ việc vì lý do cá nhân là quyền lợi chính đáng. Tuy nhiên, khi quyền lợi này va chạm với trách nhiệm pháp lý — cụ thể là khi công chức đang trong quá trình bị xem xét kỷ luật — thì các quy định của pháp luật trở nên khắt khe hơn rất nhiều. Đặc biệt, với sự ra đời của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức 2019 (có hiệu lực từ 01/07/2020), các kẽ hở nhằm "né" kỷ luật đã dần bị bịt kín.

1. Các trường hợp công chức được giải quyết thôi việc theo nguyện vọng

Theo quy định tại Điều 59 Luật Cán bộ, công chức 2008, công chức được hưởng chế độ thôi việc nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Do sắp xếp tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế theo quy định của cơ quan có thẩm quyền.
• Theo nguyện vọng cá nhân và được cấp có thẩm quyền đồng ý bằng văn bản.
• Có 02 năm liên tiếp được xếp loại chất lượng ở mức không hoàn thành nhiệm vụ (theo quy định tại thời điểm 2020).

Cụ thể hóa quy định này, Nghị định 46/2010/NĐ-CP của Chính phủ nhấn mạnh rằng việc thôi việc theo nguyện vọng phải có sự đồng ý của cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền quản lý công chức đó.

2. Quy định riêng đối với công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý

Đối với nhóm công chức lãnh đạo, quản lý, ngoài việc thôi việc, họ còn có quyền từ chức. Điều 54 Luật Cán bộ, công chức 2008 và các văn bản hướng dẫn như Nghị định 24/2010/NĐ-CP quy định các trường hợp được từ chức bao gồm:

• Tự nguyện xin từ chức để chuyển giao vị trí lãnh đạo cho thế hệ kế cận.
• Nhận thấy không đủ sức khỏe, năng lực hoặc uy tín để hoàn thành nhiệm vụ.
• Nhận trách nhiệm về sai phạm, khuyết điểm của cơ quan hoặc của cấp dưới trực tiếp.
• Vì các lý do cá nhân khác.

Tuy nhiên, một nguyên tắc bất di bất dịch là: Khi chưa được cấp có thẩm quyền đồng ý cho từ chức hoặc thôi việc, công chức vẫn phải tiếp tục thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình theo quy định.

3. Đang bị xem xét kỷ luật: Cánh cửa thôi việc chính thức khép lại

Đây là nội dung quan trọng nhất mà công chức cần lưu ý. Để tránh tình trạng công chức dùng việc nghỉ việc như một hình thức "thoát hiểm" khi có sai phạm, pháp luật đã quy định rất chặt chẽ.

Tại khoản 17 Điều 1 Luật sửa đổi Luật Cán bộ, công chức 2019 (sửa đổi Điều 82 Luật 2008) quy định rõ:

"Công chức đang trong thời hạn xử lý kỷ luật, đang bị điều tra, truy tố, xét xử thì không được ứng cử, đề cử, bổ nhiệm, điều động, luân chuyển, biệt phái, đào tạo, bồi dưỡng, nâng ngạch hoặc thôi việc."

Bên cạnh đó, điểm c khoản 1 Điều 4 Nghị định 46/2010/NĐ-CP cũng khẳng định cơ quan có thẩm quyền không giải quyết thôi việc nếu công chức đang trong thời gian xem xét kỷ luật hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Kết luận

Như vậy, tính đến thời điểm tháng 8/2020, nếu một công chức đang bị kỷ luật hoặc đang trong quá trình xem xét hình thức kỷ luật mà nộp đơn xin nghỉ việc, thì về mặt pháp lý, cơ quan quản lý sẽ không được phép và không được giải quyết cho thôi việc. Công chức buộc phải ở lại để phối hợp làm rõ sai phạm và chấp hành hình thức xử lý (nếu có) trước khi có thể xem xét các nguyện vọng cá nhân khác.

Việc nắm vững các quy định này không chỉ giúp công chức hiểu rõ quyền lợi mà còn giúp họ nhận thức đầy đủ về trách nhiệm của mình trước pháp luật và tổ chức.