Trong bối cảnh công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ, các đối tượng tội phạm đã lợi dụng sự phổ biến của điện thoại di động để thực hiện các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Tính đến đầu năm 2021, hàng loạt vụ việc mạo danh cơ quan chức năng hoặc nhân viên ngân hàng đã gây thiệt hại lớn về tài sản cho người dân. Việc trang bị kiến thức để nhận diện các cuộc gọi này là vô cùng cấp thiết.

Nhận diện "bẫy" lừa đảo qua điện thoại: Những dấu hiệu không thể bỏ qua

Thủ đoạn của các đối tượng lừa đảo thường tập trung vào việc gây áp lực tâm lý hoặc đưa ra những lợi ích kinh tế ảo. Dưới đây là 3 dấu hiệu điển hình nhất:

1. Giả danh cơ quan công quyền, đe dọa pháp lý

Đây là thủ đoạn phổ biến nhất trong thời gian qua. Các đối tượng thường tự xưng là cán bộ Công an, Viện kiểm sát hoặc Tòa án đang điều tra một vụ án (thường là buôn lậu, ma túy hoặc rửa tiền). Chúng sử dụng các phần mềm giả lập số điện thoại của cơ quan chức năng để tạo lòng tin, sau đó đe dọa nạn nhân sẽ bị bắt giam nếu không hợp tác.

Cần lưu ý rằng, theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự, khi cần làm việc với công dân, cơ quan chức năng sẽ gửi giấy mời hoặc giấy triệu tập thông qua chính quyền địa phương hoặc gửi trực tiếp, tuyệt đối không làm việc qua điện thoại hay yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân để "tạm giữ phục vụ điều tra".

2. Cuộc gọi từ đầu số lạ, quốc tế nhằm "móc túi" cước viễn thông

Nhiều người dùng phản ánh việc nhận được các cuộc gọi nhỡ từ các đầu số quốc tế lạ như +373 (Moldova), +216 (Tunisia), +240 (Equatorial Guinea)... Các cuộc gọi này thường chỉ nháy máy một vài hồi rồi tắt. Nếu người dùng tò mò gọi lại, họ sẽ bị kết nối với các tổng đài dịch vụ nước ngoài với mức cước phí cực kỳ đắt đỏ, có thể lên tới hàng chục hoặc hàng trăm nghìn đồng mỗi phút.

3. Chiêu trò trúng thưởng và yêu cầu cung cấp mã OTP ngân hàng

Kẻ gian thường giả danh nhân viên ngân hàng hoặc các tập đoàn lớn thông báo nạn nhân đã trúng thưởng phần quà giá trị cao. Để nhận thưởng, nạn nhân được yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, số thẻ ngân hàng và đặc biệt là mã xác thực OTP. Một khi có được mã OTP, các đối tượng sẽ ngay lập tức chiếm quyền kiểm soát tài khoản và rút sạch tiền của nạn nhân.

Chế tài xử phạt nghiêm khắc đối với hành vi lừa đảo qua điện thoại

Tùy vào tính chất, mức độ và giá trị tài sản chiếm đoạt, hành vi lừa đảo qua điện thoại sẽ bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Xử phạt hành chính theo Nghị định 167/2013/NĐ-CP

Tại thời điểm tháng 3/2021, hành vi dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản của người khác mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ bị xử phạt theo quy định tại Điều 15 Nghị định 167/2013/NĐ-CP:

"1. Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây: a) Trộm cắp tài sản; b) Công nhiên chiếm đoạt tài sản; c) Dùng thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản của người khác;"

Truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015

Nếu hành vi có đủ yếu tố cấu thành tội phạm, đối tượng sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Cụ thể:

• Khung 1: Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm đối với tài sản trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng.
• Khung 2: Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm nếu phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp hoặc chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng.
• Khung 3: Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm nếu chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.
• Khung 4: Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân nếu chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng trở lên.

Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc tịch thu một phần tài sản.

Để bảo vệ bản thân, người dân cần nâng cao cảnh giác, tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP cho người lạ. Khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo, cần báo ngay cho cơ quan Công an gần nhất để được hỗ trợ kịp thời.