Trong bối cảnh kinh tế năm 2021, khi Luật Doanh nghiệp 2020 chính thức có hiệu lực, nhiều nhà đầu tư đặt câu hỏi về việc tối ưu hóa quy trình hành chính bằng cách nộp hồ sơ thành lập công ty và chi nhánh cùng một lúc. Việc này giúp doanh nghiệp nhanh chóng đi vào hoạt động tại nhiều địa điểm khác nhau, nhưng liệu quy định pháp luật hiện hành có cho phép?

Bản chất pháp lý của chi nhánh doanh nghiệp

Theo quy định tại khoản 1 Điều 44 Luật Doanh nghiệp 2020, chi nhánh được định nghĩa như sau:

"1. Chi nhánh là đơn vị phụ thuộc của doanh nghiệp, có nhiệm vụ thực hiện toàn bộ hoặc một phần chức năng của doanh nghiệp, bao gồm cả chức năng đại diện theo ủy quyền. Ngành, nghề kinh doanh của chi nhánh phải đúng với ngành, nghề kinh doanh của doanh nghiệp."

Như vậy, chi nhánh không có tư cách pháp nhân độc lập mà hoàn toàn phụ thuộc vào sự tồn tại của doanh nghiệp chủ quản. Đây là mắt xích quan trọng để giải thích tại sao việc thành lập đồng thời gặp khó khăn về mặt kỹ thuật pháp lý.

Có thể nộp hồ sơ thành lập công ty và chi nhánh cùng lúc không?

Dựa trên quy định tại Điều 45 Luật Doanh nghiệp 2020 về đăng ký hoạt động chi nhánh, doanh nghiệp chỉ có quyền thành lập chi nhánh khi đã có tư cách pháp nhân hợp pháp. Cụ thể, để thành lập chi nhánh, hồ sơ phải bao gồm thông báo thành lập do người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp ký.

Về mặt kỹ thuật, hệ thống đăng ký kinh doanh quốc gia hiện nay (áp dụng theo Nghị định 01/2021/NĐ-CP) yêu cầu phải có Mã số doanh nghiệp để khởi tạo hồ sơ cho đơn vị phụ thuộc. Mã số này chỉ được cấp sau khi doanh nghiệp được phê duyệt thành lập và cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

Kết luận: Doanh nghiệp KHÔNG THỂ thành lập công ty và chi nhánh trong cùng một bộ hồ sơ duy nhất. Quy trình bắt buộc phải là:

1. Thực hiện thủ tục đăng ký thành lập doanh nghiệp để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (có mã số thuế/mã số doanh nghiệp).
2. Sau khi có mã số doanh nghiệp, mới tiến hành nộp hồ sơ đăng ký hoạt động chi nhánh tại Cơ quan đăng ký kinh doanh nơi đặt chi nhánh.

Mối quan hệ mật thiết giữa doanh nghiệp và chi nhánh

1. Quy tắc đặt tên chi nhánh

Tên chi nhánh phải tuân thủ quy định nghiêm ngặt, bao gồm tên doanh nghiệp kèm theo cụm từ “Chi nhánh”. Điều này giúp đối tác và cơ quan quản lý dễ dàng nhận diện đơn vị chủ quản.

2. Ngành nghề kinh doanh

Ngành nghề của chi nhánh không được vượt quá phạm vi ngành nghề mà doanh nghiệp đã đăng ký. Nếu muốn chi nhánh kinh doanh lĩnh vực mới, doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục bổ sung ngành nghề cho công ty mẹ trước.

3. Mã số thuế và nghĩa vụ tài chính

Theo Điều 8 Nghị định 01/2021/NĐ-CP, mã số đơn vị phụ thuộc (chi nhánh) sẽ là mã số thuế 13 số, được cấp dựa trên mã số doanh nghiệp chính. Doanh nghiệp có thể lựa chọn hình thức hạch toán độc lập hoặc phụ thuộc tùy vào chiến lược quản lý tài chính của mình.

Việc nắm rõ trình tự này sẽ giúp các chủ doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch kinh doanh, tránh việc chuẩn bị hồ sơ sai lệch gây mất thời gian và chi phí không đáng có trong giai đoạn khởi nghiệp đầy bận rộn của năm 2021.