Trong thời đại bùng nổ của mạng xã hội như hiện nay, việc chia sẻ thông tin để giúp đỡ cộng đồng đã trở thành một thói quen phổ biến. Đặc biệt, khi nhặt được các loại giấy tờ quan trọng như Căn cước công dân (CCCD), bằng lái xe hay hộ chiếu, nhiều người thường có tâm lý muốn nhanh chóng tìm lại chủ nhân bằng cách chụp ảnh và đăng tải lên các hội nhóm Facebook, Zalo. Tuy nhiên, hành động xuất phát từ lòng tốt này lại tiềm ẩn những rủi ro pháp lý khôn lường và vô tình tiếp tay cho tội phạm công nghệ cao.

Rủi ro khôn lường khi công khai "trần trụi" thông tin cá nhân của người khác

Theo quy định tại Điều 38 Bộ luật Dân sự 2015, quyền về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ. Việc tự ý công khai hình ảnh giấy tờ tùy thân của người khác mà không có sự đồng ý của họ là hành vi xâm phạm nghiêm trọng đến quyền riêng tư.

Trong bối cảnh năm 2022, khi Việt Nam đang đẩy mạnh việc cấp đổi CCCD gắn chíp, các thông tin trên thẻ như số định danh cá nhân, ngày sinh, quê quán và đặc biệt là mã QR code chứa đựng rất nhiều dữ liệu nhạy cảm. Kẻ xấu có thể dễ dàng thu thập những hình ảnh này để:

• Làm giả giấy tờ để thực hiện các khoản vay tín chấp online tại các ứng dụng "tín dụng đen".
• Mở tài khoản ngân hàng ảo phục vụ mục đích rửa tiền hoặc lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
• Đăng ký sim rác, tài khoản mạng xã hội giả mạo để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật khác.

Việc đăng tải công khai CCCD lên mạng xã hội tiềm ẩn nguy cơ bị đánh cắp danh tính (ảnh minh họa)

Mức xử phạt hành chính: Lòng tốt "đắt giá" từ 5 đến 10 triệu đồng

Nhiều người lầm tưởng rằng vì mục đích tốt nên sẽ không bị xử phạt. Tuy nhiên, pháp luật quy định rất rõ về việc xử lý thông tin cá nhân. Cụ thể, tại điểm e khoản 3 Điều 102 Nghị định 15/2020/NĐ-CP quy định về hành vi vi phạm quy định về lưu trữ, cho thuê, truyền đưa, cung cấp, truy nhập, thu thập, xử lý, trao đổi và sử dụng thông tin:

"3. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây: [...] e) Thu thập, xử lý và sử dụng thông tin của tổ chức, cá nhân khác mà không được sự đồng ý hoặc sai mục đích theo quy định của pháp luật;"

Cần lưu ý rằng, mức phạt trên áp dụng đối với tổ chức. Đối với cá nhân, mức phạt sẽ bằng 1/2, tức là từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng. Như vậy, chỉ vì một phút thiếu cẩn trọng khi đăng ảnh tìm chủ nhân, bạn có thể phải nộp phạt một số tiền không hề nhỏ.

Truy cứu trách nhiệm hình sự: Khi ranh giới bị xóa nhòa

Nếu hành vi đăng tải thông tin cá nhân gây ra hậu quả nghiêm trọng, người vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 288 Bộ luật Hình sự 2015 về Tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông.

Tùy vào tính chất, mức độ vi phạm như thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng trở lên hoặc gây thiệt hại từ 100 triệu đồng trở lên, hoặc gây dư luận xấu làm giảm uy tín của cá nhân, người phạm tội có thể bị phạt tiền lên đến 1 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 07 năm.

Cách xử lý đúng đắn nhất là bàn giao giấy tờ cho cơ quan chức năng (ảnh minh họa)

Cách xử lý văn minh và đúng luật khi nhặt được của rơi

Để vừa giúp đỡ được người mất, vừa bảo vệ bản thân trước các rủi ro pháp lý, người dân cần thực hiện theo các hướng dẫn sau dựa trên quy định của Bộ luật Dân sự 2015:

• Bàn giao cho cơ quan Công an: Đây là cách an toàn và đúng pháp luật nhất. Cơ quan Công an có nghiệp vụ và hệ thống dữ liệu để nhanh chóng xác minh và liên lạc với chủ sở hữu.
• Che mờ thông tin nhạy cảm: Nếu vẫn muốn đăng lên mạng xã hội, tuyệt đối phải dùng các công cụ chỉnh sửa để che mờ số CCCD, mã QR, ngày sinh, địa chỉ thường trú. Chỉ nên để lộ họ tên và khu vực nhặt được.
• Liên hệ trực tiếp: Nếu trên giấy tờ có địa chỉ cụ thể và gần nơi bạn sinh sống, có thể đến tận nơi hoặc gửi qua đường bưu điện.

Việc nhặt được của rơi và trả lại cho người mất là một hành động nhân văn cần được khuyến khích. Tuy nhiên, trong kỷ nguyên số, lòng tốt cũng cần đi kèm với sự hiểu biết về pháp luật để tránh những rắc rối không đáng có cho bản thân và cộng đồng.

Hy vọng bài viết này đã cung cấp cho bạn cái nhìn sâu sắc về vấn đề đăng ảnh giấy tờ nhặt được lên mạng. Nếu bạn cần hỗ trợ pháp lý chi tiết hơn, hãy liên hệ với các chuyên gia của chúng tôi để được tư vấn kịp thời.