Trong bối cảnh tình hình địa chính trị tại khu vực Trung Đông đang có những diễn biến cực kỳ phức tạp, đặc biệt là sau các đợt không kích quy mô lớn vào cuối tháng 2/2026, chuỗi cung ứng toàn cầu đang đứng trước những thách thức chưa từng có. Để hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam chủ động ứng phó, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) đã chính thức ban hành Công văn 229/XNK-TLH đưa ra những khuyến nghị khẩn cấp.

Bối cảnh căng thẳng và tác động dây chuyền đến Logistics

Theo ghi nhận tại Công văn 229/XNK-TLH, từ ngày 28/02/2026, các hoạt động quân sự leo thang tại Trung Đông đã tạo ra một môi trường rủi ro cao cho vận tải và giao thương quốc tế. Việc hạn chế hoặc đóng cửa không phận tại nhiều quốc gia, cùng với tình trạng đình trệ tại các eo biển huyết mạch như Hormuz, đã buộc các hãng tàu phải thay đổi lộ trình.

Hệ quả tất yếu là chi phí vận tải biển và hàng không gia tăng đột biến. Thời gian vận chuyển kéo dài không chỉ làm tăng chi phí lưu kho mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng hàng hóa và uy tín của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế. Đặc biệt, giá nhiên liệu và dầu thế giới biến động mạnh đang gây áp lực lớn lên biên lợi nhuận của các đơn vị logistics và xuất nhập khẩu trong nước.

5 khuyến nghị "vàng" từ Cục Xuất nhập khẩu để ứng phó rủi ro

Để giảm thiểu tối đa thiệt hại, Cục Xuất nhập khẩu nêu rõ 05 nhóm giải pháp trọng tâm mà các doanh nghiệp cần triển khai ngay lập tức:

1. Đa dạng hóa thị trường và nguồn cung hàng hóa

Doanh nghiệp cần chủ động tìm kiếm các nguồn cung thay thế và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Việc quá phụ thuộc vào một khu vực đang có xung đột như Israel hay Iran sẽ khiến chuỗi cung ứng dễ dàng bị đứt gãy. Hãy ưu tiên khai thác các thị trường có nhu cầu tương đương nhưng có lộ trình vận chuyển an toàn hơn.

2. Rà soát chặt chẽ điều khoản hợp đồng và bảo hiểm

Đây là thời điểm các doanh nghiệp cần đặc biệt chú trọng đến các điều khoản về logistics, giao hàng và bảo hiểm trong hợp đồng mua bán. Cần đảm bảo hợp đồng có các quy định rõ ràng về tình huống bất khả kháng, phân chia chi phí phát sinh và trách nhiệm bồi thường khi hàng hóa gặp rủi ro. Việc mua bảo hiểm đầy đủ cho hàng hóa trong giai đoạn này là bắt buộc để bảo vệ tài chính.

3. Cập nhật thông tin và phối hợp liên ngành

Doanh nghiệp không nên đơn độc trong cuộc chiến này. Việc thường xuyên trao đổi thông tin với các Bộ, ngành về số liệu xuất nhập khẩu, biến động địa chính trị và giá cước vận tải là cực kỳ quan trọng. Sự phối hợp này giúp các bên thống nhất được phương án ứng phó kịp thời và hiệu quả nhất.

4. Xây dựng kịch bản phòng ngừa rủi ro chi tiết

Mỗi doanh nghiệp cần tự xây dựng cho mình các kế hoạch phòng ngừa và thích ứng riêng. Kịch bản này phải bao gồm các phương án dự phòng về vận chuyển, tài chính và nhân sự để có thể phản ứng nhanh chóng trước các tình huống xấu nhất, hạn chế tối đa tổn thất cho chuỗi cung ứng.

5. Kết nối chặt chẽ với các cơ quan quản lý Nhà nước

Tăng cường tương tác với Cục Xuất nhập khẩu, Cục Xúc tiến thương mại và các Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài. Đây là những kênh thông tin chính thống giúp doanh nghiệp tìm kiếm đơn hàng mới, thị trường mới tiềm năng và nhận được sự hỗ trợ pháp lý cần thiết khi xảy ra tranh chấp hoặc khó khăn trong thông quan.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Bên cạnh việc tuân thủ các khuyến nghị tại Công văn 229/XNK-TLH, doanh nghiệp cũng cần lưu ý các quy định chung về hoạt động ngoại thương. Việc nắm vững các quy định về xử lý tình huống bất khả kháng sẽ giúp doanh nghiệp có lợi thế khi đàm phán lại với đối tác quốc tế trong trường hợp hàng hóa bị chậm trễ do chiến tranh hoặc cấm vận.

Cục Xuất nhập khẩu khẳng định sẽ tiếp tục theo dõi sát sao diễn biến tại Trung Đông để kịp thời cập nhật thông tin và hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam vững vàng vượt qua giai đoạn đầy biến động này.