Mã định danh cá nhân không chỉ đơn thuần là một dãy số, mà còn là "chìa khóa" vạn năng giúp công dân thực hiện các thủ tục hành chính, giao dịch dân sự một cách nhanh chóng trên môi trường điện tử. Tuy nhiên, thực tế không ít trường hợp người dân phát hiện mã định danh của mình bị sai lệch thông tin về ngày sinh, giới tính hoặc nơi đăng ký khai sinh. Vậy theo quy định mới nhất tại Luật Căn cước 2023, những trường hợp nào bắt buộc phải xác định lại mã định danh?

Mã định danh cá nhân là gì và tại sao lại quan trọng?

Theo quy định, mỗi công dân Việt Nam khi được thu thập thông tin vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư sẽ được cấp một mã định danh cá nhân duy nhất. Dãy số này gồm 12 chữ số, chứa đựng các thông tin về thế kỷ sinh, giới tính, năm sinh và mã tỉnh, thành phố nơi đăng ký khai sinh.

Việc đảm bảo tính chính xác của mã định danh là cực kỳ quan trọng. Bởi lẽ, đây là thông tin gốc để kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các bộ, ngành. Nếu mã định danh bị sai, công dân sẽ gặp vô vàn khó khăn khi làm thẻ Căn cước, đăng ký mã số thuế, tham gia bảo hiểm xã hội hay thực hiện các giao dịch ngân hàng.

4 trường hợp phải hủy và xác lập lại mã định danh cá nhân

Căn cứ quy định tại Điều 11 Nghị định 70/2024/NĐ-CP, có 04 nhóm trường hợp cụ thể mà cơ quan chức năng sẽ tiến hành hủy và xác lập lại số định danh cá nhân cho công dân:

• Xác định lại giới tính hoặc cải chính hộ tịch: Đây là trường hợp công dân có sự thay đổi về giới tính (do can thiệp y học hoặc xác định lại) hoặc có sai sót về năm sinh đã được cơ quan hộ tịch cải chính theo đúng quy định pháp luật.
• Sai sót trong quá trình thu thập dữ liệu: Trong quá trình nhập liệu vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, nếu có sự nhầm lẫn về nơi đăng ký khai sinh, năm sinh hoặc giới tính, mã định danh sẽ bị sai cấu trúc và cần được cấp lại.
• Sử dụng giấy tờ giả mạo: Nếu cơ quan quản lý căn cước phát hiện công dân sử dụng giấy tờ, tài liệu giả để cung cấp thông tin dân cư nhằm mục đích trục lợi hoặc gian lận, mã định danh đó sẽ bị hủy bỏ.
• Giấy khai sinh bị thu hồi: Trường hợp cơ quan đăng ký hộ tịch thu hồi, hủy bỏ giấy khai sinh đã cấp trái quy định pháp luật, mã định danh gắn liền với giấy khai sinh đó cũng không còn giá trị.

"Việc hủy, xác lập lại số định danh cá nhân đối với trường hợp xác định lại giới tính hoặc sai sót thông tin khi thu thập dữ liệu được thực hiện theo nhu cầu của công dân. Trường hợp công dân không có nhu cầu thì tiếp tục sử dụng số định danh cũ." - Trích khoản 8 Điều 11 Nghị định 70/2024/NĐ-CP.

Thủ tục xác lập lại mã định danh cá nhân mới nhất

Nếu bạn thuộc các trường hợp cần xác lập lại mã định danh, đừng quá lo lắng. Quy trình hiện nay đã được đơn giản hóa tối đa thông qua các nền tảng số:

1. Kê khai yêu cầu: Công dân có thể nộp Phiếu đề nghị giải quyết thủ tục về căn cước qua Cổng dịch vụ công quốc gia, Cổng dịch vụ công Bộ Công an hoặc ứng dụng VNeID. Ngoài ra, bạn vẫn có thể đến trực tiếp Công an cấp xã nơi cư trú để được hướng dẫn.
2. Kiểm tra, xác minh: Trong thời hạn 10 ngày, Công an cấp xã sẽ kiểm tra tính chính xác của hồ sơ và gửi yêu cầu lên Bộ Công an.
3. Phê duyệt và thông báo: Thủ trưởng cơ quan quản lý căn cước của Bộ Công an sẽ quyết định việc hủy và xác lập mã mới trong vòng 05 ngày làm việc. Sau khi hoàn tất, bạn sẽ nhận được thông báo bằng văn bản về mã định danh mới của mình.

Lời khuyên pháp lý: Khi phát hiện thông tin trên thẻ Căn cước hoặc ứng dụng VNeID không khớp với giấy khai sinh, người dân nên chủ động liên hệ với cơ quan Công an để được hỗ trợ kịp thời. Việc sở hữu một mã định danh chính xác là quyền lợi và cũng là trách nhiệm của mỗi công dân trong kỷ nguyên số.