Trong bối cảnh nhu cầu đi lại quốc tế ngày càng tăng cao, hộ chiếu trở thành vật bất ly thân của mỗi công dân. Tuy nhiên, không ít người rơi vào tình huống dở khóc dở cười khi sát ngày bay mới phát hiện hộ chiếu đã hết hạn. Câu hỏi đặt ra là: Liệu việc giữ hoặc vô tình sử dụng hộ chiếu hết hạn có khiến bạn bị xử phạt hành chính hay không?

Hộ chiếu hết hạn: Có bị "sờ gáy" và xử phạt hành chính?

Để trả lời câu hỏi này, trước hết cần hiểu rõ bản chất của hộ chiếu. Theo quy định tại khoản 3 Điều 2 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019, hộ chiếu là giấy tờ thuộc sở hữu của Nhà nước, cấp cho công dân để xuất cảnh, nhập cảnh, chứng minh quốc tịch và nhân thân.

"Hộ chiếu là giấy tờ thuộc quyền sở hữu của Nhà nước, do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp cho công dân Việt Nam sử dụng để xuất cảnh, nhập cảnh, chứng minh quốc tịch và nhân thân."

Khác với Căn cước công dân là giấy tờ tùy thân bắt buộc phải có và phải còn hạn khi thực hiện các giao dịch dân sự trong nước, hộ chiếu chủ yếu phục vụ mục đích xuất nhập cảnh. Hiện nay, pháp luật Việt Nam không có quy định xử phạt đối với hành vi để hộ chiếu hết hạn hoặc sở hữu hộ chiếu đã hết hạn mà không đi đổi ngay.

Tuy nhiên, một khi đã hết hạn, cuốn hộ chiếu đó sẽ hoàn toàn mất giá trị pháp lý trong việc làm thủ tục tại cửa khẩu. Bạn sẽ bị từ chối xuất cảnh hoặc nhập cảnh ngay lập tức nếu trình ra một cuốn hộ chiếu không còn thời hạn sử dụng.

Thời hạn sử dụng hộ chiếu: Bạn đã nắm rõ để tránh lỡ chuyến bay?

Tùy vào độ tuổi và loại hình cấp phát, thời hạn của hộ chiếu sẽ có sự khác biệt rõ rệt. Điều 7 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019 quy định cụ thể như sau:

Lưu ý đặc biệt: Đối với hộ chiếu phổ thông, khi hết hạn bạn bắt buộc phải làm thủ tục cấp mới thay vì gia hạn như trước đây. Thời gian xử lý thường mất khoảng 05 - 08 ngày làm việc.

Quy tắc "6 tháng" - Cánh cửa xuất ngoại có thể đóng sập bất cứ lúc nào

Dù hộ chiếu của bạn vẫn còn hạn trên giấy tờ, nhưng nếu thời gian còn lại dưới 06 tháng, bạn vẫn có nguy cơ cao bị từ chối visa hoặc bị hãng hàng không từ chối vận chuyển. Đây là quy chuẩn quốc tế được áp dụng tại hơn 50 quốc gia (bao gồm Thái Lan, Singapore, Mỹ, các nước Schengen...). Các quốc gia này yêu cầu hộ chiếu phải còn hạn ít nhất 6 tháng tính từ ngày nhập cảnh để đảm bảo người nước ngoài không cư trú quá hạn trái phép.

Điểm mặt các hành vi vi phạm về hộ chiếu bị phạt nặng nhất

Dù việc để hộ chiếu hết hạn không bị phạt, nhưng các hành vi gian dối hoặc sử dụng sai mục đích lại bị xử lý rất nghiêm khắc theo Điều 18 Nghị định 144/2021/NĐ-CP:

• Phạt từ 500.000 - 2.000.000 đồng: Không thông báo mất hộ chiếu; khai sai sự thật để được cấp hộ chiếu.
• Phạt từ 3.000.000 - 5.000.000 đồng: Tẩy xóa, sửa chữa hộ chiếu; cho người khác thuê, mượn hoặc cầm cố hộ chiếu.
• Phạt từ 5.000.000 - 10.000.000 đồng: Sử dụng hộ chiếu giả; mua bán hộ chiếu.
• Phạt từ 30.000.000 - 40.000.000 đồng: Hành vi làm giả hộ chiếu.

Tóm lại, việc sở hữu hộ chiếu hết hạn không khiến bạn bị phạt tiền, nhưng nó sẽ tước đi quyền được xuất ngoại của bạn. Để đảm bảo mọi hành trình diễn ra suôn sẻ, hãy chủ động kiểm tra và làm mới hộ chiếu ít nhất 6 tháng trước khi hết hạn.