Bước ngoặt trong quản lý người nghiện ma túy bằng công nghệ

Trong nỗ lực hiện đại hóa công tác phòng chống tệ nạn xã hội, Luật Phòng, chống ma túy 2025 đã đưa vào một quy định mang tính đột phá: Giám sát điện tử. Đây không chỉ là một biện pháp quản lý hành chính đơn thuần mà còn là công cụ hỗ trợ đắc lực giúp người cai nghiện duy trì kỷ luật và hạn chế tối đa nguy cơ tái nghiện.

Giám sát điện tử là gì và ai sẽ bị áp dụng?

Theo quy định tại khoản 1 Điều 12 Luật Phòng, chống ma túy 2025, giám sát điện tử là việc sử dụng các thiết bị kỹ thuật (thường là vòng đeo tay hoặc chân có gắn định vị) để theo dõi di biến động của đối tượng. Biện pháp này được áp dụng cụ thể cho 03 nhóm đối tượng sau:

• Người đang thực hiện cai nghiện ma túy tự nguyện ngay tại gia đình hoặc cộng đồng.
• Bệnh nhân đang trong quá trình điều trị nghiện bằng các loại thuốc thay thế (như Methadone).
• Những người đã hoàn thành cai nghiện và đang trong giai đoạn quản lý sau cai nghiện.

"Giám sát điện tử là biện pháp sử dụng thiết bị điện tử để quản lý, giám sát đối với người đang cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng; người đang điều trị nghiện bằng thuốc thay thế; người đang bị quản lý sau cai nghiện ma túy."

Thẩm quyền và trách nhiệm của các bên liên quan

Việc áp dụng công nghệ vào quản lý đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan chức năng và người dân. Khoản 2 Điều 12 quy định rõ Trưởng Công an cấp xã là người có thẩm quyền trực tiếp ra quyết định áp dụng biện pháp này.

Về phía người bị giám sát, pháp luật cũng đặt ra những yêu cầu nghiêm ngặt tại khoản 3 Điều 12. Họ không được phép tự ý tháo gỡ, phá hủy thiết bị hoặc có bất kỳ hành vi nào làm nhiễu loạn tín hiệu giám sát. Mọi hư hỏng của thiết bị phải được báo cáo ngay cho cơ quan Công an để xử lý kịp thời.

Quản lý sau cai nghiện: Chặt chẽ hơn để hướng thiện

Không chỉ dừng lại ở giai đoạn cai nghiện, việc giám sát điện tử còn kéo dài sang giai đoạn hậu cai nghiện. Tại Điều 42 Luật Phòng, chống ma túy 2025, nội dung quản lý sau cai nghiện đã được bổ sung thêm thành phần giám sát điện tử bên cạnh các biện pháp truyền thống như quản lý cư trú hay xét nghiệm đột xuất.

Thời gian quản lý sau cai nghiện thường kéo dài từ 01 đến 02 năm tùy vào hình thức cai nghiện trước đó. Việc áp dụng công nghệ giúp giảm bớt áp lực cho cán bộ cơ sở, đồng thời tạo ra một "hàng rào vô hình" giúp người lầm lỡ tránh xa những môi trường nhạy cảm, dễ dẫn đến tái nghiện.

Quy định này sẽ chính thức có hiệu lực cùng với toàn văn Luật Phòng, chống ma túy 2025 từ ngày 01/07/2026. Đây được kỳ vọng là bước tiến lớn trong việc nhân văn hóa công tác quản lý người nghiện, giúp họ sớm hòa nhập cộng đồng một cách bền vững.