Hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin luôn là chính sách thiêng liêng, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" sâu sắc của Đảng và Nhà nước. Để tháo gỡ triệt để những vướng mắc phát sinh từ thực tiễn cũng như bảo đảm nguồn lực tài chính cho công tác đền ơn đáp nghĩa, Chính phủ đã ban hành các cơ chế tài chính mới đồng bộ. Đặc biệt, theo quy định tại Điều 12 Nghị định 321/2026/NĐ-CP quy định mức hưởng trợ cấp, phụ cấp và các chế độ ưu đãi người có công với cách mạng, định mức chi hỗ trợ cho từng công đoạn xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã được cụ thể hóa minh bạch và thấu đáo hơn bao giờ hết.

Mức hỗ trợ xác định danh tính hài cốt liệt sĩ được quy định theo nguyên tắc nào?

Nhiều người dân và thân nhân gia đình liệt sĩ thường băn khoăn liệu có một mức chi trọn gói cố định nào dành cho việc xác định danh tính liệt sĩ hay không. Trên thực tế, quy trình tìm lại danh tính cho người anh hùng đã ngã xuống đòi hỏi sự kết hợp phức tạp giữa kỹ thuật pháp y hiện đại và điều tra thực địa lịch sử.

Chính vì vậy, pháp luật không quy định một mức kinh phí cào bằng duy nhất cho toàn bộ quá trình, mà bóc tách chi tiết thành từng nhóm nhiệm vụ cụ thể: từ khâu khai quật lấy mẫu xương cốt, lấy mẫu phẩm của thân nhân đối chứng ADN, bảo quản mẫu, phân tích gen, cho đến công tác hoàn thiện vỏ mộ, chỉnh trang bia ghi danh và tổ chức lễ công bố kết quả. Mọi khoản chi vừa bảo đảm bù đắp công sức của người thực hiện, vừa hỗ trợ thỏa đáng cho thân nhân liệt sĩ.

Chi phí lấy mẫu hài cốt và mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ được hỗ trợ ra sao?

1. Khai quật và thu thập mẫu hài cốt liệt sĩ

Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 12 Nghị định 321/2026/NĐ-CP, các khoản chi trong giai đoạn lấy mẫu hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin được phân bổ như sau:

• Chi phí khai quật, cất bốc và hoàn thiện mộ: Mức chi là 1.150.000 đồng/mộ sau khi hoàn thành lấy mẫu hài cốt (khoản này không bao gồm chi phí xây mới hoặc sửa chữa lại vỏ mộ).
• Chi phí trực tiếp lấy mẫu hài cốt: Mức hỗ trợ là 50.000 đồng/mộ.
• Các chi phí hậu cần và vật tư phụ trợ: Tiền thuê phông, bạt, găng tay, dụng cụ lấy mẫu, hóa chất cồn, rượu sát trùng và các vật tư cần thiết khác được thanh toán theo hóa đơn, chứng từ thực tế phát sinh.

2. Hỗ trợ lấy mẫu sinh phẩm đối chứng của thân nhân liệt sĩ

Để có cơ sở dữ liệu đối chiếu ADN, việc thu thập mẫu sinh phẩm của thân nhân các liệt sĩ là mắt xích vô cùng quyết định. Theo khoản 2 Điều 12 Nghị định 321/2026/NĐ-CP:

• Người thuộc diện được lấy mẫu thân nhân để phục vụ đối chứng ADN được ngân sách nhà nước hỗ trợ trực tiếp 500.000 đồng/người.
• Các cơ quan, tổ chức thực hiện lấy mẫu lưu động được thanh toán toàn bộ chi phí vật tư, phông bạt, phòng ốc và dụng cụ tương tự như chi phí thu mẫu thực tế.

3. Kinh phí lưu giữ, bảo quản mẫu trong thời gian chờ giám định

Đối với các mẫu xương và mẫu phẩm thân nhân ở dạng thô đang lưu giữ tại các cơ sở giám định chuyên sâu, mức chi bảo quản tối đa được quy định là 500 đồng/mẫu/ngày nhằm bảo đảm chất lượng mẫu không bị phân hủy hay suy giảm chất lượng ADN qua thời gian.

Kinh phí giám định ADN và cơ chế đặc thù được áp dụng thế nào?

Theo khoản 4 Điều 12 Nghị định 321/2026/NĐ-CP, việc lựa chọn đơn vị kỹ thuật thực hiện giám định ADN hài cốt liệt sĩ và thân nhân liệt sĩ cùng quy trình thanh toán kinh phí được triển khai chặt chẽ theo Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đấu thầu.

Bên cạnh đó, để kịp thời đẩy nhanh tiến độ đối khớp ngân hàng gen liệt sĩ quy mô lớn trên cả nước, Chính phủ áp dụng cơ chế đặc thù quy định tại Nghị quyết 26/2026/NQ-CP với các mốc định mức tài chính tối đa được áp dụng đến trước ngày 01/8/2027:

• Mức chi tối đa cho toàn bộ công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ là 6.000.000 đồng/mộ.
• Mức chi tối đa đối với giám định ADN mẫu hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin phục vụ xác định danh tính được tháo gỡ theo hạn mức đặc thù nhằm đáp ứng công nghệ giải trình tự gen hiện đại bậc nhất.

Hỗ trợ xác định danh tính bằng phương pháp thực chứng: Khuyến khích cung cấp thông tin

Không chỉ dựa vào công nghệ sinh học, rất nhiều trường hợp danh tính liệt sĩ được tìm lại thông qua các nguồn thông tin thực chứng, hồi ký chiến trường, bản đồ tọa độ mộ chí và lời kể của đồng đội, nhân chứng lịch sử. Nhằm tri ân và động viên các tổ chức, cá nhân tham gia cung cấp tư liệu quý báu, khoản 5 Điều 12 Nghị định 321/2026/NĐ-CP quy định mức chi rất cụ thể:

• Hỗ trợ người cung cấp thông tin: Tổ chức hoặc cá nhân cung cấp thông tin chuẩn xác làm cơ sở để cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định xác định danh tính hài cốt liệt sĩ được hỗ trợ 3.000.000 đồng/mộ liệt sĩ được xác minh thành công.
• Hỗ trợ cán bộ trực tiếp đi xác minh: Người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ xác minh tại hiện trường theo kế hoạch được cơ quan nhà nước chỉ đạo được hỗ trợ thêm khoản thù lao bằng 0,2 lần mức lương cơ sở/người/ngày tính theo số ngày làm việc thực tế. Với mức lương cơ sở hiện hành là 2.530.000 đồng/tháng theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP, mức phụ cấp này tương đương 506.000 đồng/người/ngày.

Kinh phí hoàn thiện phần mộ, chỉnh trang bia đá sau khi có kết quả giám định

Khi quá trình giám định ADN hoàn tất và danh tính liệt sĩ được xác lập, phần mộ cần được tôn tạo trang nghiêm, khắc lại tên tuổi, quê quán của liệt sĩ trên bia tưởng niệm. Theo khoản 6 Điều 12 Nghị định 321/2026/NĐ-CP, ngân sách bảo đảm:

• Chi phí khai quật, hoàn trả mẫu hài cốt liệt sĩ đã có kết quả và hoàn thiện mộ: 1.100.000 đồng/mộ;
• Chi phí hoàn trả mẫu: 50.000 đồng/mộ;
• Thuê phông rạp, bạt che và chi phí vận chuyển, công tác hậu cần: chi trả theo thực tế chứng từ.

Hỗ trợ thân nhân dự lễ công bố kết quả danh tính hài cốt liệt sĩ

Giây phút đón nhận thông báo danh tính người thân sau hàng chục năm đằng đẵng chờ đợi là thời khắc vô cùng thiêng liêng. Nhà nước đã quy định chính sách hỗ trợ thiết thực để thân nhân không phải chịu gánh nặng chi phí khi đi nhận kết quả. Căn cứ khoản 9 Điều 12 Nghị định 321/2026/NĐ-CP:

• Thân nhân hoặc người trong gia đình liệt sĩ đi nhận kết quả giám định ADN được hỗ trợ toàn bộ tiền ăn, ở lưu trú và chi phí đi lại theo chế độ công tác phí hiện hành, áp dụng cho tối đa 02 người/gia đình.
• Nếu thân nhân đi nhận từ 02 kết quả giám định trở lên tại cùng một điểm tổ chức lễ công bố thì định mức chi trả tính tương đương 01 lượt nhận kết quả.
• Buổi lễ công bố trao kết quả danh tính hài cốt liệt sĩ được cơ quan chức năng đài thọ tổ chức trang trọng theo quy định tổ chức hội nghị của Nhà nước.

Hiệu lực thi hành và thời điểm áp dụng chính sách

Mặc dù Nghị định 321/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực chung từ ngày 01/10/2026, riêng toàn bộ chế độ chi hỗ trợ công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ quy định tại Điều 12 Nghị định 321/2026/NĐ-CP đã được Chính phủ cho phép áp dụng hiệu lực hồi tố từ ngày 01/7/2026, bảo đảm quyền lợi liên tục và không làm gián đoạn các đợt quy tập, phân tích gen đang diễn ra trên khắp cả nước.