Trong bộ máy quản lý Nhà nước, quyền hạn được giao cho cán bộ, công chức là để phục vụ nhân dân và thực thi pháp luật. Tuy nhiên, khi quyền lực không được kiểm soát, một bộ phận cán bộ đã tự cho mình cái quyền "đứng trên pháp luật", vượt quá giới hạn cho phép để trục lợi cá nhân. Hành vi này pháp luật gọi là lạm quyền trong khi thi hành công vụ – một vấn nạn nhức nhối gây xói mòn niềm tin của nhân dân.

Thế nào là lạm quyền trong khi thi hành công vụ?

Dưới góc độ pháp lý, lạm quyền trong khi thi hành công vụ được hiểu là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn vì vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác mà vượt quá quyền hạn của mình, làm trái công vụ gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Điểm khác biệt cốt lõi giữa "lợi dụng chức vụ" và "lạm quyền" chính là ở giới hạn quyền hạn. Nếu lợi dụng chức vụ là sử dụng quyền hạn được giao một cách trái mục đích, thì lạm quyền là thực hiện những hành vi nằm ngoài phạm vi thẩm quyền mà pháp luật hoặc cơ quan có thẩm quyền cho phép.

Các khung hình phạt nghiêm khắc theo quy định mới nhất

Tội danh này được quy định cụ thể tại Điều 357 Bộ luật Hình sự 2015. Tùy vào mức độ thiệt hại và tính chất hành vi, người phạm tội có thể đối mặt với các khung hình phạt sau:

Điều 357. Tội lạm quyền trong khi thi hành công vụ

1. Người nào vì vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác mà vượt quá quyền hạn của mình làm trái công vụ gây thiệt hại về tài sản từ 10.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 07 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm:

a) Có tổ chức;

b) Phạm tội 02 lần trở lên;

c) Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.

3. Phạm tội gây thiệt hại về tài sản từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng, thì bị phạt tù từ 10 năm đến 15 năm.

4. Phạm tội gây thiệt hại về tài sản 1.500.000.000 đồng trở lên, thì bị phạt tù từ 15 năm đến 20 năm.

Hình phạt bổ sung và hệ lụy nghề nghiệp

Bên cạnh hình phạt tù, người phạm tội còn phải đối mặt với các hình phạt bổ sung mang tính răn đe cao. Theo khoản 5 Điều 357, người phạm tội còn bị cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 01 năm đến 05 năm, và có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng.

Việc cán bộ lạm quyền không chỉ dẫn đến án tù mà còn là dấu chấm hết cho sự nghiệp chính trị và danh dự cá nhân. Đây là bài học đắt giá cho bất kỳ ai đang nắm giữ quyền lực trong tay nhưng thiếu đi sự tu dưỡng và ý thức thượng tôn pháp luật.

Lời khuyên pháp lý

Để tránh rơi vào vòng lao lý, mỗi cán bộ, công chức cần nắm vững phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình được quy định trong các văn bản quy phạm pháp luật và quy chế làm việc của cơ quan. Mọi quyết định vượt thẩm quyền, dù với mục đích gì, nếu gây thiệt hại đều phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.