Trong bối cảnh nhu cầu mua sắm và tiêu dùng cá nhân ngày càng tăng cao, hình thức vay tiêu dùng qua các công ty tài chính đã trở thành một lựa chọn phổ biến nhờ thủ tục đơn giản và giải ngân nhanh chóng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít khách hàng đã rơi vào tình cảnh "dở khóc dở cười" do không nắm rõ các quy định pháp lý và cơ chế tính lãi suất. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết 3 khía cạnh cốt lõi mà bất kỳ người đi vay nào cũng cần phải thấu hiểu dựa trên quy định pháp luật hiện hành tính đến năm 2021.

1. Vay tiêu dùng qua công ty tài chính là gì?

Khái niệm về cho vay tiêu dùng được quy định rất rõ ràng tại khoản 1 Điều 3 Thông tư 43/2016/TT-NHNN. Theo đó:

Cho vay tiêu dùng qua công ty tài chính là việc công ty tài chính cho vay bằng đồng Việt Nam đối với khách hàng là cá nhân nhằm đáp ứng nhu cầu vốn mua, sử dụng hàng hóa, dịch vụ cho mục đích tiêu dùng của khách hàng, gia đình của khách hàng đó với tổng dư nợ cho vay tiêu dùng đối với một khách hàng tại công ty tài chính đó không vượt quá 100 triệu đồng.

Các nhu cầu vốn tiêu dùng phổ biến bao gồm:

• Mua sắm phương tiện đi lại (xe máy, ô tô), đồ dùng, trang thiết bị gia đình (tủ lạnh, máy giặt, tivi...).
• Chi trả chi phí học tập, khám chữa bệnh, du lịch, văn hóa, thể dục thể thao.
• Chi phí sửa chữa, cải tạo nhà ở.

Lưu ý quan trọng: Hạn mức 100 triệu đồng nêu trên không áp dụng đối với trường hợp cho vay tiêu dùng để mua ô tô và sử dụng chính chiếc ô tô đó làm tài sản bảo đảm cho khoản vay.

2. Lãi suất vay tiêu dùng: Không có "trần" nhưng phải minh bạch

Đây là vấn đề gây nhiều tranh cãi nhất trong hoạt động tín dụng tiêu dùng. Theo quy định tại Điều 9 Thông tư 43/2016/TT-NHNN (được sửa đổi bởi Thông tư 18/2019/TT-NHNN), lãi suất cho vay tiêu dùng do công ty tài chính tự quyết định nhưng phải tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Khung lãi suất: Công ty tài chính phải ban hành quy định về khung lãi suất cho vay áp dụng thống nhất trong toàn hệ thống, bao gồm mức lãi suất cao nhất và thấp nhất cho từng sản phẩm.
• Báo cáo Ngân hàng Nhà nước: Mọi thay đổi về khung lãi suất phải được báo cáo cho Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng trong vòng 10 ngày làm việc.
• Cách tính lãi: Phải được quy đổi theo tỷ lệ %/năm (365 ngày) tính trên số dư nợ thực tế.

Hai phương thức tính lãi phổ biến:

1. Lãi suất trên dư nợ giảm dần: Tiền lãi chỉ tính trên số tiền thực tế bạn còn nợ sau khi đã trừ đi phần gốc đã trả hàng tháng. Đây là phương thức có lợi nhất cho người vay.
2. Lãi suất trên dư nợ gốc (lãi phẳng): Tiền lãi được tính cố định trên số tiền vay ban đầu trong suốt kỳ hạn. Dù bạn đã trả gần hết gốc, tiền lãi vẫn không thay đổi. Người vay cần đặc biệt lưu ý quy đổi mức lãi này sang lãi suất dư nợ giảm dần để thấy được chi phí thực tế.

3. 15 nội dung bắt buộc phải có trong hợp đồng vay tiêu dùng

Để bảo vệ quyền lợi của mình, người vay cần kiểm tra kỹ các điều khoản trong hợp đồng. Theo Điều 10 Thông tư 43/2016/TT-NHNN, hợp đồng phải được lập thành văn bản và chứa đựng các nội dung tối thiểu như:

• Thông tin định danh của bên vay và bên cho vay.
• Số tiền vay, mục đích sử dụng vốn và phương thức giải ngân.
• Thỏa thuận lãi suất: Bao gồm lãi suất trong hạn, lãi suất quá hạn (tối đa 150% lãi suất trong hạn) và lãi chậm trả (tối đa 10%/năm trên số lãi chậm trả).
• Phí trả nợ trước hạn: Đây là khoản phí thường gặp khi khách hàng muốn tất toán hợp đồng sớm hơn dự kiến.
• Biện pháp đôn đốc, thu hồi nợ: Công ty tài chính phải nêu rõ các biện pháp này để tránh tình trạng đòi nợ kiểu "khủng bố" gây bức xúc dư luận.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Trước khi ký kết bất kỳ hợp đồng vay tiêu dùng nào, khách hàng cần thực hiện nguyên tắc "Đọc kỹ - Hiểu sâu - Cân nhắc kỹ". Hãy yêu cầu nhân viên tư vấn cung cấp bảng tính chi tiết số tiền phải trả hàng tháng và tổng số tiền lãi phải trả sau khi kết thúc hợp đồng. Đặc biệt, tuyệt đối không ký vào các hợp đồng có khoảng trống hoặc thông tin chưa rõ ràng.

Nếu có bất kỳ tranh chấp hoặc dấu hiệu vi phạm từ phía công ty tài chính, người dân nên liên hệ ngay với các cơ quan chức năng hoặc tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng để được hỗ trợ kịp thời.

Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn có cái nhìn toàn diện và an toàn hơn khi tiếp cận nguồn vốn vay tiêu dùng từ các công ty tài chính.