Trong nỗ lực cải cách thủ tục hành chính và tiến tới quản lý dân cư bằng công nghệ số, Luật Cư trú 2020 đã mang đến một thay đổi mang tính bước ngoặt đối với người dân khi thực hiện các thủ tục hành chính liên quan đến lý lịch tư pháp. Cụ thể, từ ngày 01/7/2021, thành phần hồ sơ yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp sẽ được tinh giản đáng kể.

Căn cứ pháp lý về việc bãi bỏ Sổ hộ khẩu trong hồ sơ lý lịch tư pháp

Sự thay đổi này xuất phát từ quy định tại khoản 4 Điều 37 Luật Cư trú 2020. Theo đó, cơ quan lập pháp đã quyết định:

4. Bãi bỏ điểm b khoản 1 Điều 45 của Luật Lý lịch tư pháp số 28/2009/QH12.

Để hiểu rõ hơn, chúng ta cần đối chiếu với quy định cũ tại điểm b khoản 1 Điều 45 Luật Lý lịch tư pháp 2009. Trước đây, khi yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp số 1, người dân bắt buộc phải kèm theo:

b) Bản chụp sổ hộ khẩu hoặc giấy chứng nhận thường trú hoặc tạm trú của người được cấp Phiếu lý lịch tư pháp.

Như vậy, kể từ thời điểm Luật Cư trú 2020 có hiệu lực (01/7/2021), yêu cầu về việc nộp bản chụp Sổ hộ khẩu hoặc các giấy tờ chứng minh nơi cư trú trong hồ sơ lý lịch tư pháp chính thức bị xóa bỏ.

Hồ sơ cấp Phiếu lý lịch tư pháp số 1 từ 01/7/2021 gồm những gì?

Việc bãi bỏ Sổ hộ khẩu không có nghĩa là người dân không cần chứng minh nhân thân. Thay vào đó, các thông tin về cư trú sẽ được cơ quan chức năng khai thác trực tiếp từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Theo quy định mới, cá nhân yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp số 1 chỉ cần chuẩn bị bộ hồ sơ tinh gọn bao gồm:

• Tờ khai yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp: Theo mẫu quy định hiện hành.
• Giấy tờ tùy thân: Bản chụp Chứng minh nhân dân hoặc thẻ Căn cước công dân hoặc Hộ chiếu của người được cấp Phiếu lý lịch tư pháp.

Ý nghĩa của việc thay đổi đối với người dân

Việc tinh giản hồ sơ này mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Trước hết, nó giúp giảm bớt thời gian và chi phí sao y, công chứng Sổ hộ khẩu cho người dân. Đặc biệt, đối với những người đang cư trú xa quê quán hoặc đã làm mất Sổ hộ khẩu giấy, việc không phải xuất trình loại giấy tờ này sẽ tháo gỡ được rào cản lớn trong việc tiếp cận các dịch vụ công hoặc hoàn thiện hồ sơ xin việc, đi du học.

Đây cũng là bước đi cụ thể trong lộ trình thay thế Sổ hộ khẩu giấy bằng phương thức quản lý hiện đại thông qua mã số định danh cá nhân. Người dân cần lưu ý mốc thời gian 01/7/2021 để thực hiện quyền lợi của mình một cách chính xác nhất.

Lưu ý: Trong giai đoạn chuyển tiếp, nếu thông tin cư trú chưa được cập nhật đầy đủ trên hệ thống dữ liệu, người dân có thể được yêu cầu cung cấp thông tin bổ sung để đảm bảo tính chính xác của Phiếu lý lịch tư pháp được cấp.