Trong hệ thống an sinh xã hội tại Việt Nam, lương hưu là nguồn thu nhập quan trọng giúp người cao tuổi ổn định cuộc sống. Tuy nhiên, vì nhiều lý do khách quan hoặc chủ quan, việc nhận lương hưu có thể bị gián đoạn. Vậy trong bối cảnh năm 2021, pháp luật quy định như thế nào về việc truy lĩnh lương hưu? Bài viết dưới đây sẽ phân tích chuyên sâu các điều kiện, mức hưởng và quy trình thực hiện thủ tục này.

1. Các trường hợp được phép truy lĩnh lương hưu theo quy định hiện hành

Căn cứ vào quy định tại Điều 64 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 và hướng dẫn chi tiết tại Điều 23 Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH, việc truy lĩnh lương hưu được áp dụng cho 03 nhóm đối tượng cụ thể sau:

1.1. Người bị tạm dừng hưởng lương hưu do mất tích nay đã trở về

Theo quy định, nếu một người đang hưởng lương hưu hàng tháng mà bị Tòa án tuyên bố mất tích thì việc chi trả lương hưu sẽ bị tạm dừng. Tuy nhiên, pháp luật luôn mở ra cơ hội bảo vệ quyền lợi tối đa cho người lao động. Khi người này trở về và có quyết định của Tòa án hủy bỏ tuyên bố mất tích, họ sẽ được khôi phục việc hưởng lương hưu.

"Người đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng bị tạm dừng hưởng theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 64 Luật bảo hiểm xã hội, khi Tòa án hủy bỏ quyết định tuyên bố mất tích thì ngoài việc tiếp tục được hưởng lương hưu, trợ cấp hằng tháng còn được truy lĩnh tiền lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng của những tháng chưa nhận nhưng không bao gồm tiền lãi."

1.2. Người có thời gian gián đoạn chưa nhận lương hưu

Đây là trường hợp khá phổ biến trong thực tế, ví dụ như người hưởng lương hưu đi du lịch, thăm thân nhân ở xa hoặc vì lý do sức khỏe (ốm đau, nằm viện) mà không thể trực tiếp đến nhận lương hưu theo lịch định kỳ và cũng không ủy quyền cho người khác nhận thay. Trong trường hợp này, số tiền lương hưu của những tháng chưa nhận sẽ được bảo lưu và chi trả bù (truy lĩnh) vào kỳ nhận lương tiếp theo.

1.3. Thân nhân của người hưởng lương hưu đã qua đời trong thời gian gián đoạn

Nếu người đang hưởng lương hưu qua đời trong thời gian mà họ vẫn còn những khoản lương hưu chưa kịp nhận, thì quyền lợi này không bị mất đi. Thân nhân hợp pháp của người đã khuất sẽ được cơ quan Bảo hiểm xã hội chi trả số tiền lương hưu còn thiếu này.

2. Cách tính mức lương hưu được truy lĩnh chính xác nhất

Một nguyên tắc bất di bất dịch trong việc truy lĩnh lương hưu là người lao động chỉ được nhận đúng số tiền lương hưu của những tháng chưa nhận, không bao gồm tiền lãi phát sinh từ số tiền đó. Công thức tính cụ thể như sau:

Ví dụ minh họa: Bà B đang hưởng lương hưu với mức 5.000.000 đồng/tháng. Do bận việc gia đình ở quê, bà không đến nhận lương hưu trong 03 tháng (tháng 8, 9, 10 năm 2021). Đến kỳ chi trả tháng 11/2021, bà B đến cơ quan BHXH làm thủ tục. Khi đó, tổng số tiền bà B nhận được sẽ là: 5.000.000 x 3 (truy lĩnh) + 5.000.000 (tháng hiện tại) = 20.000.000 đồng.

3. Thủ tục và hồ sơ truy lĩnh lương hưu năm 2021

Tùy vào từng trường hợp cụ thể mà hồ sơ và quy trình thực hiện sẽ có sự khác biệt nhất định theo hướng dẫn tại Quyết định 222/QĐ-BHXH năm 2021:

3.1. Đối với người trở về sau khi bị tuyên bố mất tích

• Hồ sơ:
  • Đơn đề nghị hưởng tiếp chế độ bảo hiểm xã hội (Mẫu số 14-HSB).
  • Bản sao Quyết định của Tòa án về việc hủy bỏ quyết định tuyên bố mất tích.
• Nơi nộp: Cơ quan Bảo hiểm xã hội quận/huyện nơi đang quản lý và chi trả lương hưu trước đó.
• Thời hạn giải quyết: Tối đa 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

3.2. Đối với trường hợp gián đoạn thông thường

Trường hợp này thủ tục khá đơn giản. Người hưởng lương hưu chỉ cần mang theo thẻ chi trả lương hưu hoặc Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân đến điểm chi trả lương hưu theo lịch hẹn của tháng kế tiếp. Nhân viên chi trả sẽ kiểm tra trên hệ thống và thực hiện chi trả gộp các tháng chưa nhận cho người lao động.

3.3. Đối với thân nhân người hưởng đã chết

• Hồ sơ: Giấy đề nghị nhận chế độ BHXH khi người hưởng từ trần (Mẫu số 3-CBH) có xác nhận của chính quyền địa phương.
• Nơi nộp: Cơ quan Bảo hiểm xã hội hoặc bưu điện nơi chi trả lương hưu.
• Thời hạn giải quyết: Thường được giải quyết và chi trả ngay trong ngày hoặc chậm nhất là ngày làm việc tiếp theo.

Việc nắm vững các quy định về truy lĩnh lương hưu không chỉ giúp người lao động đảm bảo quyền lợi tài chính cá nhân mà còn thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với đời sống của những người đã có thời gian cống hiến cho xã hội. Nếu có bất kỳ vướng mắc nào trong quá trình thực hiện, người dân nên chủ động liên hệ với cơ quan Bảo hiểm xã hội địa phương để được hướng dẫn chi tiết nhất.