Kỳ thi tốt nghiệp THPT là bước ngoặt quan trọng đối với mỗi học sinh. Trong quá trình chuẩn bị, không ít gia đình gặp phải tình huống thay đổi nơi thường trú (trước đây gọi là hộ khẩu). Câu hỏi đặt ra là: Đổi hộ khẩu có ảnh hưởng đến việc dự thi và các quyền lợi ưu tiên hay không?

1. Đổi hộ khẩu có làm mất quyền dự thi tốt nghiệp THPT?

Câu trả lời ngắn gọn là: Không. Việc đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT hoàn toàn không phụ thuộc vào hộ khẩu của thí sinh. Theo quy định tại khoản 1 Điều 12 Thông tư 15/2020/TT-BGDĐT, đối tượng dự thi bao gồm người đã học xong chương trình THPT trong năm tổ chức thi hoặc những năm trước đó.

Về địa điểm đăng ký dự thi, khoản 1 Điều 13 Thông tư 15/2020/TT-BGDĐT (được sửa đổi bởi Thông tư 06/2023/TT-BGDĐT) nêu rõ:

"Thí sinh đang học lớp 12 cấp THPT tại trường phổ thông nào thì đăng ký dự thi tại trường phổ thông đó."

Như vậy, dù bạn có chuyển hộ khẩu đi bất cứ đâu, bạn vẫn đăng ký dự thi tại ngôi trường mình đang theo học lớp 12. Đối với thí sinh tự do, việc đăng ký sẽ thực hiện tại các địa điểm do Sở Giáo dục và Đào tạo quy định, không bắt buộc phải theo hộ khẩu thường trú.

2. Hồ sơ đăng ký dự thi: Không còn yêu cầu sổ hộ khẩu giấy

Một điểm mới đáng chú ý là trong hồ sơ đăng ký dự thi hiện nay đã lược bỏ yêu cầu về bản sao sổ hộ khẩu. Điều này phù hợp với chủ trương bỏ sổ hộ khẩu giấy của Chính phủ. Theo khoản 2 Điều 13 Thông tư 15/2020/TT-BGDĐT, hồ sơ cơ bản gồm:

• 02 phiếu đăng ký dự thi giống nhau.
• Học bạ THPT (bản chính hoặc bản sao chứng thực).
• Các giấy tờ chứng nhận hưởng chế độ ưu tiên (nếu có).
• File ảnh hoặc ảnh 4x6 kiểu CCCD.

3. Điểm ưu tiên được tính theo nơi thường trú hay nơi học?

Đây là vấn đề quan trọng nhất mà thí sinh cần lưu ý khi đổi hộ khẩu. Theo Điều 39 Thông tư 15/2020/TT-BGDĐT, điểm ưu tiên được chia thành các diện khác nhau (Diện 1, Diện 2, Diện 3).

Đối với các đối tượng hưởng ưu tiên do cư trú tại vùng khó khăn, biên giới, hải đảo, quy định yêu cầu thí sinh phải có nơi thường trú trong thời gian học THPT từ 03 năm trở lên tại các khu vực này. Do đó:

• Nếu việc đổi hộ khẩu diễn ra sau khi bạn đã hoàn thành 03 năm học THPT tại vùng ưu tiên, quyền lợi của bạn vẫn được bảo lưu.
• Nếu việc đổi hộ khẩu khiến thời gian thường trú tại vùng ưu tiên không đủ 03 năm, bạn có thể bị mất quyền cộng điểm ưu tiên theo diện cư trú.

Lời khuyên từ chuyên gia: Thí sinh và phụ huynh nên kiểm tra kỹ thông tin cư trú trên hệ thống dữ liệu dân cư quốc gia để đảm bảo các thông tin về nơi thường trú được cập nhật chính xác, tránh sai sót trong quá trình xét ưu tiên tốt nghiệp và xét tuyển đại học.