Trong nỗ lực cải cách hành chính và nâng cao chất lượng đội ngũ nhân sự trong bộ máy Nhà nước, chính sách tinh giản biên chế đóng vai trò then chốt. Ngày 03/06/2023, Chính phủ đã ban hành Nghị định 29/2023/NĐ-CP quy định về tinh giản biên chế, thay thế cho các văn bản cũ như Nghị định 108/2014/NĐ-CP. Quy định mới này không chỉ kế thừa mà còn bổ sung nhiều quyền lợi sát sườn cho những người thuộc diện dôi dư hoặc không đáp ứng yêu cầu công việc.

1. Hiểu đúng về tinh giản biên chế trong giai đoạn mới

Mặc dù Nghị định 29/2023/NĐ-CP không đưa ra một định nghĩa mang tính câu chữ như trước đây, nhưng tinh thần cốt lõi vẫn tập trung vào việc đánh giá, phân loại và đưa ra khỏi biên chế những đối tượng không còn phù hợp để sắp xếp công tác khác. Đây là một phần trong lộ trình thực hiện Luật cán bộ, công chức 2008 và Luật viên chức 2010.

2. Chính sách nghỉ hưu trước tuổi: Quyền lợi vượt trội

Đây là nhóm chính sách được quan tâm nhất, đặc biệt đối với những cán bộ có thời gian cống hiến lâu dài. Theo quy định mới, các đối tượng nghỉ hưu trước tuổi sẽ được hưởng các quyền lợi sau:

• Chế độ hưu trí: Được hưởng lương hưu theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội.
• Không bị trừ tỷ lệ lương hưu: Đây là điểm cực kỳ ưu đãi, người lao động không bị trừ 2% cho mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi như các trường hợp thông thường.
• Trợ cấp thêm: Được trợ cấp 03 tháng tiền lương bình quân cho mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi và trợ cấp 05 tháng tiền lương bình quân cho 20 năm đầu công tác có đóng BHXH bắt buộc.

Ví dụ: Một công chức có 25 năm đóng BHXH, nếu thuộc diện tinh giản biên chế và đủ điều kiện nghỉ hưu trước tuổi 3 năm, người này sẽ nhận được khoản trợ cấp tương đương 9 tháng lương (cho 3 năm nghỉ sớm) cộng với 5 tháng lương (cho 20 năm đầu) và thêm 2,5 tháng lương (cho 5 năm tiếp theo). Tổng cộng là 16,5 tháng lương bình quân.

3. Chính sách thôi việc: Hỗ trợ ổn định cuộc sống

Đối với những người không đủ điều kiện nghỉ hưu trước tuổi hoặc có nguyện vọng thôi việc ngay, Nhà nước áp dụng hai hình thức trợ cấp:

3.1. Thôi việc ngay

Người thuộc diện tinh giản biên chế thôi việc ngay được trợ cấp 03 tháng tiền lương hiện hưởng để tìm kiếm việc làm mới. Ngoài ra, họ còn được trợ cấp 1,5 tháng tiền lương cho mỗi năm công tác có đóng bảo hiểm xã hội.

3.2. Thôi việc sau khi đi học nghề

Đối với những người có tuổi đời dưới 45 tuổi, có sức khỏe và nguyện vọng đi học nghề để chuyển đổi nghề nghiệp, họ sẽ được hưởng:

• Hưởng nguyên lương hiện hưởng trong thời gian đi học (tối đa 06 tháng).
• Được Nhà nước thanh toán chi phí học nghề (tối đa bằng 06 tháng lương tối thiểu vùng).
• Sau khi học xong, nếu vẫn thôi việc thì được trợ cấp thêm 03 tháng lương hiện hưởng.

4. Chính sách đối với người dôi dư do sắp xếp đơn vị hành chính

Trong bối cảnh sáp nhập các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã, Nghị định 29/2023/NĐ-CP dành riêng một chương để quy định các mức trợ cấp đặc thù. Cụ thể, cán bộ, công chức cấp xã dôi dư nghỉ trong vòng 12 tháng kể từ khi có quyết định sắp xếp sẽ được hưởng thêm các khoản trợ cấp tính theo tháng nghỉ trước so với thời điểm kết thúc nhiệm kỳ hoặc lộ trình giải quyết dôi dư.

Trích dẫn Điều 9 Nghị định 29/2023/NĐ-CP:
Cán bộ, công chức, viên chức dôi dư do sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã nghỉ trong thời gian 12 tháng kể từ khi có quyết định của cấp có thẩm quyền... ngoài hưởng một trong các chính sách quy định tại Điều 5, Điều 7, Điều 8 Nghị định này thì được hưởng thêm mức trợ cấp...

5. Lời khuyên pháp lý

Việc nắm rõ các quy định tại Nghị định 29/2023/NĐ-CP là vô cùng quan trọng để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của bản thân. Cán bộ, công chức nên chủ động đối chiếu thời gian đóng BHXH và độ tuổi thực tế của mình với các bảng biểu quy định để tính toán chính xác mức trợ cấp có thể nhận được. Đặc biệt, lưu ý rằng từ ngày 01/07/2023, mức lương cơ sở sẽ tăng lên 1,8 triệu đồng/tháng, điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị các khoản trợ cấp tính theo lương cơ sở.