Trong hoạt động đấu thầu, năng lực tài chính và sự tuân thủ pháp luật thuế luôn là những tiêu chí quan trọng để đánh giá uy tín của một doanh nghiệp. Tuy nhiên, một câu hỏi thực tế thường xuyên được các nhà thầu đặt ra là: Liệu việc chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế (nợ thuế) có dẫn đến việc bị loại ngay lập tức khỏi quá trình lựa chọn nhà thầu hay không? Để trả lời vấn đề này, chúng ta cần đối chiếu kỹ lưỡng các quy định tại Luật Đấu thầu 2013 và Nghị định 63/2014/NĐ-CP.

Nhà thầu cần nắm vững quy định về nghĩa vụ thuế để đảm bảo tư cách dự thầu (ảnh minh họa)

Nợ thuế có thuộc danh mục các hành vi bị cấm trong đấu thầu?

Trước hết, cần khẳng định rằng pháp luật về đấu thầu quy định rất nghiêm ngặt về các hành vi vi phạm dẫn đến việc bị cấm tham gia hoạt động đấu thầu. Theo quy định tại Điều 122 Nghị định 63/2014/NĐ-CP, các hình thức cấm tham gia đấu thầu được áp dụng dựa trên mức độ vi phạm của tổ chức, cá nhân, cụ thể:

"1. Cấm tham gia hoạt động đấu thầu từ 03 năm đến 05 năm đối với một trong các hành vi vi phạm các Khoản 1, 2, 3, 4 và 5 Điều 89 của Luật Đấu thầu (như đưa, nhận hối lộ, thông thầu, gian lận...);"

"2. Cấm tham gia hoạt động đấu thầu từ 01 năm đến 03 năm đối với hành vi chuyển nhượng thầu bất hợp pháp;"

"3. Cấm tham gia hoạt động đấu thầu từ 06 tháng đến 01 năm đối với hành vi vi phạm tính công bằng, minh bạch trong đấu thầu."

Dựa trên danh mục các hành vi bị cấm, việc nhà thầu nợ thuế không nằm trong nhóm các hành vi bị cấm tham gia đấu thầu. Do đó, về mặt nguyên tắc, nợ thuế không mặc nhiên tước đi quyền dự thầu của doanh nghiệp nếu doanh nghiệp đó vẫn đáp ứng các tiêu chuẩn về tư cách hợp lệ khác.

Quy định về việc lập hồ sơ mời thầu và tính cạnh tranh

Một điểm mấu chốt khác nằm ở nguyên tắc lập hồ sơ mời thầu (HSMT). Tại khoản 2 Điều 12 Nghị định 63/2014/NĐ-CP đã nêu rõ:

"Trong hồ sơ mời thầu không được nêu bất cứ điều kiện nào nhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc nhằm tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu gây ra sự cạnh tranh không bình đẳng."

Điều này có nghĩa là bên mời thầu không được tự ý đưa ra yêu cầu "nhà thầu phải hoàn thành mọi nghĩa vụ thuế tính đến thời điểm đóng thầu" như một điều kiện tiên quyết để loại bỏ nhà thầu, trừ khi có quy định đặc thù khác của pháp luật chuyên ngành. Việc đánh giá năng lực tài chính phải dựa trên các chỉ số tổng thể chứ không chỉ dựa vào một khoản nợ thuế cụ thể.

Việc đánh giá hồ sơ dự thầu phải tuân thủ nguyên tắc công bằng và minh bạch (ảnh minh họa)

Nhà thầu chứng minh năng lực tài chính như thế nào?

Mặc dù nợ thuế không bị loại ngay, nhưng nhà thầu vẫn phải chứng minh năng lực tài chính lành mạnh thông qua hồ sơ dự thầu. Theo hướng dẫn tại Thông tư 05/2015/TT-BKHĐT (đối với gói thầu mua sắm hàng hóa), nhà thầu cần nộp báo cáo tài chính của các năm gần nhất để chứng minh:

• Giá trị tài sản ròng: Phải dương trong năm gần nhất.
• Doanh thu bình quân hàng năm: Đáp ứng mức tối thiểu yêu cầu trong HSMT.

Để minh chứng cho các số liệu này, nhà thầu có thể sử dụng một trong các tài liệu sau:

1. Biên bản kiểm tra quyết toán thuế của cơ quan chức năng.
2. Tờ khai tự quyết toán thuế (VAT và TNDN) có xác nhận của cơ quan thuế.
3. Tài liệu chứng minh việc kê khai quyết toán thuế điện tử thành công.
4. Văn bản xác nhận số nộp cả năm của cơ quan quản lý thuế.
5. Báo cáo kiểm toán độc lập.

Như vậy, nếu nhà thầu nợ thuế nhưng báo cáo tài chính vẫn thể hiện năng lực tài chính đạt yêu cầu (ví dụ: tài sản ròng dương, dòng tiền ổn định), nhà thầu vẫn được đánh giá là đạt ở bước năng lực và kinh nghiệm.

Cơ hội làm rõ hồ sơ dự thầu

Trong trường hợp hồ sơ dự thầu có những điểm chưa rõ ràng về nghĩa vụ thuế hoặc thiếu tài liệu chứng minh, bên mời thầu có trách nhiệm yêu cầu nhà thầu làm rõ. khoản 1 Điều 16 Nghị định 63/2014/NĐ-CP quy định:

"Trường hợp hồ sơ dự thầu của nhà thầu thiếu tài liệu chứng minh tư cách hợp lệ, năng lực và kinh nghiệm thì bên mời thầu yêu cầu nhà thầu làm rõ, bổ sung tài liệu để chứng minh..."

Đây là cơ hội để nhà thầu giải trình về tình trạng thuế của mình, ví dụ như đang trong quá trình đối soát nợ hoặc đã có kế hoạch nộp dần được cơ quan thuế chấp thuận.

Lời khuyên cho doanh nghiệp

Dù pháp luật không quy định nợ thuế là lý do để loại bỏ nhà thầu ngay lập tức, nhưng việc hoàn thành nghĩa vụ thuế đúng hạn luôn là điểm cộng lớn về uy tín. Một doanh nghiệp nợ thuế kéo dài có thể bị cơ quan thuế áp dụng các biện pháp cưỡng chế, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thực hiện hợp đồng nếu trúng thầu.

Do đó, các nhà thầu nên chủ động rà soát tình trạng thuế trước khi tham gia dự thầu để tránh những rủi ro pháp lý không đáng có, đồng thời đảm bảo hồ sơ năng lực tài chính luôn ở trạng thái tốt nhất.

Trên đây là phân tích chi tiết về vấn đề nhà thầu chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế khi dự thầu. Nếu quý khách hàng cần tư vấn sâu hơn về các tình huống đấu thầu cụ thể, vui lòng liên hệ tổng đài để được hỗ trợ kịp thời.