Trong bối cảnh hệ thống chính sách tài chính - thuế liên tục được hoàn thiện, hoạt động đại lý thuế đóng vai trò cầu nối quan trọng giữa người nộp thuế và cơ quan quản lý nhà nước. Để nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ hành nghề và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người nộp thuế, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 109/2026/TT-BTC quy định quản lý hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế, chuẩn hóa toàn diện quy định về đào tạo, bồi dưỡng và cập nhật kiến thức hằng năm.

Vậy những đối tượng nào bắt buộc phải tham gia cập nhật kiến thức? Khung chương trình đào tạo gồm những chuyên đề gì, thời lượng tối thiểu bao nhiêu giờ và nhân viên đại lý thuế trong năm 2026 được hưởng ưu đãi chuyển tiếp ra sao? Dưới đây là phân tích chi tiết toàn bộ các quy định pháp lý mới nhất.

1. Những Ai Bắt Buộc Phải Cập Nhật Kiến Thức Nghiệp Vụ Hằng Năm?

Căn cứ theo quy định tại Điều 10 Thông tư 109/2026/TT-BTC, nghĩa vụ tham gia bồi dưỡng và cập nhật kiến thức được áp dụng bắt buộc đối với người tham gia hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế.

Cụ thể, theo khoản 2 Điều 3 Thông tư 109/2026/TT-BTC, các đối tượng này bao gồm:

• Nhân viên đại lý thuế: Là cá nhân có chứng chỉ hành nghề hoặc đủ điều kiện nghiệp vụ chuyên môn, trực tiếp làm việc tại đại lý thuế để thực hiện các dịch vụ thuế cho người nộp thuế;
• Hộ kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế: Đại diện hộ kinh doanh đáp ứng đủ các tiêu chuẩn hành nghề theo quy định;
• Cá nhân kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế: Cá nhân trực tiếp đăng ký kinh doanh và đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn hành nghề theo quy định tại Điều 64 Nghị định 252/2026/NĐ-CP.

Trường hợp ngoại lệ: Căn cứ khoản 2 Điều 10 Thông tư 109/2026/TT-BTC, trường hợp người tham gia hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế tham gia kỳ thi đánh giá năng lực nghiệp vụ chuyên môn về thuế trong năm thì không phải thực hiện cập nhật kiến thức hằng năm trong chính năm tham gia đánh giá.

2. Khung Nội Dung Và Tài Liệu Cập Nhật Kiến Thức Gồm Những Chuyên Đề Gì?

Nội dung bồi dưỡng hằng năm được cơ quan quản lý định hướng rõ ràng nhằm bảo đảm người hành nghề luôn nắm vững quy định pháp luật hiện hành và nghiệp vụ thực tiễn. Theo khoản 1 Điều 11 Thông tư 109/2026/TT-BTC, nội dung cập nhật kiến thức hằng năm bao gồm 02 nhóm chính:

• Thứ nhất, pháp luật về thuế, phí, lệ phí và nội dung liên quan đến quản lý thuế: Cập nhật các văn bản quy phạm pháp luật mới về chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân, các quy định hóa đơn, chứng từ điện tử, quản lý rủi ro và chế tài xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế;
• Thứ hai, pháp luật về kế toán: Cập nhật các quy định của pháp luật về kế toán doanh nghiệp; kế toán áp dụng cho hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh để đảm bảo số liệu kế toán minh bạch, đúng chuẩn mực.

Đặc biệt, Cục Thuế có trách nhiệm xây dựng chương trình khung các nội dung phải cập nhật kiến thức của từng năm trên cơ sở tình hình thực tế và ban hành trước ngày 31 tháng 01 hằng năm để các đơn vị đào tạo và học viên chủ động triển khai.

Về tài liệu cập nhật kiến thức, theo khoản 2 Điều 11 Thông tư 109/2026/TT-BTC, tài liệu phải chứa đựng đầy đủ nội dung theo quy định và được trình bày dưới dạng văn bản giấy hoặc dữ liệu điện tử phục vụ giảng dạy.

3. Mỗi Năm Bắt Buộc Cập Nhật Tối Thiểu Bao Nhiêu Giờ?

Thời lượng đào tạo tối thiểu là điều kiện tiên quyết để được công nhận hoàn thành nghĩa vụ cập nhật nghiệp vụ. Cụ thể, điểm a khoản 1 Điều 12 Thông tư 109/2026/TT-BTC quy định:

• Thời gian cập nhật kiến thức tối thiểu 24 giờ (tương đương 03 ngày học) trong một năm;
• Số giờ học được tính cộng dồn từ ngày 01 tháng 01 đến ngày 31 tháng 12 hằng năm.

Về nguyên tắc tính giờ học theo điểm b khoản 1 Điều 12 Thông tư 109/2026/TT-BTC:

• 01 giờ học thực tế được tính bằng 01 giờ cập nhật kiến thức;
• Thời lượng được tính giờ cập nhật kiến thức không quá 04 giờ/buổi học;
• Không quá 08 giờ/ngày học.

Tài liệu chứng minh về giờ cập nhật kiến thức là Giấy xác nhận đã tham dự cập nhật kiến thức (Mẫu 1.4 Phụ lục) do cơ sở đào tạo cấp bằng bản giấy hoặc bản điện tử theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 12 Thông tư 109/2026/TT-BTC.

4. Cập Nhật Kiến Thức Được Học Trực Tiếp Hay Trực Tuyến?

Nhằm tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người làm nghề dịch vụ thuế, khoản 2 Điều 12 Thông tư 109/2026/TT-BTC cho phép học viên lựa chọn tham gia các lớp học theo hình thức trực tiếp hoặc trực tuyến.

Các đơn vị đủ thẩm quyền tổ chức lớp cập nhật kiến thức được quy định tại khoản 1 Điều 13 Thông tư 109/2026/TT-BTC, bao gồm:

• Các tổ chức xã hội nghề nghiệp về đại lý thuế;
• Các trường cao đẳng, đại học, học viện, trường bồi dưỡng cán bộ có chuyên ngành đào tạo về thuế. Đơn vị tổ chức phải có đội ngũ giảng viên có tối thiểu 05 năm kinh nghiệm công tác, nghiên cứu hoặc giảng dạy theo khoản 2 Điều 13 Thông tư 109/2026/TT-BTC.

Bên cạnh đó, căn cứ khoản 4 Điều 13 Thông tư 109/2026/TT-BTC, trường hợp Thuế tỉnh, thành phố tổ chức các buổi tập huấn chung cho người nộp thuế, người tham gia hoạt động kinh doanh dịch vụ thuế có thể đăng ký trước với Thuế tỉnh, thành phố để được theo dõi và cấp Giấy xác nhận giờ học.

5. Nhân Viên Đại Lý Thuế Trong Năm 2026 Có Phải Chứng Minh Đủ Số Giờ Cập Nhật Kiến Thức Không?

Một trong những vấn đề được quan tâm hàng đầu là quy định chuyển tiếp trong năm ban hành chính sách mới. Giải đáp thắc mắc này, khoản 3 Điều 17 Thông tư 109/2026/TT-BTC quy định rõ chính sách chuyển tiếp:

Nhân viên đại lý thuế đang hoạt động trước thời điểm văn bản này có hiệu lực được tiếp tục hoạt động đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2026 mà không phải chứng minh số giờ cập nhật kiến thức.

Tuy nhiên, trong trường hợp tiếp tục hành nghề kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế từ năm 2027 trở đi, nhân viên đại lý thuế bắt buộc phải cập nhật kiến thức và đáp ứng đủ tối thiểu 24 giờ học trong năm theo đúng quy định.