Ban đại diện cha mẹ học sinh (thường gọi là Hội phụ huynh) đóng vai trò là cầu nối quan trọng giữa gia đình và nhà trường nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Ngày 28/09/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chính thức ban hành Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT ban hành Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh mới, thay thế cho Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT. Vậy để trở thành thành viên Ban đại diện cha mẹ học sinh cần đáp ứng những tiêu chí gì? Quy trình bầu cử và trách nhiệm của các thành viên được quy định ra sao?

1. Tiêu chí để trở thành thành viên Ban đại diện cha mẹ học sinh

Theo quy định tại khoản 1 Điều 7 Điều lệ ban hành kèm theo Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT, một cá nhân muốn tham gia vào Ban đại diện cha mẹ học sinh phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chí sau:

• Là cha, mẹ hoặc người giám hộ hợp pháp: Phải có con hoặc người được giám hộ đang theo học tại nhóm, lớp hoặc cơ sở giáo dục nơi Ban đại diện được thành lập.
• Tinh thần tự nguyện: Cá nhân phải tự nguyện tham gia gánh vác công việc chung, không có sự ép buộc hay áp đặt từ phía nhà trường hoặc các tổ chức khác.
• Được bầu chọn hợp pháp: Phải được Hội nghị có thẩm quyền bầu chọn theo đúng quy trình dân chủ. Đồng thời, người được bầu phải đồng ý tham gia Ban đại diện (khoản 10 Điều 9 Điều lệ).

Cơ cấu tổ chức của Ban đại diện cha mẹ học sinh được chia làm hai cấp rõ rệt theo quy định tại khoản 2 Điều 2 Điều lệ: Ban đại diện cha mẹ học sinh nhóm, lớp và Ban đại diện cha mẹ học sinh cơ sở giáo dục (cấp trường).

Hội nghị cha mẹ học sinh đầu năm học thảo luận về việc bầu Ban đại diện (ảnh minh họa)

2. Quy trình bầu Ban đại diện cha mẹ học sinh nhóm, lớp

2.1. Thời điểm và cơ cấu số lượng thành viên

Căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 5 Điều lệ, Ban đại diện nhóm, lớp do Hội nghị cha mẹ học sinh nhóm, lớp bầu ra vào đầu mỗi năm học. Số lượng thành viên dao động từ 03 đến 05 thành viên, bao gồm:

• 01 Trưởng ban;
• 01 Phó Trưởng ban;
• Các thành viên khác.

Số lượng cụ thể sẽ do Hội nghị quyết định dựa trên quy mô thực tế của từng nhóm, lớp học.

2.2. Hình thức và phương thức tổ chức bầu cử

Hội nghị cha mẹ học sinh nhóm, lớp lần đầu trong năm học sẽ do giáo viên phụ trách nhóm, lớp hoặc giáo viên chủ nhiệm đứng ra tổ chức và chủ trì (khoản 7 Điều 9 Điều lệ). Các hội nghị tiếp theo trong năm học sẽ do Ban đại diện phối hợp cùng giáo viên chủ nhiệm tổ chức.

Về hình thức tổ chức, khoản 9 Điều 9 Điều lệ cho phép linh hoạt tổ chức theo các hình thức: trực tiếp, trực tuyến hoặc kết hợp cả hai. Điều này tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho phụ huynh học sinh tham gia đầy đủ.

Hình thức bầu cử (biểu quyết giơ tay hoặc bỏ phiếu kín) sẽ do chính Hội nghị thảo luận và quyết định thống nhất (khoản 10 Điều 9 Điều lệ). Toàn bộ diễn biến và kết quả bầu cử phải được ghi nhận rõ ràng trong biên bản hội nghị.

3. Quy trình bầu Ban đại diện cha mẹ học sinh cấp trường

3.1. Đối tượng được ứng cử và bầu cử

Theo quy định tại khoản 2 Điều 6 Điều lệ, Ban đại diện cha mẹ học sinh của trường được bầu ra tại Hội nghị Ban đại diện cha mẹ học sinh các nhóm, lớp. Những người được quyền ứng cử và bầu vào Ban đại diện cấp trường phải là Trưởng ban hoặc Phó Trưởng ban đại diện cha mẹ học sinh của các nhóm, lớp trong trường.

Hội nghị Ban đại diện cha mẹ học sinh cấp trường triển khai kế hoạch năm học mới (ảnh minh họa)

3.2. Cách thức tổ chức bầu Ban đại diện trường

Hội nghị Ban đại diện cha mẹ học sinh các nhóm, lớp lần đầu tiên trong năm học sẽ do Hiệu trưởng (hoặc người đứng đầu cơ sở giáo dục) triệu tập và tổ chức (khoản 8 Điều 9 Điều lệ). Hội nghị này chỉ được tiến hành sau khi tất cả các nhóm, lớp trong trường đã hoàn thành việc bầu Ban đại diện cấp lớp.

Cơ cấu Ban đại diện cấp trường gồm Trưởng ban, các Phó Trưởng ban và các thành viên (khoản 3 Điều 6 Điều lệ). Số lượng thành viên cụ thể sẽ do Hội nghị quyết định sao cho phù hợp với quy mô, số lượng lớp học, cấp học và số lượng địa điểm giáo dục của nhà trường. Đặc biệt, đối với các trường học có nhiều phân hiệu hoặc địa điểm giáo dục khác nhau, Ban đại diện cấp trường bắt buộc phải có thành viên đại diện cho cha mẹ học sinh tại các địa điểm đó để đảm bảo tính khách quan và sâu sát.

4. Nhiệm kỳ và các trường hợp chấm dứt tư cách thành viên

4.1. Nhiệm kỳ hoạt động

Nhiệm kỳ hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh (cả cấp lớp và cấp trường) là 01 năm học. Nhiệm kỳ này sẽ chính thức kết thúc khi Ban đại diện của năm học tiếp theo được bầu ra (khoản 3 Điều 5 và khoản 4 Điều 6 Điều lệ). Riêng đối với các lớp cuối cấp (như lớp 5, lớp 9, lớp 12 hoặc lớp mẫu giáo lớn), nhiệm kỳ của Ban đại diện sẽ kết thúc cùng thời điểm kết thúc năm học đó.

4.2. Các trường hợp chấm dứt tư cách thành viên trước hạn

Theo quy định tại khoản 5 Điều 7 Điều lệ, tư cách thành viên Ban đại diện cha mẹ học sinh sẽ bị chấm dứt trong các trường hợp sau:

• Học sinh chuyển trường hoặc thôi học tại trường;
• Thành viên Ban đại diện bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự;
• Thành viên có đơn xin thôi tham gia Ban đại diện cha mẹ học sinh và được Ban đại diện chấp thuận.

5. Trách nhiệm của các thành viên sau khi được bầu

Sau khi được tín nhiệm bầu chọn, các thành viên Ban đại diện có trách nhiệm thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ được phân công nhằm hỗ trợ tốt nhất cho hoạt động giáo dục của nhà trường:

• Trưởng ban: Chịu trách nhiệm chung về mọi hoạt động của Ban đại diện; chủ trì các cuộc họp; phối hợp chặt chẽ với giáo viên chủ nhiệm (đối với cấp lớp) hoặc Hiệu trưởng (đối với cấp trường) để thống nhất kế hoạch hoạt động.
• Phó Trưởng ban: Hỗ trợ Trưởng ban điều hành các công việc được phân công; thay mặt Trưởng ban giải quyết các công việc khi được ủy quyền.
• Các thành viên: Thực hiện các nhiệm vụ cụ thể theo sự phân công của Trưởng ban; giữ mối liên hệ thường xuyên với các phụ huynh khác trong lớp/trường để kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và phản hồi của phụ huynh.

6. Lưu ý quan trọng về thời điểm áp dụng quy định mới

Tại thời điểm hiện tại (tháng 10/2026), các cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông trên cả nước vẫn đang áp dụng các quy định về Ban đại diện cha mẹ học sinh theo Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT.

Tuy nhiên, kể từ ngày 15/11/2026, Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT sẽ chính thức có hiệu lực thi hành và thay thế hoàn toàn Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT. Do đó, các trường học và phụ huynh cần chủ động cập nhật các điểm mới về tiêu chuẩn, quy trình bầu cử cũng như cơ cấu tổ chức để triển khai đồng bộ, đúng pháp luật ngay khi Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực.