Trong quan hệ lao động tại Việt Nam, tài chính công đoàn đóng vai trò then chốt để duy trì hoạt động bảo vệ quyền lợi người lao động. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp và cá nhân vẫn thường nhầm lẫn giữa hai khái niệm: kinh phí công đoàn và đoàn phí công đoàn. Bước sang năm 2019, các quy định về mức đóng này có những điểm lưu ý đặc biệt, nhất là lộ trình tăng lương cơ sở từ giữa năm.

1. Phân biệt kinh phí công đoàn và đoàn phí công đoàn

Theo quy định tại Luật Công đoàn 2012, tài chính công đoàn bao gồm nhiều nguồn thu khác nhau, trong đó quan trọng nhất là kinh phí và đoàn phí:

• Kinh phí công đoàn: Là khoản tiền do người sử dụng lao động (doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức) có trách nhiệm đóng. Đáng chú ý, kể cả doanh nghiệp chưa thành lập tổ chức công đoàn cơ sở vẫn bắt buộc phải đóng khoản kinh phí này.
• Đoàn phí công đoàn: Là khoản tiền do người lao động là đoàn viên công đoàn tự nguyện đóng từ tiền lương hàng tháng của mình.

2. Mức đóng kinh phí công đoàn đối với doanh nghiệp năm 2019

Căn cứ theo quy định tại Điều 4 Nghị định 191/2013/NĐ-CP, mức đóng kinh phí công đoàn được xác định như sau:

Mức đóng bằng 2% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động.

Quỹ tiền lương này là tổng mức tiền lương của những người lao động thuộc đối tượng phải đóng bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội. Doanh nghiệp thực hiện đóng kinh phí công đoàn mỗi tháng một lần cùng thời điểm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc.

3. Mức đóng đoàn phí công đoàn đối với người lao động

Đối với người lao động đã gia nhập tổ chức công đoàn, mức đóng đoàn phí được thực hiện theo Quyết định 1908/QĐ-TLĐ năm 2016 của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam:

• Mức đóng: Bằng 1% tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội.
• Mức đóng tối đa: Không quá 10% mức lương cơ sở.

Lưu ý về bối cảnh năm 2019: Do mức lương cơ sở có sự thay đổi, mức đóng đoàn phí tối đa cũng biến động theo hai giai đoạn:

• Từ 01/01/2019 đến 30/06/2019: Lương cơ sở là 1.390.000 đồng/tháng → Đoàn phí tối đa là 139.000 đồng/tháng.
• Từ 01/07/2019 trở đi: Lương cơ sở tăng lên 1.490.000 đồng/tháng → Đoàn phí tối đa tăng lên 149.000 đồng/tháng.

4. Tỷ lệ phân bổ nguồn thu tài chính công đoàn

Nguồn thu từ kinh phí và đoàn phí không được giữ lại toàn bộ tại cơ sở mà được phân bổ theo tỷ lệ quy định để phục vụ hoạt động của các cấp công đoàn. Trong năm 2019, tỷ lệ này được thực hiện như sau:

Đối với kinh phí công đoàn (2%):

• Công đoàn cơ sở được để lại sử dụng 69% tổng số thu.
• Nộp về công đoàn cấp trên 31% tổng số thu.

Đối với đoàn phí công đoàn (1%):

• Công đoàn cơ sở được để lại sử dụng 40% tổng số thu.
• Nộp về công đoàn cấp trên 60% tổng số thu.

5. Chế tài xử phạt khi vi phạm quy định đóng kinh phí công đoàn

Việc đóng kinh phí công đoàn là nghĩa vụ bắt buộc của doanh nghiệp. Nếu vi phạm, doanh nghiệp sẽ bị xử phạt hành chính theo quy định tại Điều 24a Nghị định 88/2015/NĐ-CP:

• Phạt tiền từ 12% đến dưới 15% tổng số tiền phải đóng tại thời điểm lập biên bản vi phạm (tối đa không quá 75.000.000 đồng) đối với hành vi chậm đóng, đóng không đủ hoặc đóng không đúng mức quy định.
• Phạt tiền từ 18% đến 20% tổng số tiền phải đóng (tối đa không quá 75.000.000 đồng) đối với hành vi trốn đóng kinh phí công đoàn.

Ngoài việc nộp phạt, doanh nghiệp còn buộc phải nộp đủ số tiền kinh phí công đoàn chậm đóng, đóng thiếu hoặc trốn đóng cộng với tiền lãi chậm đóng theo mức lãi suất tiền gửi không kỳ hạn cao nhất của các ngân hàng thương mại nhà nước công bố tại thời điểm xử phạt.

Hy vọng những thông tin chi tiết trên đây sẽ giúp quý doanh nghiệp và người lao động nắm rõ các quy định về tài chính công đoàn trong năm 2019 để thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình.