Trong quá trình sử dụng Giấy phép lái xe (GPLX), không ít người dân gặp phải tình huống trớ trêu là làm thất lạc hoặc mất bộ hồ sơ gốc (biên bản tổng hợp kết quả sát hạch lái xe). Tâm lý chung của mọi người thường là lo lắng, sợ rằng khi bằng lái hết hạn hoặc bị hỏng sẽ không thể đổi được bằng mới và phải thi lại từ đầu. Tuy nhiên, theo các quy định pháp luật hiện hành tính đến năm 2020, việc mất hồ sơ gốc không hoàn toàn đồng nghĩa với việc bạn mất quyền đổi bằng.

Trường hợp 1: Mất hồ sơ gốc nhưng vẫn còn Giấy phép lái xe (GPLX)

Đây là trường hợp phổ biến nhất và cũng là trường hợp có cách giải quyết thuận lợi nhất cho người lái xe. Theo quy định tại Điều 38 Thông tư 12/2017/TT-BGTVT về thủ tục đổi Giấy phép lái xe do ngành Giao thông vận tải cấp, thành phần hồ sơ không bắt buộc phải có hồ sơ gốc.

Cụ thể, khi thực hiện thủ tục đổi GPLX, bạn chỉ cần chuẩn bị các giấy tờ sau:

• Đơn đề nghị đổi Giấy phép lái xe (theo mẫu quy định);
• Giấy khám sức khỏe của người lái xe do cơ sở y tế có thẩm quyền cấp (trừ hạng A1, A2, A3 hoặc trường hợp tách bằng);
• Bản sao Giấy phép lái xe hiện có;
• Bản sao Chứng minh nhân dân, Thẻ căn cước công dân hoặc Hộ chiếu còn thời hạn.

Như vậy, nếu bằng lái của bạn vẫn còn thời hạn sử dụng hoặc bị hỏng nhưng thông tin vẫn còn trên hệ thống quản lý của Tổng cục Đường bộ Việt Nam, bạn hoàn toàn có thể làm thủ tục đổi bằng mà không cần trình hồ sơ gốc. Cơ quan chức năng sẽ đối chiếu thông tin trên hệ thống dữ liệu điện tử để thực hiện việc cấp đổi.

Cơ hội lập lại hồ sơ gốc đã mất

Một điểm đáng chú ý khác là tại khoản 8 Điều 36 Thông tư 12/2017/TT-BGTVT quy định:

"8. Người có giấy phép lái xe còn thời hạn sử dụng, nhưng không còn hồ sơ gốc, có tên trong hồ sơ của cơ quan quản lý sát hạch, nếu có nhu cầu được lập lại hồ sơ gốc."

Điều này có nghĩa là bạn có thể đề nghị cơ quan cấp GPLX xác nhận và lập lại hồ sơ gốc để tự bảo quản, tránh những rắc rối về sau.

Trường hợp 2: Mất cả hồ sơ gốc và Giấy phép lái xe

Tình huống này phức tạp hơn vì lúc này bạn không thực hiện thủ tục "đổi" mà là thủ tục "cấp lại" GPLX do bị mất. Theo Điều 36 Thông tư 12/2017/TT-BGTVT, hồ sơ cấp lại GPLX yêu cầu phải có hồ sơ gốc phù hợp với giấy phép lái xe (nếu có).

Nếu bạn mất cả hai loại giấy tờ này, quy trình xử lý sẽ như sau:

1. Cơ quan quản lý sẽ kiểm tra trên hệ thống thông tin giấy phép lái xe.
2. Nếu thông tin của bạn có trong hồ sơ của cơ quan quản lý sát hạch và không bị các cơ quan có thẩm quyền thu giữ, xử lý, bạn sẽ được xét cấp lại sau 02 tháng kể từ ngày nộp đủ hồ sơ hợp lệ.
3. Tuy nhiên, nếu thông tin không có trên hệ thống và bạn cũng không còn hồ sơ gốc để chứng minh, pháp luật quy định bạn phải tiến hành thi sát hạch lại để được cấp GPLX mới từ đầu.

Lời khuyên pháp lý và lưu ý quan trọng

Để đảm bảo quyền lợi của mình, người lái xe cần lưu ý một số vấn đề sau:

• Kiểm tra thời hạn: Việc đổi GPLX chỉ áp dụng khi bằng lái còn thời hạn sử dụng. Nếu bằng đã quá hạn trên 03 tháng, bạn sẽ phải thi lại lý thuyết hoặc cả thực hành tùy theo thời gian quá hạn quy định tại khoản 1 Điều 36.
• Bảo quản hồ sơ: Dù hiện nay dữ liệu đã được số hóa, nhưng hồ sơ gốc vẫn là bằng chứng pháp lý quan trọng nhất trong các trường hợp hệ thống gặp sự cố hoặc thông tin bị sai lệch. Hãy cất giữ hồ sơ gốc ở nơi an toàn, tách biệt với bằng lái xe.
• Thủ tục trực tuyến: Trong năm 2020, ngành giao thông vận tải đã đẩy mạnh việc kê khai trực tuyến. Bạn có thể truy cập cổng dịch vụ công để thực hiện đăng ký trước, giúp tiết kiệm thời gian chờ đợi tại cơ quan hành chính.

Tóm lại, việc mất hồ sơ gốc không phải là "dấu chấm hết" cho bằng lái xe của bạn. Nếu vẫn còn giữ GPLX, bạn hãy yên tâm thực hiện thủ tục đổi bằng theo hướng dẫn của Thông tư 12/2017/TT-BGTVT để tiếp tục tham gia giao thông đúng luật.