Việc thất lạc hoặc hư hỏng Giấy chứng nhận kết hôn gây ra không ít phiền toái cho các cặp vợ chồng khi thực hiện các giao dịch dân sự hay thủ tục hành chính như mua bán đất đai, đăng ký khai sinh cho con hay làm thủ tục thừa kế. Tuy nhiên, theo quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm tháng 11/2020, người dân hoàn toàn có thể thực hiện thủ tục đăng ký lại kết hôn một cách nhanh chóng nếu đáp ứng đủ các điều kiện cụ thể.

1. Khi nào được phép đăng ký lại việc kết hôn?

Không phải mọi trường hợp mất Giấy chứng nhận kết hôn đều được đăng ký lại. Căn cứ theo quy định tại Điều 24 Nghị định 123/2015/NĐ-CP, việc đăng ký lại kết hôn chỉ được thực hiện khi thỏa mãn đồng thời các điều kiện sau:

• Việc kết hôn đã được đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam trước ngày 01/01/2016.
• Cả Sổ hộ tịch và bản chính Giấy chứng nhận kết hôn đều bị mất.
• Người yêu cầu đăng ký lại kết hôn phải còn sống tại thời điểm tiếp nhận hồ sơ.

Như vậy, nếu Sổ hộ tịch vẫn còn lưu trữ thông tin thì người dân chỉ được cấp trích lục kết hôn chứ không được đăng ký lại. Đây là điểm mấu chốt mà các cặp vợ chồng cần lưu ý khi làm việc với cơ quan tư pháp hộ tịch.

Trích dẫn Điều 24 Nghị định 123/2015/NĐ-CP: "Việc khai sinh, kết hôn, khai tử đã được đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam trước ngày 01/01/2016 nhưng Sổ hộ tịch và bản chính giấy tờ hộ tịch đều bị mất thì được đăng ký lại."

2. Thẩm quyền giải quyết đăng ký lại kết hôn

Theo quy định tại Điều 25 Nghị định 123/2015/NĐ-CP, thẩm quyền đăng ký lại kết hôn được phân chia như sau:

• Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã: Nơi đã đăng ký kết hôn trước đây hoặc UBND cấp xã nơi người yêu cầu thường trú, thực hiện đăng ký lại kết hôn.
• UBND cấp huyện: Đối với các trường hợp đăng ký lại kết hôn có yếu tố nước ngoài hoặc trước đây đăng ký tại UBND cấp tỉnh/Sở Tư pháp.

3. Hồ sơ đăng ký lại kết hôn cần những gì?

Để quá trình giải quyết được thuận lợi, các cặp vợ chồng cần chuẩn bị 01 bộ hồ sơ đầy đủ theo hướng dẫn tại Điều 9 Thông tư 04/2020/TT-BTP bao gồm:

• Tờ khai đăng ký lại kết hôn: Theo mẫu quy định (người yêu cầu cam đoan về việc đã đăng ký kết hôn nhưng không còn bản chính và sổ hộ tịch).
• Bản sao Giấy chứng nhận kết hôn: Được cấp trước đây (nếu có).
• Giấy tờ thay thế: Nếu không có bản sao Giấy chứng nhận kết hôn thì nộp bản sao hồ sơ, giấy tờ cá nhân có thông tin liên quan đến nội dung đăng ký kết hôn (như Sổ hộ khẩu, Chứng minh nhân dân, bằng cấp, lý lịch cán bộ...).

4. Quy trình các bước thực hiện

Bước 1: Nộp hồ sơ. Người yêu cầu nộp hồ sơ trực tiếp tại UBND cấp xã hoặc cấp huyện có thẩm quyền.

Bước 2: Kiểm tra và xác minh. Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận hồ sơ, công chức tư pháp - hộ tịch kiểm tra, xác minh hồ sơ. Nếu việc đăng ký lại kết hôn thực hiện tại UBND cấp xã không phải nơi đăng ký kết hôn trước đây thì phải gửi văn bản yêu cầu xác minh.

Bước 3: Trả kết quả. Nếu thấy hồ sơ đầy đủ, chính xác, đúng quy định, công chức tư pháp - hộ tịch báo cáo Chủ tịch UBND ký cấp Giấy chứng nhận kết hôn. Hai bên nam, nữ phải cùng có mặt để ký vào Sổ hộ tịch và Giấy chứng nhận kết hôn.

5. Những lưu ý đặc biệt quan trọng

Có được ủy quyền đi đăng ký lại kết hôn không?

Theo quy định tại Điều 2 Thông tư 04/2020/TT-BTP, việc đăng ký kết hôn, đăng ký lại kết hôn không được ủy quyền cho người khác thực hiện. Tuy nhiên, một bên có thể trực tiếp nộp hồ sơ mà không cần văn bản ủy quyền của bên còn lại, nhưng khi nhận kết quả, cả hai bên nam, nữ bắt buộc phải cùng có mặt.

Thời điểm xác lập quan hệ hôn nhân

Quan hệ hôn nhân được xác lập từ thời điểm đăng ký kết hôn trước đây. Theo Điều 32 Thông tư 04/2020/TT-BTP, ngày, tháng, năm xác lập quan hệ hôn nhân được ghi vào mặt sau của Giấy chứng nhận kết hôn. Trường hợp không xác định được ngày chính xác thì ghi ngày đầu tiên của tháng, năm hoặc ngày 01/01 của năm đăng ký trước đây.

Trên đây là toàn bộ hướng dẫn về thủ tục đăng ký lại kết hôn theo quy định mới nhất năm 2020. Việc nắm rõ các quy định này sẽ giúp các cặp vợ chồng bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình trong các quan hệ dân sự và gia đình.