Trong nỗ lực đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Công văn 3899/BGDĐT-GDTrH hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục trung học. Một trong những nội dung trọng tâm được đội ngũ giáo viên quan tâm nhất chính là các quy định mới về xây dựng kế hoạch bài dạy (giáo án), nhằm thoát ly khỏi những khuôn mẫu khô cứng trước đây.

Xây dựng giáo án: Ưu tiên tính linh hoạt, bài trừ khuôn mẫu

Theo tinh thần của Công văn 3899/BGDĐT-GDTrH, việc soạn giáo án không còn là một thủ tục hành chính mang tính đối phó. Bộ yêu cầu các kế hoạch bài dạy phải bảo đảm các yêu cầu về phương pháp dạy học, kĩ thuật dạy học, kiểm tra, đánh giá, thiết bị dạy học và học liệu. Mục tiêu cuối cùng là phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh một cách thực chất.

Đáng chú ý, Bộ nhấn mạnh việc xây dựng kế hoạch bài dạy phải bảo đảm đủ thời gian để học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập. Đặc biệt, giáo viên cần tránh việc áp dụng hình thức, khuôn mẫu trong việc xây dựng kế hoạch bài dạy. Điều này mở ra không gian sáng tạo lớn cho các thầy cô, cho phép điều chỉnh tiến trình dạy học linh hoạt dựa trên trình độ thực tế của học sinh trong từng lớp học cụ thể.

Đổi mới phương pháp cho từng môn học đặc thù

Đối với các môn học có tính đặc thù cao như Lịch sử và Ngữ văn, hướng dẫn mới đưa ra những yêu cầu rất cụ thể:

• Môn Lịch sử: Cần tăng cường khai thác và sử dụng các nguồn sử liệu khác nhau để tái hiện, phục dựng lịch sử một cách khoa học, khách quan và chân thực. Việc học không chỉ dừng lại ở sách giáo khoa mà phải gắn liền với hoạt động thực hành, thực tiễn.
• Môn Ngữ văn: Yêu cầu thực hiện nghiêm túc việc đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá theo Công văn 3175/BGDĐT-GDTrH. Trọng tâm là giúp học sinh hình thành kỹ năng đọc, viết, nói và nghe thay vì chỉ ghi nhớ các bài văn mẫu.

Kiểm tra, đánh giá: Không vượt quá yêu cầu cần đạt

Về công tác đánh giá học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông, Bộ Giáo dục yêu cầu các nhà trường xây dựng kế hoạch kiểm tra phù hợp với kế hoạch dạy học. Một nguyên tắc quan trọng được khẳng định là: không kiểm tra, đánh giá vượt quá yêu cầu cần đạt hoặc mức độ cần đạt của chương trình giáo dục phổ thông.

Đối với những trường vẫn đang thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2006, Bộ lưu ý tuyệt đối không kiểm tra, đánh giá đối với các nội dung đã được tinh giản. Thay vào đó, khuyến khích các hình thức đánh giá định kì thông qua bài thực hành hoặc dự án học tập, giúp học sinh có cơ hội thể hiện năng lực vận dụng kiến thức vào đời sống.

Trích dẫn Công văn 3899/BGDĐT-GDTrH: "Việc xây dựng kế hoạch bài dạy bảo đảm đủ thời gian để học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập đã đặt ra, tránh việc áp dụng hình thức, khuôn mẫu trong việc xây dựng kế hoạch bài dạy."

Việc triển khai đồng bộ các hướng dẫn tại Công văn 3899/BGDĐT-GDTrH được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển biến mạnh mẽ trong chất lượng giáo dục phổ thông, giảm bớt áp lực hồ sơ sổ sách cho giáo viên và tăng cường tính chủ động cho học sinh.