Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng cạnh tranh, việc nâng cao trình độ học vấn thông qua hình thức "vừa làm vừa học" (thường được gọi dân dã là học tại chức) đã trở thành giải pháp tối ưu cho nhiều người. Tuy nhiên, không ít người vẫn còn băn khoăn về giá trị thực sự của tấm bằng này cũng như những thay đổi mới nhất trong quy định pháp luật.

1. Khái niệm "Học tại chức" dưới góc độ pháp lý hiện hành

Thuật ngữ "tại chức" thực tế đã được thay thế bằng cụm từ chuyên môn hơn là "vừa làm vừa học". Theo quy định tại Thông tư 31/2017/TT-BLĐTBXH, cụ thể là tại khoản 1 Điều 2, hình thức này được định nghĩa như sau:

"Đào tạo theo hình thức vừa làm vừa học là hình thức đào tạo nghề nghiệp không tập trung liên tục, theo đó người học tập trung học tập tại địa điểm đào tạo theo từng học kỳ, đợt học; hết học kỳ, đợt học người học tiếp tục làm công việc của mình tại nơi làm việc."

Như vậy, đặc điểm cốt lõi của hệ tại chức là tính linh hoạt, cho phép người học duy trì công việc hiện tại trong khi vẫn theo đuổi chương trình đào tạo chính thống.

2. Thời gian đào tạo đại học tại chức mất bao nhiêu năm?

Nhiều người lầm tưởng học tại chức sẽ nhanh hơn chính quy, nhưng thực tế pháp luật quy định khắt khe để đảm bảo khối lượng kiến thức. Theo Thông tư 08/2021/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thời gian đào tạo được xác định như sau:

• Kế hoạch chuẩn: Theo điểm b khoản 4 Điều 2, thời gian học tập chuẩn đối với hình thức vừa làm vừa học phải dài hơn tối thiểu 20% so với hình thức đào tạo chính quy của cùng chương trình.
• Thời gian tối đa: Không vượt quá 02 lần thời gian theo kế hoạch học tập chuẩn toàn khóa.

Thông thường, nếu một chương trình đại học chính quy kéo dài 4 năm, thì hệ tại chức tương ứng sẽ mất khoảng 5 năm để hoàn thành.

3. Giá trị bằng tại chức và bằng chính quy: Có còn sự phân biệt?

Đây là thay đổi mang tính bước ngoặt của giáo dục Việt Nam. Kể từ khi Luật Giáo dục 2019 có hiệu lực, ranh giới về giá trị pháp lý giữa các hình thức đào tạo đã được xóa bỏ. Văn bằng tốt nghiệp đại học giữa các hình thức đào tạo (chính quy, vừa làm vừa học, đào tạo từ xa) có giá trị ngang nhau.

Điều này đồng nghĩa với việc người sở hữu bằng tại chức hoàn toàn có quyền dự thi công chức, viên chức, xét nâng lương, nâng ngạch hoặc học lên các bậc học cao hơn (Thạc sĩ, Tiến sĩ) tương đương với người học hệ chính quy.

4. Điều kiện và lưu ý quan trọng khi đăng ký hệ vừa học vừa làm

Để tham gia học tại chức, người học cần đáp ứng các điều kiện cơ bản về văn bằng (tốt nghiệp THPT hoặc tương đương) và sức khỏe. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả cao nhất, chuyên gia pháp lý đưa ra một số lời khuyên:

• Lựa chọn cơ sở uy tín: Nên chọn các trường đại học có bề dày truyền thống và đã được kiểm định chất lượng để đảm bảo giá trị kiến thức thực tế.
• Quản lý thời gian: Do đặc thù vừa học vừa làm, áp lực sẽ rất lớn. Bạn cần có kế hoạch học tập nghiêm túc để tránh tình trạng nợ môn kéo dài.
• Tận dụng thực tiễn: Hãy áp dụng ngay những kiến thức học được vào công việc hàng ngày, đây chính là lợi thế lớn nhất của sinh viên hệ tại chức.

Tóm lại, học tại chức không còn là "lựa chọn thứ hai" mà là một lộ trình phát triển sự nghiệp thông minh cho những người muốn song hành giữa lý thuyết và thực hành. Với sự bảo hộ của pháp luật hiện hành, tấm bằng vừa làm vừa học chính là chìa khóa mở ra nhiều cơ hội thăng tiến mới.