Trong quá trình sử dụng đất, không ít trường hợp người dân phát hiện diện tích thực tế lớn hơn so với diện tích ghi trên Giấy chứng nhận đã cấp. Việc hợp thức hóa phần diện tích này để được cấp Sổ đỏ (Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất) là nhu cầu thiết yếu nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Tuy nhiên, tùy vào nguồn gốc của phần đất tăng thêm mà thành phần hồ sơ sẽ có sự khác biệt rõ rệt.

Căn cứ quy định tại khoản 7 Điều 7 Thông tư 33/2017/TT-BTNMT, hồ sơ cấp Giấy chứng nhận cho diện tích đất tăng thêm được thực hiện theo các nhóm trường hợp cụ thể dưới đây:

1. Diện tích đất tăng thêm do nhận chuyển nhượng, thừa kế, tặng cho

Đây là trường hợp phần diện tích tăng thêm có nguồn gốc từ việc giao dịch (mua bán, tặng cho, thừa kế) từ người sử dụng đất liền kề và phần đất này đã có Giấy chứng nhận.

Trường hợp 1.1: Thửa đất gốc đã được cấp Giấy chứng nhận

Nếu thửa đất bạn đang sử dụng đã có Sổ đỏ và phần diện tích tăng thêm cũng đã có Sổ đỏ của chủ cũ, hồ sơ bao gồm:

• Đơn đề nghị theo Mẫu số 10/ĐK đối với toàn bộ diện tích của thửa đất đang sử dụng (bao gồm cả diện tích gốc và diện tích tăng thêm).
• Bản gốc Giấy chứng nhận của thửa đất gốc đang sử dụng.
• Bản gốc Giấy chứng nhận của phần diện tích đất tăng thêm và các văn bản pháp lý về việc chuyển nhượng, thừa kế, tặng cho (hợp đồng có công chứng/chứng thực).

Lưu ý: Nếu việc chuyển quyền thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 82 Nghị định 43/2014/NĐ-CP (chuyển quyền bằng giấy viết tay trước ngày 01/7/2014) thì nộp bản gốc Giấy chứng nhận của bên chuyển quyền hoặc hợp đồng, văn bản chuyển quyền theo quy định.

Trường hợp 1.2: Thửa đất gốc chưa được cấp Giấy chứng nhận

Trường hợp này người sử dụng đất phải thực hiện thủ tục cấp Sổ đỏ lần đầu cho toàn bộ diện tích. Hồ sơ cần chuẩn bị:

• Đơn đăng ký, cấp Giấy chứng nhận theo Mẫu số 04a/ĐK.
• Giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất của thửa đất gốc theo quy định tại Điều 100 Luật Đất đai 2013 hoặc Điều 18 Nghị định 43/2014/NĐ-CP.
• Bản gốc Giấy chứng nhận và hợp đồng chuyển quyền của phần diện tích tăng thêm.
• Chứng từ thực hiện nghĩa vụ tài chính (biên lai thuế, lệ phí...).

2. Diện tích đất tăng thêm chưa được cấp Giấy chứng nhận

Đây là trường hợp phần đất tăng thêm do khai hoang, lấn chiếm hoặc nhận chuyển quyền nhưng phần diện tích này chưa từng được cấp Sổ đỏ trước đó.

Trường hợp 2.1: Diện tích tăng thêm có giấy tờ về quyền sử dụng đất

Áp dụng cho phần diện tích tăng thêm do nhận chuyển nhượng, thừa kế, tặng cho trước ngày 01/7/2014 mà phần đất này có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 Luật Đất đai 2013. Hồ sơ gồm:

• Đơn đăng ký theo Mẫu số 04a/ĐK cho toàn bộ diện tích.
• Bản gốc Giấy chứng nhận của thửa đất gốc (nếu đã cấp) hoặc giấy tờ hợp lệ của thửa đất gốc (nếu chưa cấp).
• Giấy tờ về quyền sử dụng đất của phần diện tích tăng thêm.
• Sơ đồ nhà ở, công trình xây dựng (nếu có đăng ký tài sản gắn liền với đất).

Trường hợp 2.2: Diện tích tăng thêm không có giấy tờ về quyền sử dụng đất

Đây là trường hợp phức tạp nhất, thường do ranh giới thực tế thay đổi so với hồ sơ địa chính cũ. Hồ sơ yêu cầu:

• Đơn đăng ký theo Mẫu số 04a/ĐK.
• Bản gốc Giấy chứng nhận của thửa đất gốc hoặc giấy tờ hợp lệ của thửa đất gốc.
• Văn bản xác nhận của UBND cấp xã về việc đất không có tranh chấp, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất.
• Chứng từ thực hiện nghĩa vụ tài chính theo thông báo của cơ quan thuế.

3. Thẩm quyền và quy trình giải quyết

Sau khi chuẩn bị đầy đủ 01 bộ hồ sơ, người dân nộp tại UBND cấp xã nơi có đất hoặc Bộ phận một cửa của UBND cấp huyện (Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai).

• Nếu thửa đất gốc đã có Sổ đỏ: Văn phòng đăng ký đất đai sẽ thẩm định và trình Sở Tài nguyên và Môi trường ký cấp đổi Giấy chứng nhận mới cho toàn bộ diện tích.
• Nếu thửa đất gốc chưa có Sổ đỏ: Phòng Tài nguyên và Môi trường sẽ thẩm định hồ sơ để trình UBND cấp huyện ký cấp Giấy chứng nhận lần đầu.

Việc nắm rõ thành phần hồ sơ không chỉ giúp người dân tiết kiệm thời gian đi lại mà còn đảm bảo tính pháp lý vững chắc cho tài sản của mình. Trong bối cảnh các quy định về đất đai năm 2021 đang có những hướng dẫn cụ thể, người dân nên chủ động thực hiện thủ tục để tránh những rủi ro tranh chấp về sau.