Trong hoạt động kinh doanh, không hiếm trường hợp các doanh nghiệp nhập khẩu hàng hóa theo diện miễn thuế (ví dụ như theo dự án đầu tư) nhưng sau đó lại có nhu cầu thay đổi mục đích sử dụng hoặc bán thanh lý cho các đơn vị nội địa. Vậy trong trường hợp này, thủ tục hải quan được thực hiện như thế nào? Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết dựa trên các quy định pháp luật hiện hành.

1. Nghĩa vụ khai hải quan khi thay đổi mục đích sử dụng

Theo quy định tại khoản 2 Điều 18 Luật Hải quan 2014, người khai hải quan có nghĩa vụ thực hiện đầy đủ các quy định về thủ tục hải quan đối với hàng hóa đang chịu sự giám sát hải quan.

Cụ thể hơn, khoản 5 Điều 25 Nghị định 08/2015/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 59/2018/NĐ-CP) nêu rõ:

"Đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu thuộc đối tượng không chịu thuế, miễn thuế... nhưng sau đó có thay đổi về đối tượng không chịu thuế hoặc mục đích được miễn thuế... thì phải khai tờ khai hải quan mới."

Như vậy, việc mở tờ khai hải quan mới là yêu cầu bắt buộc khi doanh nghiệp thay đổi mục đích sử dụng ban đầu của hàng hóa nhập khẩu miễn thuế.

2. Quy trình thực hiện thủ tục hải quan mới

Thủ tục hải quan đối với trường hợp này được thực hiện theo hướng dẫn tại Điều 21 Thông tư 38/2015/TT-BTC (được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư 39/2018/TT-BTC). Doanh nghiệp cần lưu ý các điểm sau:

• Ghi chú trên tờ khai: Tờ khai hải quan mới phải ghi rõ số tờ khai hải quan ban đầu và hình thức thay đổi mục đích sử dụng vào ô “Phần ghi chú” (đối với tờ khai điện tử) hoặc ô “Ghi chép khác” (đối với tờ khai giấy).
• Trường hợp thất lạc tờ khai gốc: Nếu thời gian tính từ thời điểm nhập khẩu đến khi thay đổi mục đích sử dụng đã quá thời hạn lưu giữ hồ sơ hải quan (05 năm), doanh nghiệp không bắt buộc phải cung cấp số tờ khai ban đầu.

3. Cách xác định trị giá hải quan để tính thuế

Một trong những vấn đề doanh nghiệp quan tâm nhất là làm sao để xác định trị giá hải quan khi bán thanh lý hàng hóa đã qua sử dụng. Căn cứ điểm b khoản 2 Điều 17 Thông tư 39/2015/TT-BTC (được sửa đổi tại Thông tư 60/2019/TT-BTC):

Đối với hàng hóa nhập khẩu đã sử dụng tại Việt Nam có thay đổi mục đích sử dụng để bán, trị giá hải quan được xác định trên cơ sở giá thực tế bán. Giá này thường được thể hiện rõ trên Hợp đồng bán thanh lý giữa doanh nghiệp và bên mua nội địa.

Tuy nhiên, cơ quan hải quan có quyền xác định lại trị giá hải quan nếu có căn cứ cho thấy trị giá khai báo không phù hợp với thực tế hàng hóa. Do đó, doanh nghiệp cần đảm bảo tính trung thực và minh bạch trong các chứng từ giao dịch.

Lời khuyên cho doanh nghiệp

Việc tuân thủ đúng quy trình khai báo không chỉ giúp doanh nghiệp hoàn tất thủ tục thanh lý hàng hóa một cách nhanh chóng mà còn hạn chế tối đa các rủi ro bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan. Doanh nghiệp nên chủ động rà soát hồ sơ và đối chiếu với các văn bản hướng dẫn mới nhất để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của mình.