Trong quá trình thực hiện quyết toán thuế thu nhập cá nhân (TNCN) cho năm 2023 (thực hiện vào đầu năm 2024), một trong những vấn đề khiến nhiều người lao động lo lắng nhất là việc đăng ký người phụ thuộc muộn. Liệu việc đến tháng 02/2024 mới đăng ký người phụ thuộc là cha mẹ, con cái... có làm mất đi quyền lợi giảm trừ gia cảnh của các tháng trong năm 2023 hay không? Câu trả lời nằm ở sự phối hợp giữa quy định về thời điểm tính giảm trừ và thời hạn nộp hồ sơ quyết toán thuế.

1. Nguyên tắc xác định thời gian tính giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc

Theo quy định tại khoản 1 Điều 9 Thông tư 111/2013/TT-BTC và được hướng dẫn bổ sung tại khoản 6 Điều 25 Thông tư 92/2015/TT-BTC, nguyên tắc tính giảm trừ gia cảnh được quy định rất rõ ràng nhằm bảo vệ quyền lợi cho người nộp thuế:

c.2.3) Trường hợp người nộp thuế chưa tính giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc trong năm tính thuế thì được tính giảm trừ cho người phụ thuộc kể từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng khi người nộp thuế thực hiện quyết toán thuế và có đăng ký giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc. Riêng đối với người phụ thuộc khác theo hướng dẫn tại tiết d.4, điểm d, khoản 1 Điều này thời hạn đăng ký giảm trừ gia cảnh chậm nhất là ngày 31 tháng 12 của năm tính thuế, quá thời hạn nêu trên thì không được tính giảm trừ gia cảnh cho năm tính thuế đó.

Như vậy, đối với các đối tượng là người phụ thuộc trực tiếp (như con cái, cha mẹ đẻ, vợ/chồng), pháp luật cho phép tính lùi thời gian giảm trừ về thời điểm phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng thực tế, miễn là người nộp thuế thực hiện đăng ký khi quyết toán thuế.

2. Thời hạn quyết toán thuế TNCN năm 2023 cần lưu ý

Để được hưởng quyền lợi này, người nộp thuế cần đặc biệt lưu ý đến thời hạn nộp hồ sơ quyết toán thuế. Căn cứ theo khoản 2 Điều 44 Luật Quản lý thuế 2019, thời hạn này được xác định như sau:

• Trường hợp ủy quyền quyết toán: Chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng thứ 3 kể từ ngày kết thúc năm dương lịch. Đối với năm 2023, thời hạn này là ngày 31/03/2024.
• Trường hợp cá nhân trực tiếp quyết toán: Chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng thứ 4 kể từ ngày kết thúc năm dương lịch. Đối với năm 2023, thời hạn này là ngày 30/04/2024.

Do đó, nếu đến tháng 02/2024 bạn mới thực hiện đăng ký người phụ thuộc là mẹ ruột, bạn vẫn hoàn toàn kịp thời gian để đưa thông tin này vào hồ sơ quyết toán thuế năm 2023. Cơ quan thuế sẽ căn cứ vào hồ sơ chứng minh nghĩa vụ nuôi dưỡng để tính giảm trừ cho bạn kể từ tháng phát sinh nghĩa vụ trong năm 2023 (ví dụ từ tháng 07/2023 như trường hợp bạn nêu).

3. Lời khuyên pháp lý để đảm bảo quyền lợi

Mặc dù pháp luật cho phép tính lùi, nhưng để quá trình quyết toán diễn ra thuận lợi, người nộp thuế cần chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ chứng minh mối quan hệ và nghĩa vụ nuôi dưỡng theo đúng hướng dẫn tại Thông tư 111/2013/TT-BTC. Việc chủ động đăng ký sớm sẽ giúp tránh được những sai sót hoặc áp lực về thời gian khi đến hạn chót quyết toán thuế vào tháng 3 và tháng 4 hàng năm.