Xóa bỏ rào cản địa giới: Người dân là trung tâm của dịch vụ công

Trong nỗ lực hiện thực hóa mục tiêu Chính phủ số và đơn giản hóa tối đa thủ tục hành chính cho người dân, Luật Hộ tịch (sửa đổi) đã mang đến một thay đổi mang tính cách mạng. Kể từ ngày 01/3/2027, thẩm quyền đăng ký các sự kiện hộ tịch quan trọng như khai sinh, kết hôn, khai tử hay xác nhận tình trạng hôn nhân sẽ không còn bị bó hẹp trong phạm vi nơi cư trú của cá nhân.

Điều này đồng nghĩa với việc một công dân có hộ khẩu tại Hà Giang nhưng đang làm việc tại TP. Hồ Chí Minh hoàn toàn có thể thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn hoặc khai sinh cho con ngay tại UBND cấp xã nơi mình đang sinh sống và làm việc thuận tiện nhất, thay vì phải vượt hàng ngàn cây số về quê nhà như trước đây.

Cơ sở pháp lý và lộ trình thực hiện chuyển đổi số toàn diện

Quy định mới này không chỉ là sự thay đổi về mặt thủ tục mà còn là kết quả của quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật về tư pháp. Theo Nghị định 120/2025/NĐ-CP và Nghị định 07/2025/NĐ-CP, việc phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực hộ tịch đã được đẩy mạnh tối đa cho cấp cơ sở.

"Việc bỏ rào cản địa giới hành chính trong đăng ký hộ tịch là bước đi tất yếu khi Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử toàn quốc đã vận hành đồng bộ và kết nối liên thông với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư."

Lộ trình triển khai cụ thể đã được xác lập rõ ràng:

• Từ 01/3/2027: Chính thức áp dụng việc đăng ký hộ tịch không phụ thuộc nơi cư trú trên phạm vi toàn quốc.
• Chậm nhất 01/01/2031: Hoàn thành việc triển khai đăng ký khai sinh, khai tử theo phương thức chủ động (cơ quan nhà nước chủ động thực hiện dựa trên dữ liệu số) trên toàn quốc.

Thẩm quyền và trách nhiệm của UBND cấp xã

Để bảo đảm tính linh hoạt nhưng vẫn chặt chẽ trong quản lý, Luật quy định rõ thẩm quyền ký các giấy tờ hộ tịch thuộc về Chủ tịch UBND cấp xã. Tuy nhiên, cơ chế ủy quyền cũng được mở rộng để giải quyết nhanh chóng các hồ sơ trực tuyến, giảm thiểu thời gian chờ đợi cho người dân. Các công chức tư pháp - hộ tịch giờ đây đóng vai trò là những người hỗ trợ, hướng dẫn công dân thực hiện các thao tác trên môi trường số.

Lợi ích đa chiều cho xã hội và nền quản trị quốc gia

Việc thực hiện quy định này mang lại ba lợi ích cốt lõi:

1. Tiết kiệm chi phí: Cắt giảm tối đa chi phí đi lại, lưu trú và thời gian nghỉ việc của người dân khi phải thực hiện thủ tục tại quê nhà.
2. Nâng cao hiệu quả quản lý: Dữ liệu được cập nhật tức thời vào hệ thống chung, giúp các cơ quan nhà nước có cái nhìn chính xác về biến động dân cư thực tế.
3. Thúc đẩy xã hội số: Khuyến khích người dân làm quen và sử dụng các dịch vụ công trực tuyến, tạo thói quen giao dịch trên môi trường điện tử.

Trong bối cảnh hiện nay (tháng 4/2026), các địa phương đang gấp rút rà soát hạ tầng công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực để sẵn sàng cho cột mốc tháng 3/2027. Đây không chỉ là một thay đổi về luật pháp, mà là lời khẳng định về một Chính phủ hành động, luôn nỗ lực vì sự thuận tiện của nhân dân.

Hệ Thống Pháp Luật sẽ tiếp tục cập nhật các hướng dẫn chi tiết về quy trình đăng ký hộ tịch liên xã ngay khi có thông tin mới nhất từ Bộ Tư pháp.