Trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao ngày càng tinh vi, chiêu trò giả danh cơ quan Công an, Viện kiểm sát để gửi "giấy triệu tập" giả qua mạng xã hội hoặc gọi điện đe dọa đã khiến không ít người dân hoang mang, lo sợ và sập bẫy lừa đảo. Việc nắm vững các quy định pháp luật về hình thức và trình tự tống đạt văn bản tố tụng là "lá chắn" quan trọng nhất để bảo vệ tài sản và quyền lợi của chính mình.

1. Thủ đoạn giả danh Công an gửi giấy triệu tập để lừa đảo

Thực tế cho thấy, các đối tượng lừa đảo thường sử dụng các phần mềm công nghệ cao để giả mạo số điện thoại của cơ quan Công an hoặc các tổ chức hành pháp. Chúng gọi điện thông báo nạn nhân đang liên quan đến một vụ án nghiêm trọng như buôn bán ma túy, rửa tiền hoặc vi phạm giao thông gây hậu quả nghiêm trọng.

Để tăng tính thuyết phục, chúng gửi hình ảnh "Lệnh bắt khẩn cấp" hoặc "Giấy triệu tập" có con dấu và chữ ký giả mạo qua các ứng dụng như Zalo, Facebook. Sau đó, chúng yêu cầu nạn nhân chuyển tiền vào một "tài khoản an toàn" để phục vụ điều tra hoặc yêu cầu cung cấp mã OTP ngân hàng. Đây hoàn toàn là hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

2. Cách nhận biết giấy triệu tập của Công an thật hay giả

Để không trở thành nạn nhân của tội phạm, người dân cần lưu ý các đặc điểm nhận dạng của một văn bản tố tụng hợp pháp theo quy định của pháp luật Việt Nam:

Về hình thức văn bản

Một giấy triệu tập đúng quy định phải được trình bày trên phôi giấy chính thức của cơ quan ban hành, bao gồm đầy đủ các yếu tố:

• Quốc hiệu và Tiêu ngữ: Nằm ở phía trên cùng bên phải văn bản.
• Tên cơ quan ban hành: Ví dụ: Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an quận/huyện...
• Số hiệu văn bản: Được quản lý theo hệ thống sổ sách nghiệp vụ.
• Con dấu đỏ: Phải là dấu tươi của cơ quan Công an, không phải hình ảnh scan hay in màu kỹ thuật số.

Về nội dung chi tiết

Theo quy định tại Điều 185 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 và Điều 182 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, giấy triệu tập phải ghi rõ:

• Họ tên, ngày tháng năm sinh, chỗ ở hoặc nơi làm việc của người bị triệu tập.
• Giờ, ngày, tháng, năm và địa điểm có mặt.
• Mục đích và nội dung làm việc cụ thể (ví dụ: để lấy lời khai về vụ việc...).
• Gặp ai (ghi rõ chức danh, họ tên Điều tra viên hoặc cán bộ thụ lý).
• Trách nhiệm về việc vắng mặt không vì lý do bất khả kháng.

3. Quy trình tống đạt giấy triệu tập đúng pháp luật

Pháp luật quy định rất chặt chẽ về cách thức giao nhận giấy triệu tập. Cơ quan Công an KHÔNG BAO GIỜ gửi giấy triệu tập qua Zalo, Facebook hay yêu cầu làm việc qua điện thoại.

"Giấy triệu tập được giao trực tiếp cho người làm chứng hoặc thông qua chính quyền xã, phường, thị trấn nơi người làm chứng cư trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi người làm chứng làm việc, học tập. Trong mọi trường hợp, việc giao giấy triệu tập phải được ký nhận."

Như vậy, nếu bạn nhận được một hình ảnh giấy triệu tập qua tin nhắn mạng xã hội, đó chắc chắn là giả mạo. Việc tống đạt phải có sự xác nhận của chính quyền địa phương hoặc đại diện cơ quan nơi bạn công tác.

4. Thẩm quyền ký và ban hành giấy triệu tập

Không phải bất kỳ cán bộ công an nào cũng có quyền ký giấy triệu tập. Tùy vào giai đoạn tố tụng, thẩm quyền này thuộc về:

• Trong tố tụng hình sự: Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra; Điều tra viên được phân công thụ lý vụ án; Kiểm sát viên (trong trường hợp cần thiết).
• Trong tố tụng dân sự, hành chính: Thẩm phán được phân công giải quyết vụ việc.

Nếu giấy triệu tập chỉ ký tên chung chung hoặc không ghi rõ chức vụ của người ký, bạn có quyền nghi ngờ về tính pháp lý của văn bản đó.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Khi nhận được cuộc gọi hoặc tin nhắn tự xưng là Công an yêu cầu làm việc, bạn cần:

1. Giữ bình tĩnh: Tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, số tài khoản hay mã OTP cho người lạ.
2. Xác minh thông tin: Yêu cầu người gọi cung cấp họ tên, đơn vị công tác và yêu cầu gửi giấy mời/giấy triệu tập theo đúng trình tự pháp luật qua chính quyền địa phương.
3. Báo tin cho cơ quan chức năng: Nếu phát hiện dấu hiệu lừa đảo, hãy liên hệ ngay với cơ quan Công an gần nhất để được hỗ trợ.

Việc hiểu rõ các quy định tại Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 sẽ giúp bạn tự tin hơn trong việc đối phó với các loại tội phạm công nghệ cao hiện nay.