Kể từ thời điểm Luật Cư trú 2020 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2021, phương thức quản lý dân cư tại Việt Nam đã có bước chuyển mình lịch sử từ sổ giấy sang công nghệ số. Tuy nhiên, việc thu hồi Sổ hộ khẩu trong một số trường hợp nhất định đã khiến không ít người dân lo lắng, đặc biệt là khi họ đang có nhu cầu làm Căn cước công dân (CCCD) gắn chip – một loại giấy tờ tùy thân quan trọng bậc nhất hiện nay.

Những trường hợp nào sẽ bị thu hồi Sổ hộ khẩu từ tháng 7/2021?

Theo quy định tại Điều 38 Luật Cư trú 2020 và hướng dẫn chi tiết tại khoản 2 Điều 26 Thông tư 55/2021/TT-BCA, cơ quan đăng ký cư trú sẽ không cấp mới, cấp lại Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú bằng giấy. Đặc biệt, khi công dân thực hiện các thủ tục dẫn đến thay đổi thông tin trong sổ, cơ quan Công an sẽ thu hồi sổ đã cấp và cập nhật thông tin vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Cụ thể, các thủ tục dẫn đến việc thu hồi bao gồm:

• Đăng ký thường trú: Khi bạn chuyển đến nơi ở mới và thực hiện thủ tục nhập hộ khẩu.
• Điều chỉnh thông tin trong Cơ sở dữ liệu về cư trú: Thay đổi chủ hộ, thay đổi thông tin cá nhân của thành viên trong hộ...
• Tách hộ: Khi một thành viên muốn tách ra thành một hộ độc lập tại cùng địa chỉ hoặc địa chỉ mới.
• Xóa đăng ký thường trú: Các trường hợp như định cư nước ngoài, qua đời hoặc các lý do pháp lý khác.

Việc thu hồi này là một phần trong lộ trình tiến tới bãi bỏ hoàn toàn giá trị của Sổ hộ khẩu giấy vào cuối năm 2022, thay thế bằng hình thức quản lý điện tử hiện đại và minh bạch hơn.

Làm CCCD gắn chip khi không còn Sổ hộ khẩu: Quy trình thực tế ra sao?

Nhiều người dân vẫn giữ thói quen cũ là phải có Sổ hộ khẩu mới làm được CCCD. Tuy nhiên, theo Thông tư 60/2021/TT-BCA, trình tự thu nhận thông tin đã được tối giản hóa tối đa nhờ sự hỗ trợ của công nghệ.

Căn cứ vào tình trạng dữ liệu của công dân, quy trình sẽ được chia thành các kịch bản sau:

1. Thông tin đã có và chính xác trong Cơ sở dữ liệu

Đây là trường hợp lý tưởng nhất. Nếu thông tin của bạn đã được cập nhật đầy đủ trên hệ thống và không có gì thay đổi so với thực tế, bạn KHÔNG CẦN xuất trình Sổ hộ khẩu. Cán bộ Công an sẽ chỉ cần quét mã vạch hoặc tìm kiếm theo số định danh cá nhân để lập hồ sơ cấp thẻ.

2. Thông tin có sự thay đổi hoặc chưa chính xác

Trong trường hợp thông tin trên hệ thống khác với thực tế (ví dụ: bạn mới thay đổi họ tên, ngày tháng năm sinh nhưng chưa cập nhật), bạn cần mang theo các giấy tờ pháp lý chứng minh như Giấy khai sinh, Quyết định thay đổi hộ tịch... để cán bộ cập nhật lại hồ sơ trước khi in thẻ.

3. Thông tin chưa có trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư

Dù hiếm gặp nhưng nếu rơi vào trường hợp này, bạn sẽ được yêu cầu xuất trình các giấy tờ hợp pháp chứng minh nhân thân. Nếu Sổ hộ khẩu đã bị thu hồi, bạn có thể sử dụng Giấy xác nhận thông tin về cư trú (mẫu CT07) do Công an xã/phường cấp để thay thế.

"Trường hợp thông tin công dân đã có trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và không có sự thay đổi, điều chỉnh thì sử dụng thông tin của công dân trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để lập hồ sơ cấp, đổi, cấp lại thẻ Căn cước công dân."

(Trích dẫn quy định tại Điều 5 Thông tư 60/2021/TT-BCA)

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Việc thu hồi Sổ hộ khẩu không đồng nghĩa với việc bạn mất đi quyền lợi cư trú. Thực tế, mọi thông tin của bạn đã được số hóa. Để quá trình làm CCCD gắn chip diễn ra thuận lợi nhất, bạn nên:

• Kiểm tra thông tin: Liên hệ với Công an khu vực để đảm bảo thông tin của mình trên hệ thống đã chính xác.
• Chuẩn bị giấy tờ dự phòng: Luôn mang theo bản sao công chứng Giấy khai sinh hoặc các giấy tờ hộ tịch quan trọng khác khi đi làm thủ tục.
• Chủ động cập nhật: Nếu có bất kỳ thay đổi nào về nơi ở hoặc nhân thân, hãy thực hiện cập nhật ngay vào Cơ sở dữ liệu về cư trú.

Tóm lại, việc bị thu hồi Sổ hộ khẩu giấy không hề gây khó khăn cho việc làm CCCD gắn chip nếu thông tin của bạn đã được cập nhật đúng trên hệ thống. Đây là bước tiến quan trọng giúp giảm bớt gánh nặng giấy tờ cho người dân trong tương lai.