Trong hoạt động xuất nhập khẩu, việc xác định trị giá hải quan không chỉ đơn thuần là khai báo giá mua bán. Đối với những lô hàng không đủ điều kiện áp dụng phương pháp trị giá giao dịch, doanh nghiệp bắt buộc phải sử dụng Tờ khai trị giá hải quan mẫu số 02 để xác định trị giá theo các phương pháp thay thế.

1. Tờ khai trị giá hải quan mẫu số 02 là gì?

Theo quy định tại Thông tư 39/2015/TT-BTC, mẫu số 02 (ký hiệu HQ/2015-TG2) là văn bản do người khai hải quan lập để tự xác định trị giá hải quan cho hàng hóa nhập khẩu khi không áp dụng được phương pháp trị giá giao dịch (Phương pháp 1).

Mẫu tờ khai này bao gồm các phần dành riêng cho 5 phương pháp xác định trị giá từ phương pháp 2 đến phương pháp 6. Doanh nghiệp cần lưu ý rằng việc lựa chọn phương pháp phải tuân thủ nguyên tắc tuần tự, trừ trường hợp có sự thay đổi thứ tự giữa phương pháp khấu trừ và phương pháp tính toán theo yêu cầu của người khai hải quan.

2. Chi tiết các phương pháp xác định trị giá trên mẫu số 02

Phương pháp 2 và 3: Trị giá giao dịch của hàng hóa giống hệt hoặc tương tự

Đây là hai phương pháp phổ biến nhất khi phương pháp 1 bị bác bỏ. Doanh nghiệp cần tìm kiếm các lô hàng giống hệt hoặc tương tự đã được cơ quan hải quan chấp nhận trị giá trong vòng 60 ngày kể từ ngày xuất khẩu của lô hàng đang khai báo.

• Các khoản điều chỉnh: Người khai phải thực hiện điều chỉnh về cấp độ thương mại, số lượng, chi phí vận tải và bảo hiểm nếu có sự khác biệt giữa lô hàng so sánh và lô hàng hiện tại.
• Giải trình: Cần ghi rõ số tờ khai hải quan của lô hàng giống hệt/tương tự dùng để đối chiếu.

Phương pháp 4: Phương pháp khấu trừ

Trị giá hải quan được xác định căn cứ vào đơn giá bán lại hàng hóa nhập khẩu trên thị trường Việt Nam sau khi trừ đi các chi phí hợp lý phát sinh sau khi nhập khẩu.

"Trị giá hải quan = Đơn giá bán trên thị trường Việt Nam - Các khoản khấu trừ (Hoa hồng, lợi nhuận, chi phí vận tải nội địa, thuế và lệ phí nộp tại Việt Nam)."

Phương pháp 5: Phương pháp tính toán

Phương pháp này dựa trên chi phí sản xuất hàng hóa, bao gồm chi phí nguyên vật liệu, chi phí chế biến, lợi nhuận và chi phí chung của nhà sản xuất tại nước xuất khẩu, cộng với chi phí vận tải và bảo hiểm đến cửa khẩu nhập đầu tiên của Việt Nam.

Phương pháp 6: Phương pháp suy luận

Nếu không thể xác định được trị giá theo 5 phương pháp trên, người khai hải quan sẽ áp dụng phương pháp suy luận bằng cách vận dụng linh hoạt các phương pháp trước đó dựa trên các dữ liệu sẵn có và phù hợp với nguyên tắc của WTO.

3. Những lưu ý quan trọng khi kê khai mẫu số 02

Việc kê khai sai lệch hoặc thiếu chứng từ giải trình có thể dẫn đến việc cơ quan hải quan bác bỏ trị giá khai báo và thực hiện ấn định thuế. Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý:

• Tính trung thực: Mọi số liệu về chi phí vận tải, bảo hiểm, hoa hồng phải có hóa đơn, chứng từ hợp lệ đi kèm.
• Tỷ giá ngoại tệ: Sử dụng tỷ giá theo quy định tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan.
• Lý do không áp dụng phương pháp trước đó: Đây là mục bắt buộc tại phần I của tờ khai. Doanh nghiệp phải giải trình rõ ràng tại sao phương pháp trị giá giao dịch hoặc các phương pháp trước đó không thể thực hiện được.

Tóm lại, Tờ khai trị giá hải quan mẫu số 02 là một công cụ pháp lý quan trọng giúp doanh nghiệp tự bảo vệ quyền lợi của mình khi xác định giá trị tính thuế. Việc hiểu rõ bản chất của từng phương pháp theo Thông tư 39/2015/TT-BTC sẽ giúp quá trình thông quan diễn ra thuận lợi, tránh các tranh chấp không đáng có với cơ quan quản lý.