Thực trạng lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng xã hội

Trong bối cảnh công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ vào đầu năm 2021, các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng xã hội như Facebook, Zalo ngày càng trở nên tinh vi. Phổ biến nhất là chiêu trò hack tài khoản mạng xã hội rồi nhắn tin mượn tiền, hoặc giả danh cơ quan chức năng để đe dọa, chiếm đoạt tài sản của người dân. Khi rơi vào tình huống này, việc nắm vững quy trình tố cáo là vũ khí pháp lý quan trọng nhất để bảo vệ quyền lợi của bản thân.

Người dân cần cảnh giác trước các tin nhắn lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng (ảnh minh họa)

Cơ quan nào có thẩm quyền tiếp nhận đơn tố cáo lừa đảo?

Theo quy định của pháp luật hiện hành, khi phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm, người bị hại cần chủ động trình báo với cơ quan chức năng. Cụ thể:

• Trường hợp xác định được nơi cư trú của đối tượng: Bạn có thể gửi đơn tố cáo đến Công an xã, phường, thị trấn nơi đối tượng đó đang cư trú hoặc làm việc.
• Trường hợp không xác định được đối tượng là ai hoặc nơi cư trú: Bạn nên làm đơn tố cáo gửi cho Công an cấp xã hoặc Công an cấp huyện nơi bạn đang cư trú để được hướng dẫn và tiếp nhận xử lý ban đầu.

Việc tố cáo kịp thời không chỉ giúp cơ quan chức năng nhanh chóng khoanh vùng đối tượng mà còn tăng khả năng thu hồi tài sản đã bị chiếm đoạt.

Hình thức và nội dung đơn tố cáo theo Luật Tố cáo 2018

Căn cứ quy định tại Điều 22 Luật Tố cáo 2018, việc tố cáo được thực hiện bằng hai hình thức chính: gửi đơn tố cáo hoặc trình bày trực tiếp tại cơ quan có thẩm quyền.

Việc lập đơn tố cáo cần tuân thủ đúng hình thức và nội dung pháp luật quy định (ảnh minh họa)

Tại Điều 23 Luật Tố cáo 2018 quy định chi tiết về việc tiếp nhận tố cáo như sau:

"1. Trường hợp tố cáo được thực hiện bằng đơn thì trong đơn tố cáo phải ghi rõ ngày, tháng, năm tố cáo; họ tên, địa chỉ của người tố cáo, cách thức liên hệ với người tố cáo; hành vi vi phạm pháp luật bị tố cáo; người bị tố cáo và các thông tin khác có liên quan... Người tố cáo phải ký tên hoặc điểm chỉ vào đơn tố cáo."

Lưu ý quan trọng: Khi gửi đơn, bạn cần đính kèm các bằng chứng xác thực như: ảnh chụp màn hình tin nhắn lừa đảo, sao kê giao dịch ngân hàng, số điện thoại hoặc đường link tài khoản mạng xã hội của đối tượng lừa đảo. Đây là những căn cứ then chốt để cơ quan điều tra xác minh vụ việc.

Hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản bị xử lý như thế nào?

Tùy vào tính chất, mức độ và giá trị tài sản bị chiếm đoạt, đối tượng thực hiện hành vi lừa đảo sẽ bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

1. Xử lý hành chính

Nếu hành vi lừa đảo chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự (thường là tài sản dưới 2 triệu đồng và không thuộc các trường hợp đặc biệt), đối tượng sẽ bị xử phạt theo quy định tại Nghị định 167/2013/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

2. Truy cứu trách nhiệm hình sự

Đối với các vụ việc nghiêm trọng, hành vi lừa đảo sẽ bị xử lý theo Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Khung hình phạt thấp nhất là cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm đối với tài sản từ 2 triệu đồng trở lên. Nếu chiếm đoạt tài sản trị giá từ 500 triệu đồng trở lên, mức án cao nhất có thể lên đến tù chung thân.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Để tránh trở thành nạn nhân của tội phạm mạng, người dân cần tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu tài khoản cho bất kỳ ai. Khi nhận được yêu cầu chuyển tiền từ người thân qua mạng xã hội, hãy gọi điện trực tiếp để xác nhận. Trong trường hợp đã bị lừa, hãy giữ bình tĩnh, thu thập toàn bộ bằng chứng và liên hệ ngay với cơ quan Công an gần nhất để được hỗ trợ.

Trên đây là nội dung tư vấn chi tiết về thủ tục tố cáo hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Nếu quý khách cần hỗ trợ soạn thảo đơn tố cáo hoặc tư vấn chuyên sâu hơn, vui lòng liên hệ với đội ngũ luật sư của chúng tôi.