Trong bối cảnh thương mại điện tử và các ứng dụng giao đồ ăn phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam vào năm 2019, việc cá nhân, hộ gia đình tự chế biến và bán đồ ăn online tại nhà đã trở thành một hướng đi khởi nghiệp đầy tiềm năng. Tuy nhiên, rào cản về thủ tục pháp lý luôn là nỗi băn khoăn lớn nhất: Liệu bán pizza, trà sữa hay cơm văn phòng online có cần phải ra phường đăng ký kinh doanh? Có bị kiểm tra giấy phép vệ sinh an toàn thực phẩm hay không?

Kinh doanh đồ ăn online tại nhà đòi hỏi sự am hiểu về quy định pháp lý (ảnh minh họa)

1. Kinh doanh đồ ăn online tại nhà có bắt buộc phải đăng ký kinh doanh?

Đây là câu hỏi đầu tiên mà bất kỳ chủ bếp online nào cũng đặt ra. Theo quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm năm 2019, không phải mọi hoạt động mua bán đều bắt buộc phải thành lập doanh nghiệp hay hộ kinh doanh.

Căn cứ vào Nghị định 39/2007/NĐ-CP, các cá nhân hoạt động thương mại một cách độc lập, thường xuyên không thuộc đối tượng phải đăng ký kinh doanh bao gồm:

"Khoản 1 Điều 3: Cá nhân hoạt động thương mại là cá nhân tự mình hàng ngày thực hiện một, một số hoặc toàn bộ các hoạt động được pháp luật cho phép về mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ và các hoạt động nhằm mục đích sinh lợi khác nhưng không thuộc đối tượng phải đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật về đăng ký kinh doanh và không gọi là "thương nhân" theo quy định của Luật Thương mại. Cụ thể bao gồm:
- Buôn bán rong (buôn bán dạo)...
- Buôn bán vặt là hoạt động mua bán những vật dụng nhỏ lẻ có hoặc không có địa điểm cố định;
- Bán quà vặt là hoạt động bán quà bánh, đồ ăn, nước uống (hàng nước) có hoặc không có địa điểm cố định;
- Thực hiện các dịch vụ: đánh giày, bán vé số, chữa khóa, sửa chữa xe, trông giữ xe, rửa xe, cắt tóc, vẽ tranh, chụp ảnh và các dịch vụ khác có hoặc không có địa điểm cố định..."

Như vậy, nếu bạn chỉ bán các loại đồ ăn nhẹ, quà bánh (như pizza, bánh tráng trộn, chè...) với quy mô nhỏ lẻ tại gia đình, bạn hoàn toàn có thể được xếp vào nhóm "Bán quà vặt". Trong trường hợp này, pháp luật cho phép bạn hoạt động mà không cần phải làm thủ tục đăng ký kinh doanh tại cơ quan chức năng.

Những chiếc pizza handmade thơm ngon có thể được kinh doanh dưới hình thức bán quà vặt (ảnh minh họa)

2. Giấy phép An toàn thực phẩm: Có là 'giấy thông hành' bắt buộc?

Dù không cần đăng ký kinh doanh, nhưng vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP) lại là câu chuyện khác, bởi nó ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng. Tuy nhiên, để tạo điều kiện cho các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, Chính phủ đã có những quy định nới lỏng về mặt thủ tục hành chính.

Theo Điều 12 Nghị định 15/2018/NĐ-CP, các cơ sở sau đây không thuộc diện phải cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm:

• Sản xuất ban đầu nhỏ lẻ;
• Sản xuất, kinh doanh thực phẩm không có địa điểm cố định;
• Sơ chế nhỏ lẻ;
• Kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ;
• Kinh doanh thực phẩm bao gói sẵn;
• Kinh doanh thức ăn đường phố...

Tại khoản 10 Điều 3 Nghị định 15/2018/NĐ-CP giải thích rõ: "Cơ sở kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ là cơ sở do cá nhân, nhóm cá nhân, hộ gia đình thực hiện đăng ký hộ kinh doanh và cơ sở không được cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hoặc Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc Giấy chứng nhận đầu tư theo quy định của pháp luật."

Kết luận: Nếu gia đình bạn bán đồ ăn online quy mô nhỏ, tự làm tự bán, bạn không cần phải xin Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATVSTP. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc bạn được phép lơ là chất lượng. Bạn vẫn phải tuân thủ các yêu cầu về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm tương ứng để tránh các rủi ro pháp lý và trách nhiệm bồi thường nếu xảy ra sự cố ngộ độc thực phẩm.

3. Lời khuyên cho chủ bếp online để kinh doanh bền vững

Mặc dù pháp luật tạo điều kiện về mặt thủ tục, nhưng để đi đường dài, các chủ bếp online cần lưu ý:

1. Minh bạch nguồn gốc: Luôn lưu giữ hóa đơn, chứng từ mua nguyên liệu đầu vào.
2. Vệ sinh là số 1: Đảm bảo khu vực chế biến sạch sẽ, người nấu ăn có kiến thức về ATVSTP.
3. Xây dựng uy tín: Phản hồi của khách hàng trên các nền tảng online chính là "giấy phép" quyền lực nhất giúp bạn duy trì và phát triển công việc kinh doanh.

Hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn tự tin hơn trên con đường khởi nghiệp đồ ăn online của mình!