Việc tuyển dụng công chức cấp xã không qua thi tuyển luôn là chủ đề được dư luận quan tâm, đặc biệt là sau khi các quy định mới tại Nghị định 34/2019/NĐ-CP và Thông tư 13/2019/TT-BNV chính thức có hiệu lực. Tuy nhiên, một hiểu lầm phổ biến là cứ thuộc diện xét tuyển đặc biệt thì mặc nhiên không phải sát hạch. Thực tế, pháp luật chỉ dành đặc quyền "miễn sát hạch" cho duy nhất một đối tượng cụ thể.

5 nhóm đối tượng được tuyển dụng công chức cấp xã không qua thi tuyển

Theo quy định tại Nghị định 112/2011/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 34/2019/NĐ-CP), phương thức tuyển dụng công chức cấp xã chủ yếu là thi tuyển. Tuy nhiên, để thu hút nhân tài và tận dụng nguồn nhân lực chất lượng cao, Nhà nước cho phép 05 trường hợp đặc biệt được tiếp nhận mà không cần qua thi tuyển:

• Nhóm 1: Tuyển dụng tại các địa bàn khó khăn như xã miền núi, biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số hoặc vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 7 Nghị định 112/2011/NĐ-CP.
• Nhóm 2: Các chức danh đặc thù như Chỉ huy trưởng Quân sự cấp xã và Trưởng Công an xã (thực hiện theo hình thức xét tuyển và bổ nhiệm).
• Nhóm 3: Sinh viên tốt nghiệp đại học đạt loại giỏi trở lên ở trong nước hoặc đạt loại khá trở lên ở nước ngoài, có chuyên môn phù hợp với chức danh cần tuyển dụng theo Điều 21 Nghị định 112/2011/NĐ-CP.
• Nhóm 4: Những người có trình độ đại học trở lên, có ít nhất 05 năm công tác trong lĩnh vực cần tuyển và có đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc (như viên chức, người trong lực lượng vũ trang, cơ yếu) theo hướng dẫn tại Điều 6 Thông tư 13/2019/TT-BNV.
• Nhóm 5: Cán bộ cấp xã khi thôi đảm nhiệm chức vụ, nếu đáp ứng đủ các tiêu chuẩn về phẩm chất và năng lực, không trong thời gian bị kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Quy trình sát hạch nghiêm ngặt đối với diện "trường hợp đặc biệt"

Nhiều người lầm tưởng rằng khi đã thuộc diện tuyển dụng đặc biệt thì chỉ cần nộp hồ sơ là được bổ nhiệm ngay. Tuy nhiên, theo quy định tại Thông tư 13/2019/TT-BNV, Chủ tịch UBND cấp huyện phải thành lập Hội đồng kiểm tra, sát hạch để đánh giá năng lực thực tế của ứng viên.

Hội đồng này có nhiệm vụ kiểm tra văn bằng, chứng chỉ và quan trọng nhất là sát hạch về trình độ hiểu biết chung cũng như năng lực chuyên môn nghiệp vụ. Hình thức sát hạch có thể là phỏng vấn hoặc viết, tùy thuộc vào quyết định của Hội đồng dựa trên yêu cầu của vị trí cần tuyển. Nguyên tắc làm việc của Hội đồng là biểu quyết theo đa số, đảm bảo tính khách quan và minh bạch trong công tác cán bộ.

Trường hợp duy nhất được miễn sát hạch: Bạn có thuộc diện này?

Đây chính là nội dung quan trọng nhất mà mọi cán bộ, công chức xã cần lưu ý để bảo vệ quyền lợi của mình. Tại khoản 4 Điều 6 Thông tư 13/2019/TT-BNV quy định rõ:

"Khi tiếp nhận công chức cấp xã không qua thi tuyển, Chủ tịch UBND cấp huyện phải thành lập Hội đồng kiểm tra, sát hạch, trừ trường hợp trước khi được bầu giữ chức vụ cán bộ cấp xã đã là công chức cấp xã."

Như vậy, theo quy định hiện hành tính đến năm 2020, chỉ có những người đã từng là công chức cấp xã, sau đó được bầu giữ các chức vụ cán bộ cấp xã (như Bí thư, Phó Bí thư, Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND...), nay khi thôi giữ chức vụ cán bộ và quay trở lại làm công chức xã thì mới được miễn hoàn toàn thủ tục sát hạch.

Lý do của quy định này là vì những đối tượng này đã từng trải qua kỳ thi tuyển hoặc xét tuyển công chức và đã có thời gian thực tế làm việc tại vị trí công chức đó, nên năng lực chuyên môn đã được khẳng định và ghi nhận trong hồ sơ cán bộ. Các trường hợp khác, dù có bằng cấp giỏi hay kinh nghiệm lâu năm ở các đơn vị sự nghiệp, lực lượng vũ trang, vẫn phải trải qua kỳ sát hạch để đánh giá sự phù hợp với môi trường quản lý nhà nước tại địa phương.

Lời khuyên cho các ứng viên dự tuyển năm 2020

Nếu bạn thuộc các diện ưu tiên khác như tốt nghiệp loại giỏi hoặc có 5 năm kinh nghiệm, hãy chuẩn bị tâm thế sẵn sàng cho kỳ sát hạch. Nội dung sát hạch thường xoay quanh các kiến thức về quản lý nhà nước, chức trách nhiệm vụ của chức danh dự tuyển và các kỹ năng xử lý tình huống thực tế tại địa phương. Việc nắm vững quy định tại Nghị định 34/2019/NĐ-CP và Thông tư 13/2019/TT-BNV không chỉ giúp bạn bảo vệ quyền lợi chính đáng mà còn giúp lộ trình thăng tiến trong sự nghiệp công chức trở nên rõ ràng và thuận lợi hơn.