Trong bối cảnh xã hội đang nỗ lực duy trì an ninh trật tự và thực hiện các biện pháp phòng chống dịch bệnh (đặc biệt là giai đoạn đầu năm 2022), hình ảnh những chiến sĩ công an, lực lượng chức năng kiên trì bám trụ tại các chốt kiểm soát đã trở nên quen thuộc. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận cá nhân thiếu ý thức, có những hành vi cản trở, thậm chí là tấn công người đang thực thi nhiệm vụ. Vậy pháp luật quy định như thế nào về hành vi này?

Thế nào là hành vi chống người thi hành công vụ?

Theo quy định tại Nghị định 208/2013/NĐ-CP, cụ thể là tại khoản 2 Điều 3, hành vi chống người thi hành công vụ được định nghĩa là việc dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc không chấp hành hiệu lệnh, yêu cầu của người thi hành công vụ.

Mục đích của những hành vi này thường là nhằm cản trở người thi hành công vụ thực hiện nhiệm vụ được giao hoặc ép buộc họ thực hiện hành vi trái pháp luật. Người thi hành công vụ ở đây bao gồm cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan, chiến sĩ lực lượng vũ trang... được giao nhiệm vụ và được pháp luật bảo vệ.

Xử phạt hành chính: Mức phạt tiền lên đến 8 triệu đồng

Kể từ ngày 01/01/2022, Nghị định 144/2021/NĐ-CP đã chính thức có hiệu lực, thay thế cho các quy định cũ với mức xử phạt nghiêm khắc hơn. Tại Điều 21 của Nghị định này, các mức phạt được phân định rõ ràng:

• Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng: Đối với hành vi môi giới, giúp sức cho cá nhân, tổ chức vi phạm trốn tránh việc thanh tra, kiểm tra.
• Phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng: Áp dụng cho các hành vi cản trở, không chấp hành yêu cầu kiểm tra; có lời nói, hành động lăng mạ, xúc phạm danh dự người thi hành công vụ; hoặc xúi giục người khác không chấp hành.
• Phạt tiền từ 6.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng: Đây là mức phạt cao nhất đối với cá nhân khi có hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực chống người thi hành công vụ hoặc gây thiệt hại về tài sản, phương tiện của cơ quan nhà nước.

Đặc biệt, người có hành vi lăng mạ, xúc phạm danh dự người thi hành công vụ còn bị buộc phải xin lỗi công khai. Đối với tổ chức có cùng hành vi vi phạm, mức phạt tiền sẽ gấp 02 lần mức phạt đối với cá nhân.

Truy cứu trách nhiệm hình sự: Đối mặt với án tù 7 năm

Khi hành vi chống đối đạt đến mức độ nguy hiểm cho xã hội, cấu thành tội phạm, cơ quan chức năng sẽ tiến hành truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Cụ thể, Điều 330 quy định về Tội chống người thi hành công vụ như sau:

1. Người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc dùng thủ đoạn khác cản trở người thi hành công vụ thực hiện công vụ của họ hoặc ép buộc họ thực hiện hành vi trái pháp luật, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm: a) Có tổ chức; b) Phạm tội 02 lần trở lên; c) Xúi giục, lôi kéo, kích động người khác phạm tội; d) Gây thiệt hại về tài sản 50.000.000 đồng trở lên; đ) Tái phạm nguy hiểm.

Như vậy, ranh giới giữa xử phạt hành chính và ngồi tù là rất mong manh. Chỉ cần có hành vi dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực đủ để cản trở công vụ, người vi phạm đã có thể phải đối diện với án tù.

Tình tiết tăng nặng trong bối cảnh phòng chống dịch bệnh

Cần lưu ý rằng, trong giai đoạn dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp (như thời điểm đầu năm 2022), các hành vi chống đối tại các chốt kiểm dịch hoặc cản trở công tác phòng chống dịch được xử lý rất nghiêm khắc. Theo hướng dẫn tại Công văn 45/TANDTC-PC của Tòa án nhân dân tối cao, những hành vi này sẽ bị xem xét xử lý hình sự để đảm bảo tính răn đe và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Việc chấp hành nghiêm chỉnh yêu cầu của người thi hành công vụ không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn thể hiện văn hóa và trách nhiệm công dân. Mọi hành vi nóng nảy, thiếu kiềm chế dẫn đến chống đối đều sẽ phải trả giá đắt trước pháp luật.

Hy vọng bài viết đã cung cấp cái nhìn chi tiết và sâu sắc về các quy định pháp luật liên quan đến hành vi chống người thi hành công vụ. Nếu bạn cần hỗ trợ pháp lý chuyên sâu, hãy liên hệ với các chuyên gia để được tư vấn kịp thời.