Việc thực hiện dân chủ tại nơi làm việc không chỉ là quy định pháp lý bắt buộc mà còn là chìa khóa để xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ. Trong bối cảnh Bộ luật Lao động 2019 và Nghị định 145/2020/NĐ-CP đã đi vào cuộc sống, ngày 11/11/2021, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã ban hành Hướng dẫn 41/HD-TLĐ nhằm cụ thể hóa các hoạt động của công đoàn trong việc tham gia đối thoại và thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở.

Chi tiết 5 biểu mẫu mới trong thực hiện quy chế dân chủ

Theo Phụ lục ban hành kèm theo Hướng dẫn 41/HD-TLĐ, các doanh nghiệp và tổ chức công đoàn cần lưu ý áp dụng hệ thống biểu mẫu chuẩn hóa sau đây để đảm bảo tính pháp lý và đồng bộ:

• Mẫu số 01: Biên bản đối thoại định kỳ/khi có yêu cầu/khi có vụ việc. Đây là văn bản quan trọng ghi lại toàn bộ diễn biến, các ý kiến thống nhất hoặc chưa thống nhất giữa các bên trong quá trình đối thoại.
• Mẫu số 02: Nghị quyết Hội nghị người lao động. Văn bản này cụ thể hóa các mục tiêu, chỉ tiêu và cam kết của cả người lao động và người sử dụng lao động trong năm kế hoạch.
• Mẫu số 03: Biên bản Hội nghị người lao động. Ghi nhận chi tiết trình tự, thủ tục và các nội dung đã được thảo luận, biểu quyết tại hội nghị.
• Mẫu số 04: Quyết định ban hành Quy chế dân chủ ở cơ sở tại nơi làm việc. Đây là văn bản khung, tạo cơ sở pháp lý nội bộ để triển khai các hoạt động dân chủ tại doanh nghiệp.
• Mẫu số 05: Bảng tổng hợp số liệu kết quả thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở (định kỳ 6 tháng hoặc hàng năm). Giúp doanh nghiệp và công đoàn cấp trên theo dõi, đánh giá hiệu quả thực hiện thực tế.

Vai trò của Công đoàn trong việc nâng cao chất lượng quy chế dân chủ

Không chỉ dừng lại ở việc áp dụng các biểu mẫu, Hướng dẫn 41/HD-TLĐ còn nhấn mạnh vai trò chủ động của công đoàn cơ sở. Trong quá trình xây dựng quy chế, công đoàn cần mạnh dạn đề xuất với người sử dụng lao động bổ sung các nội dung có lợi hơn cho người lao động, cụ thể:

1. Mở rộng nội dung công khai

Bên cạnh các nội dung bắt buộc theo quy định tại Điều 43 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, công đoàn nên đề xuất công khai thêm:

• Các quy định mới của doanh nghiệp liên quan trực tiếp đến quyền lợi, nghĩa vụ của người lao động.
• Kết luận của các cơ quan thanh tra, kiểm tra, kiểm toán và kết quả thực hiện các kiến nghị này (trừ các nội dung thuộc bí mật kinh doanh, bí mật nhà nước).

2. Tăng cường quyền tham gia ý kiến và quyết định

Người lao động cần được tạo điều kiện tối đa để tham gia vào các vấn đề sát sườn như:

• Tham gia ý kiến: Nội dung đối thoại định kỳ; cách thức tiến hành và kết quả thương lượng tập thể; các hình thức công khai thông tin tại nơi làm việc.
• Quyền quyết định: Tham gia các chương trình phúc lợi, câu lạc bộ, hoạt động tình nguyện; mức đóng góp các loại quỹ xã hội, từ thiện tại doanh nghiệp; kế hoạch tham quan, nghỉ mát hàng năm.

3. Phát huy vai trò kiểm tra, giám sát

Công đoàn cần hướng dẫn người lao động thực hiện quyền giám sát đối với:

• Việc thực hiện các chính sách hỗ trợ của Nhà nước đối với người lao động thông qua doanh nghiệp.
• Việc chi trả trợ cấp thôi việc, mất việc làm và các chế độ bảo hiểm.
• Kết quả thực hiện các nội dung đã thống nhất sau đối thoại và các điều khoản trong Thỏa ước lao động tập thể.

"Việc thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở không chỉ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động mà còn giúp doanh nghiệp giảm thiểu tranh chấp lao động, tạo động lực để người lao động gắn bó và cống hiến."

Nếu gặp vướng mắc liên quan đến việc áp dụng các biểu mẫu hoặc triển khai quy chế dân chủ tại doanh nghiệp, quý bạn đọc vui lòng liên hệ tổng đài 1900.6192 để được các chuyên gia pháp lý hỗ trợ kịp thời.

Xem thêm: Hướng dẫn lập dự toán, thu đoàn phí công đoàn năm 2022