Mùa hè năm 2022 đánh dấu sự bùng nổ trở lại của các chuyến du lịch quốc tế sau thời gian dài gián đoạn. Tuy nhiên, nhiều bậc phụ huynh vẫn đang lúng túng trước câu hỏi: Trẻ em đi nước ngoài có cần xin hộ chiếu không? Đặc biệt, với việc Bộ Công an bắt đầu cấp hộ chiếu mẫu mới từ ngày 01/07/2022, các quy định về giấy tờ cho trẻ nhỏ càng được quan tâm hơn bao giờ hết.

1. Độ tuổi trẻ em và điều kiện xuất cảnh theo quy định hiện hành

Trước hết, cần xác định rõ khái niệm trẻ em dưới góc độ pháp lý. Theo Điều 1 Luật Trẻ em 2016, trẻ em là người dưới 16 tuổi. Đây là mốc tuổi quan trọng để áp dụng các quy định về hộ chiếu và người đại diện.

Căn cứ vào Điều 33 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019, công dân Việt Nam (bao gồm cả trẻ em) chỉ được xuất cảnh khi có đủ các điều kiện sau:

• Có giấy tờ xuất nhập cảnh (hộ chiếu hoặc giấy thông hành) còn nguyên vẹn và còn hạn sử dụng.
• Có thị thực (visa) hoặc giấy tờ chứng minh được nước đến cho phép nhập cảnh (trừ trường hợp miễn visa).
• Không thuộc trường hợp bị cấm, tạm hoãn xuất cảnh.

Riêng đối với trẻ em, khoản 2 Điều 33 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019 nhấn mạnh: Người chưa đủ 14 tuổi khi xuất cảnh phải có người đại diện hợp pháp đi cùng.

Phụ huynh cần chuẩn bị kỹ lưỡng giấy tờ cho trẻ em khi làm thủ tục tại sân bay (ảnh minh họa)

2. Hộ chiếu mẫu mới từ 01/07/2022 và những lưu ý cho trẻ em

Từ ngày 01/07/2022, Việt Nam chính thức triển khai cấp hộ chiếu phổ thông mẫu mới với bìa màu xanh tím. Đối với trẻ em, phụ huynh có hai lựa chọn chính:

2.1. Cấp hộ chiếu riêng cho trẻ

Đây là phương án được khuyến khích nhất hiện nay để đảm bảo tính linh hoạt. Trẻ em ở mọi độ tuổi đều có thể được cấp hộ chiếu riêng. Hộ chiếu cấp cho người dưới 14 tuổi có thời hạn 05 năm và không được gia hạn.

2.2. Cấp chung hộ chiếu với cha hoặc mẹ

Theo quy định, trẻ em dưới 9 tuổi có thể được cấp chung vào hộ chiếu của cha hoặc mẹ. Tuy nhiên, trong bối cảnh các quốc gia đang thắt chặt kiểm soát an ninh và yêu cầu về sinh trắc học, việc có hộ chiếu riêng sẽ giúp trẻ dễ dàng hơn trong việc xin visa và làm thủ tục nhập cảnh tại các nước khắt khe.

Hộ chiếu mẫu mới và giấy khai sinh là hai loại giấy tờ không thể thiếu (ảnh minh họa)

3. Chi tiết thủ tục làm hộ chiếu cho trẻ em năm 2022

Tùy vào độ tuổi của trẻ mà quy trình thực hiện sẽ có sự khác biệt nhất định:

Đối với trẻ em dưới 14 tuổi

Do trẻ chưa có Căn cước công dân, cha mẹ hoặc người giám hộ phải là người thực hiện thủ tục thay:

• Hồ sơ: 01 tờ khai mẫu X01 có xác nhận của Công an xã/phường nơi trẻ thường trú hoặc tạm trú (phải có ảnh dán và đóng dấu giáp lai lên ảnh).
• Giấy tờ kèm theo: Bản sao giấy khai sinh (có chứng thực) hoặc bản sao kèm bản chính để đối chiếu.
• Ảnh thẻ: 02 ảnh cỡ 4x6cm, nền trắng, mặt nhìn thẳng, đầu để trần, không đeo kính màu.

Đối với trẻ em từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi

Ở độ tuổi này, trẻ đã có thể được cấp Căn cước công dân. Thủ tục sẽ tương tự như người lớn nhưng vì vẫn là trẻ em theo Luật Trẻ em 2016, hộ chiếu cấp cho đối tượng này vẫn chỉ có thời hạn 05 năm (khác với người từ đủ 14 tuổi trở lên được cấp hộ chiếu thời hạn 10 năm).

"Hộ chiếu phổ thông cấp cho người từ đủ 14 tuổi trở lên có thời hạn 10 năm và không được gia hạn; hộ chiếu phổ thông cấp cho người chưa đủ 14 tuổi có thời hạn 05 năm và không được gia hạn."

4. Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Để chuyến đi của con trẻ được trọn vẹn, các bậc phụ huynh cần lưu ý:

1. Kiểm tra thời hạn hộ chiếu: Nhiều quốc gia yêu cầu hộ chiếu phải còn hạn trên 06 tháng mới cấp visa hoặc cho phép nhập cảnh.
2. Giấy ủy quyền: Nếu trẻ đi cùng người thân không phải cha mẹ (ông bà, cô chú...), cần chuẩn bị giấy ủy quyền của cha mẹ có xác nhận của cơ quan thẩm quyền.
3. Cập nhật mẫu mới: Nếu hộ chiếu cũ của trẻ sắp hết hạn, hãy chủ động đổi sang mẫu hộ chiếu mới từ tháng 7/2022 để đảm bảo các tiêu chuẩn quốc tế mới nhất.

Việc chuẩn bị đầy đủ hộ chiếu và giấy tờ liên quan không chỉ là tuân thủ pháp luật mà còn là cách bảo vệ quyền lợi và sự an toàn cho trẻ khi ra nước ngoài. Nếu bạn còn bất kỳ thắc mắc nào về thủ tục xuất nhập cảnh cho trẻ em trong năm 2022, hãy liên hệ ngay với các cơ quan chức năng để được hướng dẫn chi tiết.