Trong lộ trình cải cách hành chính và tinh gọn bộ máy, việc luân chuyển, điều động giữa các khối cơ quan Nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập diễn ra khá phổ biến. Tuy nhiên, kể từ khi Nghị định 115/2020/NĐ-CP có hiệu lực thi hành, quy trình công chức chuyển sang viên chức đã có những thay đổi căn bản. Một trong những vấn đề được quan tâm nhất hiện nay (tháng 06/2021) chính là tiêu chuẩn về văn bằng, chứng chỉ.

Bối cảnh pháp lý về việc chuyển đổi công chức sang viên chức năm 2021

Theo quy định tại khoản 9 Điều 2 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức 2019:

"Công chức được chuyển sang làm viên chức tại đơn vị sự nghiệp công lập khi đáp ứng các điều kiện theo quy định của Luật này."

Điểm đáng chú ý là quá trình cống hiến và thời gian công tác của công chức trước khi chuyển sang viên chức sẽ được cơ quan có thẩm quyền xem xét, ghi nhận khi thực hiện các nội dung liên quan đến đào tạo, bồi dưỡng, khen thưởng và các quyền lợi hợp pháp khác. Điều này giúp đảm bảo tính liên tục và quyền lợi sát sườn cho đội ngũ cán bộ khi thay đổi môi trường làm việc.

02 nhóm đối tượng công chức được xem xét tiếp nhận vào viên chức

Căn cứ theo quy định tại Điều 13 Nghị định 115/2020/NĐ-CP, việc tiếp nhận công chức vào làm viên chức được thực hiện trong các trường hợp cụ thể sau:

• Nhóm 1: Người đang là công chức cấp xã. Đối với nhóm này, yêu cầu bắt buộc là phải có ít nhất 05 năm công tác ở vị trí việc làm yêu cầu trình độ đào tạo đại học trở lên phù hợp với yêu cầu của vị trí việc làm cần tuyển dụng và có đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc.
• Nhóm 2: Người đã từng là công chức, sau đó được cấp có thẩm quyền đồng ý chuyển đến làm việc tại các lực lượng vũ trang, cơ yếu, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, hoặc tổ chức xã hội - nghề nghiệp...

Cần lưu ý rằng, đối với công chức cấp xã, quy trình tiếp nhận thường đòi hỏi phải thành lập Hội đồng kiểm tra, sát hạch để đánh giá năng lực. Tuy nhiên, nếu công chức được bổ nhiệm để giữ chức vụ quản lý trong đơn vị sự nghiệp công lập thì quy trình này có thể được giản lược (không phải lập Hội đồng kiểm tra, sát hạch).

Giải đáp: Chuyển sang viên chức có nhất thiết phải có bằng Đại học?

Đây là câu hỏi mà rất nhiều công chức đang băn khoăn. Để trả lời chính xác, chúng ta cần đối chiếu với tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp của vị trí việc làm dự kiến tiếp nhận.

Yêu cầu về văn bằng theo vị trí việc làm

Theo khoản 3 Điều 13 Nghị định 115/2020/NĐ-CP, hồ sơ đề nghị tiếp nhận bao gồm "Bản sao các văn bằng, chứng chỉ theo yêu cầu của vị trí việc làm cần tuyển". Quy định này không khẳng định mọi viên chức đều phải có bằng đại học.

Nói cách khác, nếu vị trí việc làm tại đơn vị sự nghiệp công lập chỉ yêu cầu trình độ Cao đẳng hoặc Trung cấp, thì công chức sở hữu văn bằng tương ứng vẫn đủ điều kiện về trình độ đào tạo để được tiếp nhận.

Ví dụ thực tế trong ngành giáo dục

Để minh họa rõ hơn, hãy xem xét quy định tại Điều 72 Luật Giáo dục 2019 (có hiệu lực từ 01/07/2020). Trình độ chuẩn được đào tạo của nhà giáo được quy định như sau:

• Giáo viên mầm non: Chỉ yêu cầu có bằng tốt nghiệp cao đẳng sư phạm trở lên.
• Giáo viên tiểu học, THCS, THPT: Yêu cầu có bằng cử nhân thuộc ngành đào tạo giáo viên trở lên (hoặc bằng cử nhân chuyên ngành phù hợp và có chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm).

Như vậy, nếu một công chức đang công tác tại UBND xã muốn chuyển sang làm giáo viên mầm non tại một trường công lập, người này chỉ cần có bằng Cao đẳng sư phạm là đã đáp ứng tiêu chuẩn về trình độ đào tạo, không nhất thiết phải có bằng Đại học.

Hồ sơ và thủ tục tiếp nhận công chức vào viên chức

Để quá trình chuyển đổi diễn ra thuận lợi, công chức cần chuẩn bị đầy đủ bộ hồ sơ theo quy định tại Nghị định 115/2020/NĐ-CP, bao gồm:

1. Sơ yếu lý lịch viên chức (lập chậm nhất 30 ngày trước ngày nộp hồ sơ, có xác nhận của cơ quan đang công tác).
2. Bản sao các văn bằng, chứng chỉ theo yêu cầu của vị trí việc làm.
3. Giấy chứng nhận sức khỏe (cấp trong vòng 30 ngày).
4. Bản tự nhận xét, đánh giá quá trình công tác (có xác nhận của người đứng đầu cơ quan đang công tác).

Tóm lại, việc công chức chuyển sang viên chức có cần bằng đại học hay không phụ thuộc hoàn toàn vào tiêu chuẩn của vị trí việc làm mà công chức đó dự kiến đảm nhận. Việc nắm vững các quy định tại Luật Viên chức 2010 và các văn bản hướng dẫn thi hành sẽ giúp cán bộ, công chức chủ động hơn trong lộ trình phát triển sự nghiệp của mình.