Trưng bày đao, kiếm hay các loại vũ khí thô sơ trong nhà là sở thích của không ít người, từ mục đích phong thủy, trang trí nội thất đến sưu tầm đồ cổ, kỷ vật. Tuy nhiên, đằng sau những món đồ mang tính thẩm mỹ hay tâm linh này là những quy định pháp lý khắt khe mà nếu không nắm rõ, gia chủ có thể đối mặt với những rắc rối pháp lý nghiêm trọng, thậm chí là trách nhiệm hình sự.

Vũ khí thô sơ là gì theo quy định pháp luật?

Để xác định việc trưng bày có vi phạm hay không, trước hết cần hiểu rõ khái niệm về vũ khí thô sơ. Theo quy định tại khoản 4 Điều 3 Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ 2017:

"Vũ khí thô sơ là vũ khí có cấu tạo, nguyên lý hoạt động đơn giản và được chế tạo, sản xuất thủ công hoặc công nghiệp, bao gồm: dao găm, kiếm, giáo, mác, thương, lưỡi lê, đao, mã tấu, côn, quả đấm, quả chùy, cung, nỏ, phi tiêu."

Như vậy, các loại đao, kiếm mà nhiều người thường treo trên tường hay đặt trong tủ kính chính xác là vũ khí thô sơ. Đặc điểm chung của chúng là có tính sát thương cao, có khả năng gây nguy hại trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe con người nếu sử dụng sai mục đích. Việc sở hữu chúng không chỉ đơn thuần là sở thích cá nhân mà còn chịu sự điều chỉnh nghiêm ngặt của pháp luật về an ninh trật tự.

Cá nhân có được phép sở hữu đao, kiếm để trưng bày không?

Đây là câu hỏi mà nhiều người sưu tầm quan tâm. Về nguyên tắc chung, pháp luật Việt Nam nghiêm cấm cá nhân sở hữu vũ khí. Tuy nhiên, đối với vũ khí thô sơ, có một ngoại lệ quan trọng được quy định tại khoản 1 Điều 5 Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ 2017. Cụ thể, pháp luật cấm cá nhân sở hữu vũ khí, trừ vũ khí thô sơ là hiện vật để trưng bày, triển lãm, đồ gia bảo.

Điều này có nghĩa là bạn ĐƯỢC PHÉP trưng bày đao, kiếm trong nhà nếu chúng thuộc một trong các trường hợp sau:

• Hiện vật trưng bày, triển lãm: Những món đồ có giá trị lịch sử, văn hóa hoặc nghệ thuật được dùng để trang trí trong không gian sống hoặc phòng làm việc.
• Đồ gia bảo: Những vũ khí thô sơ được truyền lại qua nhiều thế hệ trong gia đình, dòng họ như một kỷ vật thiêng liêng, gắn liền với truyền thống gia đình.
• Đồ truyền thống dân tộc: Đặc biệt phổ biến ở các vùng đồng bào dân tộc thiểu số (như cung, nỏ, giáo mác) được giữ gìn như bản sắc văn hóa đặc trưng của vùng miền.

Ranh giới mong manh giữa "trưng bày" và "tàng trữ trái phép"

Mặc dù luật cho phép sở hữu để trưng bày, nhưng thực tế việc chứng minh mục đích này không phải lúc nào cũng dễ dàng. Nếu một cá nhân sở hữu số lượng lớn đao, kiếm không rõ nguồn gốc, không có tính chất là đồ gia bảo hay hiện vật nghệ thuật, và đặc biệt là có dấu hiệu sử dụng vào mục đích khác (như giải quyết mâu thuẫn, đe dọa người khác), thì hành vi này sẽ bị coi là tàng trữ vũ khí trái phép.

Ngoài ra, việc mua bán các loại vũ khí này trên thị trường tự do (không qua các cơ sở được cấp phép) cũng là hành vi vi phạm pháp luật. Người dân cần hết sức lưu ý khi mua các loại đao, kiếm qua mạng xã hội hoặc các cửa hàng không có giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ. Việc tàng trữ mà không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc hợp pháp có thể khiến gia chủ gặp rắc rối lớn khi cơ quan chức năng kiểm tra hành chính.

Mức xử phạt hành chính đối với vi phạm về vũ khí thô sơ

Tính đến thời điểm tháng 09/2021, các hành vi vi phạm về quản lý vũ khí thô sơ được xử lý theo quy định tại Điều 10 Nghị định 167/2013/NĐ-CP. Cụ thể:

• Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi: Mua, bán, vận chuyển, tàng trữ vũ khí thô sơ, công cụ hỗ trợ mà không có giấy phép.
• Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng đối với hành vi: Sử dụng các loại vũ khí, công cụ hỗ trợ mà không có giấy phép.

Bên cạnh việc phạt tiền, người vi phạm còn bị tịch thu tang vật (đao, kiếm) và các loại giấy phép liên quan (nếu có). Đây là biện pháp nhằm loại bỏ các nguy cơ gây mất an ninh trật tự từ việc sử dụng vũ khí thô sơ bừa bãi.

Khi nào việc sở hữu đao, kiếm bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Nếu hành vi vi phạm có tính chất nghiêm trọng hoặc tái phạm, cá nhân có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 306 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) về Tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt súng săn, vũ khí thô sơ, vũ khí thể thao hoặc công cụ hỗ trợ.

Theo đó, người nào tàng trữ, mua bán trái phép vũ khí thô sơ mà đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm. Trong trường hợp phạm tội có tổ chức hoặc gây hậu quả nghiêm trọng (làm chết người, gây thương tích nặng cho từ 01 người trở lên với tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên...), mức hình phạt có thể lên đến 05 năm tù.

Lời khuyên cho người sưu tầm

Để thỏa mãn đam mê sưu tầm mà vẫn đảm bảo an toàn pháp lý, bạn cần lưu ý:

1. Chỉ nên sở hữu đao, kiếm với mục đích trưng bày rõ ràng, số lượng hợp lý và phù hợp với không gian trưng bày.
2. Lưu giữ các hóa đơn, chứng từ hoặc giấy tờ chứng minh nguồn gốc (nếu là đồ cổ, hiện vật mua từ các cuộc đấu giá hợp pháp).
3. Tuyệt đối không mang vũ khí thô sơ ra nơi công cộng hoặc sử dụng để đe dọa, giải quyết mâu thuẫn cá nhân.
4. Nếu là đồ gia bảo, nên có sự xác nhận của chính quyền địa phương hoặc lưu giữ thông tin về lịch sử món đồ trong gia đình để làm căn cứ khi cần thiết.

Việc hiểu đúng và đủ quy định pháp luật không chỉ giúp bạn bảo vệ bản thân trước những rủi ro pháp lý mà còn góp phần giữ gìn an ninh trật tự chung cho cộng đồng. Hãy là một người sưu tầm thông thái và thượng tôn pháp luật.