Trong thời đại kỹ thuật số bùng nổ, việc sử dụng hình ảnh cá nhân để quảng cáo, truyền thông hay đăng tải trên mạng xã hội trở nên phổ biến hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ các quy định pháp lý để bảo vệ quyền lợi của mình hoặc tránh vi phạm quyền của người khác. Việc tự ý sử dụng hình ảnh mà không có sự đồng ý có thể dẫn đến những rắc rối pháp lý nghiêm trọng và nghĩa vụ bồi thường thiệt hại nặng nề.

1. Quyền của cá nhân đối với hình ảnh theo quy định pháp luật

Theo quy định tại Bộ luật Dân sự 2015, hình ảnh của cá nhân là một trong những quyền nhân thân gắn liền với mỗi con người. Cụ thể, tại Điều 32 quy định rõ:

"1. Cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình. Việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý. Việc sử dụng hình ảnh của người khác vì mục đích thương mại thì phải trả thù lao cho người có hình ảnh, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác."

Như vậy, nguyên tắc cốt lõi là phải có sự đồng ý. Sự đồng ý này nên được thể hiện bằng văn bản để đảm bảo tính minh bạch và làm bằng chứng khi có tranh chấp xảy ra.

1.1 Các trường hợp ngoại lệ không cần xin phép

Pháp luật cũng dự liệu một số tình huống đặc biệt mà việc sử dụng hình ảnh không cần sự đồng ý của người có hình ảnh hoặc người đại diện theo pháp luật của họ, bao gồm:

• Sử dụng hình ảnh vì lợi ích quốc gia, lợi ích dân tộc, lợi ích công cộng;
• Sử dụng hình ảnh từ các hoạt động công cộng (hội nghị, hội thảo, hoạt động thi đấu thể thao, biểu diễn nghệ thuật...) mà không làm tổn hại đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của người đó.

2. Mẫu văn bản cho phép sử dụng hình ảnh cá nhân chuyên nghiệp

Dưới đây là hai mẫu văn bản phổ biến nhất được áp dụng trong thực tế tại thời điểm năm 2023, giúp các bên thiết lập mối quan hệ hợp tác chặt chẽ.

2.1 Mẫu Hợp đồng độc quyền sử dụng hình ảnh cá nhân

Mẫu này thường dùng cho các nhãn hàng thuê người mẫu, đại sứ thương hiệu hoặc KOLs để quảng bá sản phẩm trong một thời gian nhất định.

2.2 Mẫu Giấy xác nhận cho phép sử dụng hình ảnh (Đơn giản)

Mẫu này phù hợp cho các buổi phỏng vấn, sự kiện cộng đồng hoặc các dự án phi lợi nhuận.

3. Những lưu ý sống còn khi soạn thảo văn bản

Để tránh các tranh chấp không đáng có, khi soạn thảo văn bản cho phép sử dụng hình ảnh cá nhân, các bên cần đặc biệt lưu ý các điểm sau:

• Mô tả chi tiết hình ảnh: Nên đính kèm file ảnh hoặc mô tả bối cảnh chụp để tránh việc sử dụng sai lệch nội dung ban đầu.
• Giới hạn mục đích: Ghi rõ ảnh chỉ được dùng cho chiến dịch A, không được dùng cho chiến dịch B nếu chưa có thỏa thuận bổ sung.
• Quyền chỉnh sửa: Bên sử dụng có được phép cắt ghép, thay đổi màu sắc hay sử dụng công nghệ AI để can thiệp vào hình ảnh hay không?
• Xử lý vi phạm: Quy định rõ mức phạt vi phạm hợp đồng (thường không quá 8% giá trị phần nghĩa vụ bị vi phạm theo Luật Thương mại) và trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo Điều 584 về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.

Việc tuân thủ nghiêm túc các quy định về quyền hình ảnh không chỉ thể hiện sự chuyên nghiệp của doanh nghiệp mà còn là cách tốt nhất để bảo vệ uy tín và thương hiệu trong mắt công chúng.