Trong nền kinh tế cạnh tranh khốc liệt hiện nay, kiểu dáng công nghiệp chính là "vũ khí" giúp sản phẩm của doanh nghiệp nổi bật trên thị trường. Tuy nhiên, không ít công ty TNHH hai thành viên trở lên đã phải ngậm ngùi nhìn tài sản trí tuệ của mình bị chấm dứt hoặc hủy bỏ hiệu lực chỉ vì những sơ suất nhỏ trong quản lý hoặc sai phạm ngay từ khâu đăng ký. Hiểu rõ các quy định tại Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022 là cách duy nhất để bảo vệ quyền lợi cốt lõi của doanh nghiệp.

Khi nào văn bằng bảo hộ kiểu dáng công nghiệp "hết hạn" bất ngờ?

Theo quy định tại Điều 95 Luật Sở hữu trí tuệ, văn bằng bảo hộ có thể bị chấm dứt hiệu lực toàn bộ hoặc một phần trong các trường hợp phổ biến sau:

• Quên nộp lệ phí gia hạn: Đây là lỗi sơ đẳng nhưng lại xảy ra thường xuyên nhất. Nếu chủ văn bằng không nộp lệ phí gia hạn trong thời hạn quy định, hiệu lực sẽ tự động chấm dứt.
• Chủ sở hữu không còn tồn tại: Đối với công ty TNHH hai thành viên trở lên, nếu công ty giải thể hoặc phá sản mà không có người kế thừa hợp pháp quyền sở hữu công nghiệp, văn bằng sẽ bị chấm dứt.
• Tuyên bố từ bỏ quyền: Chủ sở hữu có quyền tự nguyện từ bỏ quyền sở hữu công nghiệp bằng văn bản gửi đến cơ quan quản lý.

Khoản 2 Điều 95 quy định: "Trong trường hợp chủ văn bằng bảo hộ nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp không nộp phí, lệ phí để gia hạn hiệu lực trong thời hạn quy định thì khi kết thúc thời hạn đó, hiệu lực văn bằng bảo hộ tự động chấm dứt kể từ ngày bắt đầu kỳ hiệu lực tiếp theo mà phí, lệ phí để gia hạn hiệu lực không được nộp."

Hủy bỏ hiệu lực: Khi "tấm khiên" bảo hộ bị vô hiệu hóa ngay từ đầu

Khác với chấm dứt (thường do các yếu tố phát sinh sau khi cấp bằng), việc hủy bỏ hiệu lực thường liên quan đến các sai phạm ngay từ thời điểm nộp đơn hoặc cấp bằng. Điều 96 Luật Sở hữu trí tuệ nêu rõ các căn cứ hủy bỏ:

• Không có quyền đăng ký: Người nộp đơn không phải là chủ sở hữu hợp pháp và cũng không được người có quyền đăng ký chuyển nhượng quyền đăng ký đối với kiểu dáng công nghiệp.
• Không đáp ứng điều kiện bảo hộ: Tại thời điểm cấp bằng, kiểu dáng công nghiệp không đảm bảo tính mới, tính sáng tạo hoặc khả năng áp dụng công nghiệp theo quy định.
• Dụng ý xấu: Một điểm mới đáng chú ý là việc nộp đơn đăng ký với dụng ý xấu cũng là căn cứ để hủy bỏ toàn bộ hiệu lực văn bằng.

Quy trình thực hiện thủ tục tại Cục Sở hữu trí tuệ

Để yêu cầu chấm dứt hoặc hủy bỏ hiệu lực, các tổ chức, cá nhân có liên quan cần thực hiện theo trình tự quy định tại Nghị định 65/2023/NĐ-CP:

1. Nộp hồ sơ: Hồ sơ bao gồm tờ khai yêu cầu chấm dứt/hủy bỏ, chứng cứ chứng minh lý do yêu cầu, bản giải trình căn cứ pháp luật và chứng từ nộp phí, lệ phí.
2. Địa điểm: Nộp trực tiếp hoặc qua bưu điện đến Cục Sở hữu trí tuệ (Hà Nội) hoặc các văn phòng đại diện tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng.
3. Thời hạn xử lý: Tùy thuộc vào việc người yêu cầu là chủ văn bằng hay bên thứ ba, thời gian có thể kéo dài từ 10 ngày đến vài tháng để các bên đưa ra ý kiến phản hồi và Cục ra quyết định cuối cùng.

Lời khuyên cho các công ty TNHH hai thành viên trở lên

Trong môi trường doanh nghiệp có nhiều thành viên góp vốn, việc quản lý tài sản trí tuệ cần sự minh bạch và chuyên nghiệp. Hội đồng thành viên cần phân công bộ phận chuyên trách theo dõi thời hạn văn bằng, tránh tình trạng "mất bò mới lo làm chuồng". Đồng thời, khi phát hiện các đối thủ cạnh tranh có hành vi đăng ký kiểu dáng tương tự với dụng ý xấu, doanh nghiệp cần chủ động sử dụng quyền yêu cầu hủy bỏ hiệu lực để bảo vệ thị phần và uy tín của mình.