COVID-19 và những rào cản pháp lý trong quan hệ hôn nhân

Tính đến thời điểm đầu năm 2022, Việt Nam đã chuyển sang trạng thái "thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch COVID-19". Tuy nhiên, những dư chấn của đại dịch vẫn ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống hôn nhân và các thủ tục hành chính tư pháp. Việc giải quyết ly hôn tại Tòa án trong giai đoạn này không còn bị đình trệ hoàn toàn như thời điểm giãn cách xã hội nghiêm ngặt, nhưng vẫn phải tuân thủ các quy tắc nghiêm ngặt về phân loại cấp độ dịch.

Vợ chồng thực hiện thủ tục ly hôn trong bối cảnh dịch bệnh vẫn diễn biến phức tạp (ảnh minh họa)

Tác động của các cấp độ dịch đến việc nộp đơn ly hôn

Theo quy định tại Nghị quyết 128/NQ-CP, việc đi lại và thực hiện các thủ tục trực tiếp tại cơ quan nhà nước phụ thuộc vào màu sắc của vùng dịch:

• Vùng xanh (Cấp độ 1) và Vùng vàng (Cấp độ 2): Các hoạt động tư pháp diễn ra gần như bình thường. Vợ chồng có thể trực tiếp đến Tòa án để nộp hồ sơ và tham gia các buổi hòa giải.
• Vùng cam (Cấp độ 3): Việc đi lại bắt đầu có sự kiểm soát. Người dân khi đến Tòa án có thể phải xuất trình chứng nhận tiêm chủng hoặc kết quả xét nghiệm âm tính còn hiệu lực.
• Vùng đỏ (Cấp độ 4): Đây là khu vực nguy cơ rất cao, việc di chuyển bị hạn chế tối đa. Trong trường hợp này, việc nộp đơn trực tiếp trở nên cực kỳ khó khăn, đòi hỏi người dân phải chuyển sang các hình thức gián tiếp.

Hồ sơ ly hôn cần chuẩn bị những gì trong mùa dịch?

Dù bối cảnh dịch bệnh có thay đổi, nhưng về mặt pháp lý, hồ sơ ly hôn vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định của Luật Hôn nhân và gia đình 2014. Tùy vào loại hình ly hôn mà các giấy tờ cần thiết sẽ có sự khác biệt:

1. Đối với ly hôn thuận tình

Căn cứ Điều 55 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, hai vợ chồng cần chuẩn bị:

• Đơn yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn (cả hai cùng ký tên).
• Bản chính Giấy chứng nhận kết hôn.
• Bản sao chứng thực CMND/CCCD của cả hai.
• Bản sao chứng thực Giấy khai sinh của con (nếu có con chung).
• Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản chung (nếu yêu cầu Tòa án công nhận thỏa thuận chia tài sản).

2. Đối với ly hôn đơn phương

Theo Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, người khởi kiện cần chuẩn bị hồ sơ tương tự như ly hôn thuận tình, nhưng thay bằng Đơn khởi kiện ly hôn đơn phương và các tài liệu chứng minh mâu thuẫn trầm trọng, vi phạm nghĩa vụ vợ chồng.

Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ giúp rút ngắn thời gian chờ đợi trong mùa dịch (ảnh minh họa)

Lựa chọn hình thức nộp đơn thông minh để tránh lây nhiễm

Để đảm bảo an toàn và thích ứng với các cấp độ dịch, Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 cho phép người dân lựa chọn các hình thức nộp đơn linh hoạt:

1. Nộp trực tiếp: Phù hợp với vùng xanh, vùng vàng. Ưu điểm là được cán bộ Tòa án kiểm tra hồ sơ ngay lập tức.
2. Nộp qua đường bưu điện: Đây là giải pháp tối ưu cho người ở vùng cam hoặc vùng đỏ. Người dân gửi hồ sơ chuyển phát nhanh đến địa chỉ Tòa án có thẩm quyền. Ngày nộp đơn được tính từ ngày bưu điện đóng dấu xác nhận gửi.
3. Gửi trực tuyến: Thông qua Cổng thông tin điện tử của Tòa án (nếu Tòa án đó đã triển khai hệ thống tiếp nhận trực tuyến). Hình thức này giúp giảm thiểu tối đa tiếp xúc trực tiếp.

Thời gian giải quyết ly hôn có bị kéo dài vô tận?

Thông thường, theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, thời gian giải quyết ly hôn thuận tình là khoảng 2-3 tháng và đơn phương là 4-6 tháng. Tuy nhiên, trong giai đoạn dịch bệnh năm 2022, thời gian này có thể bị kéo dài do:

• Tòa án phải tạm dừng các phiên họp, phiên tòa nếu nằm trong khu vực phong tỏa hoặc có cán bộ là F0, F1.
• Việc tống đạt văn bản tố tụng gặp khó khăn do các quy định về giãn cách tại địa phương của bị đơn.
• Các buổi hòa giải trực tiếp bị hạn chế số lượng người tham gia.

Lời khuyên pháp lý: Trong giai đoạn này, các cặp vợ chồng nên ưu tiên phương án thuận tình ly hôn và tự thỏa thuận về tài sản, con cái. Việc này không chỉ giúp giảm bớt áp lực cho hệ thống tư pháp đang quá tải vì dịch bệnh mà còn giúp thủ tục được giải quyết nhanh chóng hơn, tránh phải mở nhiều phiên tòa xét xử phức tạp.