Trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19 đang có những diễn biến hết sức phức tạp, nhiều địa phương trên cả nước đã phải áp dụng biện pháp giãn cách xã hội nghiêm ngặt theo Chỉ thị 16/CT-TTg năm 2020 của Thủ tướng Chính phủ. Một trong những vấn đề được người dân quan tâm nhất hiện nay chính là: Trường hợp nào được coi là "thật sự cần thiết" để ra đường mà không vi phạm pháp luật?

1. 03 nhóm trường hợp được phép ra khỏi nhà khi giãn cách xã hội

Theo hướng dẫn tại Công văn 2601/VPCP-KGVX năm 2020, Chính phủ đã quy định cụ thể các trường hợp người dân được phép ra ngoài bao gồm:

• Mua sắm nhu yếu phẩm: Bao gồm lương thực, thực phẩm, dược phẩm và các loại hàng hóa, dịch vụ thiết yếu khác phục vụ đời sống hàng ngày.
• Trường hợp khẩn cấp: Các tình huống liên quan đến tính mạng và tài sản như cấp cứu, khám chữa bệnh; thiên tai, hỏa hoạn hoặc các sự cố bất khả kháng khác.
• Đi làm tại các cơ sở được phép hoạt động: Bao gồm các cơ quan nhà nước, lực lượng vũ trang, cơ quan ngoại giao và các cơ sở sản xuất, kinh doanh dịch vụ không bị tạm dừng hoạt động.

2. Danh mục hàng hóa và dịch vụ thiết yếu được tiếp tục hoạt động

Để đảm bảo duy trì các hoạt động kinh tế và đời sống tối thiểu, Chỉ thị 16/CT-TTg năm 2020 cho phép các cơ sở sau đây tiếp tục hoạt động:

• Nhà máy, cơ sở sản xuất; các công trình giao thông, xây dựng trọng điểm.
• Cơ sở kinh doanh dịch vụ, hàng hóa thiết yếu: Lương thực, thực phẩm, dược phẩm; xăng, dầu; điện; nước; nhiên liệu...
• Các cơ sở dịch vụ bổ trợ doanh nghiệp: Ngân hàng, kho bạc, công chứng, luật sư, đăng kiểm, đăng ký giao dịch bảo đảm, chứng khoán, bưu chính, viễn thông.
• Dịch vụ hỗ trợ vận chuyển, xuất nhập khẩu hàng hóa, khám chữa bệnh và tang lễ.

Người dân khi ra ngoài trong các trường hợp này bắt buộc phải tuân thủ quy tắc 5K: Đeo khẩu trang, giữ khoảng cách tối thiểu 2m và không tập trung quá 02 người tại nơi công cộng (ngoài phạm vi công sở, trường học, bệnh viện).

3. Mức xử phạt vi phạm quy định giãn cách xã hội

Việc không tuân thủ các quy định về giãn cách xã hội không chỉ gây nguy hiểm cho cộng đồng mà còn phải đối mặt với các hình thức xử lý nghiêm khắc theo Nghị định 117/2020/NĐ-CP:

Xử phạt hành chính

• Phạt tiền từ 1 - 3 triệu đồng: Đối với hành vi không đeo khẩu trang nơi công cộng hoặc không thực hiện biện pháp bảo vệ cá nhân.
• Phạt tiền từ 5 - 10 triệu đồng: Đối với hành vi che giấu tình trạng bệnh hoặc không thực hiện vệ sinh, diệt trùng trong vùng có dịch.
• Phạt tiền từ 10 - 20 triệu đồng: Đối với hành vi không thực hiện quyết định hạn chế tập trung đông người hoặc tạm đình chỉ hoạt động kinh doanh dịch vụ tại nơi công cộng.
• Phạt tiền từ 30 - 40 triệu đồng: Đối với hành vi không thực hiện quyết định cấm tập trung đông người tại vùng đã ban bố tình trạng khẩn cấp về dịch.

Truy cứu trách nhiệm hình sự

Trong trường hợp vi phạm quy định phòng chống dịch dẫn đến lây lan dịch bệnh cho người khác, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội "Làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm cho người" theo quy định tại Điều 240 Bộ luật Hình sự 2015. Hình phạt cao nhất cho tội danh này có thể lên đến 12 năm tù giam.

Điều 240. Tội làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm cho người
1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho người, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:
a) Đưa ra khỏi vùng có dịch vật phẩm, động vật, thực vật hoặc vật khác có khả năng lây truyền dịch bệnh nguy hiểm cho người, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác;
b) Đưa vào Việt Nam vật phẩm, động vật, thực vật hoặc vật khác có khả năng lây truyền dịch bệnh nguy hiểm cho người;
c) Hành vi khác làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho người.

Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về giãn cách xã hội không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là hành động bảo vệ sức khỏe cho chính bản thân, gia đình và toàn xã hội. Hãy chỉ ra đường khi thật sự cần thiết và luôn thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng dịch theo hướng dẫn của cơ quan y tế.