Trong bối cảnh toàn quốc đang đẩy mạnh chiến dịch cấp thẻ Căn cước công dân gắn chip, không ít người dân rơi vào tình trạng "dở khóc dở cười" khi thẻ cũ đã bị cắt góc hoặc thu hồi mà thẻ mới vẫn chưa về tay. Việc thiếu hụt giấy tờ tùy thân gây ra nhiều trở ngại trong các giao dịch ngân hàng, nhà đất hay thủ tục hành chính. Tuy nhiên, tính đến thời điểm tháng 11/2021, pháp luật Việt Nam đã chính thức công nhận 2 loại giấy tờ và hình thức định danh có giá trị tương đương để thực hiện các giao dịch mà không nhất thiết phải dùng đến hộ chiếu.

1. Văn bản Thông báo số định danh cá nhân: "Giấy thông hành" tạm thời đầy giá trị

Đối với những công dân chưa được cấp thẻ Căn cước công dân gắn chip hoặc đang trong quá trình chờ đợi, văn bản Thông báo số định danh cá nhân chính là giải pháp pháp lý hữu hiệu nhất hiện nay.

Theo quy định tại Điều 5 Thông tư 59/2021/TT-BCA, khi công dân có yêu cầu được thông báo về số định danh cá nhân và thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, công dân (hoặc người đại diện hợp pháp) có quyền yêu cầu Công an cấp xã nơi thường trú cấp văn bản thông báo này.

"Điều 5. Thông báo số định danh cá nhân và thông tin công dân trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư
1. Số định danh cá nhân được xác lập từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư dùng để kết nối, cập nhật, chia sẻ, khai thác thông tin của công dân trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành..."

Tại sao văn bản này lại quan trọng?

• Chứng minh nhân thân: Mẫu thông báo này chứa đựng đầy đủ các thông tin cơ bản của công dân như họ tên, ngày tháng năm sinh, giới tính và đặc biệt là số định danh cá nhân (chính là số thẻ Căn cước công dân gắn chip sau này).
• Giá trị giao dịch: Người dân hoàn toàn có thể sử dụng mẫu Thông báo này để chứng minh nội dung thông tin của mình với các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan trong các giao dịch dân sự, thủ tục hành chính cần thiết.
• Dễ dàng tiếp cận: Hiện nay, thủ tục cấp văn bản này đã được triển khai rộng rãi tại Công an cấp xã trên toàn quốc, giúp người dân nhanh chóng có giấy tờ thay thế mà không phải chờ đợi quá lâu như thẻ chip.

2. Tài khoản định danh điện tử mức độ 2: Bước tiến đột phá từ công nghệ số

Một bước ngoặt lớn trong việc quản lý dân cư vừa được thiết lập thông qua Quyết định 34/2021/QĐ-TTg có hiệu lực từ ngày 08/11/2021. Đây là văn bản pháp lý quan trọng quy định về định danh và xác thực điện tử.

Theo quy định tại khoản 3 Điều 3 Quyết định 34/2021/QĐ-TTg, tài khoản định danh điện tử mức độ 2 có giá trị sử dụng tương đương thẻ Căn cước công dân, hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế.

Đặc điểm của tài khoản định danh điện tử mức độ 2:

• Độ tin cậy cao: Tài khoản này chỉ được tạo lập khi thông tin cá nhân của công dân đã được xác minh bằng ảnh chân dung hoặc vân tay trùng khớp với dữ liệu trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hoặc Cơ sở dữ liệu Luật Căn cước công dân 2014.
• Tiện lợi: Thay vì phải mang theo thẻ vật lý, người dân chỉ cần sử dụng ứng dụng trên điện thoại thông minh để xuất trình thông tin khi cần thiết.
• Quy trình đăng ký: Công dân từ đủ 14 tuổi trở lên có thể cài đặt ứng dụng, khai báo thông tin cá nhân (Số định danh, họ tên, ngày sinh...). Hệ thống sẽ tự động đối soát và kích hoạt tài khoản sau khi xác thực thành công.

Lưu ý quan trọng: Vì đây là quy định rất mới (vừa ban hành tháng 11/2021), việc triển khai thực tế tại các cơ quan, tổ chức có thể còn bỡ ngỡ. Do đó, người dân nên chủ động chuẩn bị thêm văn bản Thông báo số định danh cá nhân để đảm bảo mọi giao dịch diễn ra thông suốt.

Lời khuyên cho công dân trong giai đoạn chuyển đổi

Việc chuyển đổi sang hệ thống quản lý dân cư mới bằng số định danh và thẻ chip là một lộ trình tất yếu của Chính phủ điện tử. Trong thời gian chờ đợi thẻ vật lý, việc nắm vững các quy định tại Thông tư 59/2021/TT-BCA và Quyết định 34/2021/QĐ-TTg sẽ giúp bạn bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình, tránh những phiền hà không đáng có trong cuộc sống hàng ngày.