Trong mỗi kỳ tuyển sinh đại học, cao đẳng, "điểm ưu tiên" luôn là từ khóa được hàng triệu thí sinh và phụ huynh quan tâm đặc biệt. Đây không chỉ là những con số cộng thêm thuần túy mà còn là chính sách nhân văn của Nhà nước nhằm tạo sự công bằng trong tiếp cận giáo dục. Vậy điểm ưu tiên là gì và cách tính điểm ưu tiên năm 2026 có gì thay đổi? Hãy cùng giải mã chi tiết ngay sau đây.

1. Điểm ưu tiên là gì và tại sao nó lại là 'cứu cánh' cho thí sinh?

Hiểu một cách đơn giản, điểm ưu tiên là mức điểm mà thí sinh được cộng thêm vào tổng điểm thi thực tế để dùng làm căn cứ xét tuyển. Chính sách này được thiết kế nhằm hỗ trợ các nhóm thí sinh có điều kiện học tập khó khăn hơn do yếu tố địa lý (khu vực) hoặc thuộc các nhóm đối tượng chính sách đặc thù.

Theo quy định tại Văn bản hợp nhất 02/VBHN-BGDĐT năm 2025 (hợp nhất từ Thông tư 08/2022/TT-BGDĐT), điểm ưu tiên giúp thu hẹp khoảng cách về điều kiện tiếp cận giáo dục giữa các vùng miền và các tầng lớp dân cư.

2. Phân loại các mức cộng điểm ưu tiên theo khu vực mới nhất

Chính sách ưu tiên theo khu vực dựa trên nơi thí sinh theo học THPT hoặc nơi thường trú trong những trường hợp đặc biệt. Cụ thể, mức điểm được quy định tại khoản 1 Điều 7 Văn bản hợp nhất 02/VBHN-BGDĐT năm 2025 như sau:

• Khu vực 1 (KV1): Cộng 0,75 điểm. Bao gồm các xã đặc biệt khó khăn, vùng sâu, vùng xa, hải đảo.
• Khu vực 2 - Nông thôn (KV2-NT): Cộng 0,5 điểm. Bao gồm các địa phương không thuộc KV1, KV2 và KV3.
• Khu vực 2 (KV2): Cộng 0,25 điểm. Bao gồm các thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh; các huyện ngoại thành của thành phố trực thuộc Trung ương.
• Khu vực 3 (KV3): Không được cộng điểm ưu tiên. Bao gồm các quận nội thành của thành phố trực thuộc Trung ương.

Lưu ý quan trọng: Từ năm 2023, thí sinh chỉ được hưởng chính sách ưu tiên khu vực trong năm tốt nghiệp THPT (hoặc trung cấp) và một năm kế tiếp.

3. Đối tượng chính sách nào được hưởng đặc quyền cộng điểm?

Bên cạnh khu vực, đối tượng chính sách là yếu tố quan trọng thứ hai. Mức điểm ưu tiên cho nhóm này thường cao hơn đáng kể:

• Nhóm ưu tiên 1 (UT1): Cộng 2,0 điểm. Bao gồm các đối tượng từ 01 đến 04 (người dân tộc thiểu số tại KV1, thương binh, bệnh binh, con liệt sĩ...).
• Nhóm ưu tiên 2 (UT2): Cộng 1,0 điểm. Bao gồm các đối tượng từ 05 đến 07 (thanh niên xung phong, quân nhân xuất ngũ, người lao động ưu tú...).

"Thí sinh thuộc nhiều diện đối tượng chính sách quy định tại các điểm a, b khoản này chỉ được tính một mức điểm ưu tiên cao nhất." - Trích điểm c khoản 2 Điều 7 Văn bản hợp nhất 02/VBHN-BGDĐT năm 2025.

4. Công thức tính điểm ưu tiên 'lạ' cho thí sinh đạt điểm cao

Một trong những thay đổi mang tính bước ngoặt mà thí sinh cần đặc biệt lưu ý là cách tính điểm ưu tiên đối với những người đạt tổng điểm từ 22,5 trở lên. Điều này nhằm tránh tình trạng "lạm phát" điểm chuẩn ở các ngành hot.

Theo khoản 4 Điều 7 Văn bản hợp nhất 02/VBHN-BGDĐT năm 2025, công thức tính như sau:

Điểm ưu tiên = [(30 - Tổng điểm đạt được) / 7,5] × Mức điểm ưu tiên quy định

Ví dụ: Nếu bạn thuộc KV1 (mức ưu tiên 0,75) và đạt 27 điểm thi, điểm ưu tiên của bạn sẽ là: [(30 - 27) / 7,5] × 0,75 = 0,3 điểm. Như vậy, điểm càng cao thì mức ưu tiên sẽ giảm dần, đảm bảo sự công bằng tuyệt đối cho các thí sinh ở top đầu.

Việc nắm vững các quy định về điểm ưu tiên không chỉ giúp thí sinh tự tin hơn mà còn là cơ sở để xây dựng chiến thuật chọn nguyện vọng thông minh. Chúc các sĩ tử năm 2026 có một kỳ thi thành công rực rỡ!