Kinh doanh đa cấp tại Việt Nam trong những năm gần đây đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ về mặt pháp lý, đặc biệt là sau khi Nghị định 40/2018/NĐ-CP có hiệu lực. Tuy nhiên, bên cạnh việc tuân thủ các quy tắc vận hành mạng lưới, người tham gia còn phải đối mặt với một nghĩa vụ quan trọng: Thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Vậy làm thế nào để tính toán chính xác số thuế phải nộp và những ai thuộc diện phải kê khai? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết dựa trên các quy định pháp luật hiện hành tính đến tháng 6/2019.

Bán hàng đa cấp dưới góc nhìn pháp lý năm 2019

Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Nghị định 40/2018/NĐ-CP, bán hàng theo phương thức đa cấp được định nghĩa như sau:

"Bán hàng theo phương thức đa cấp là hoạt động kinh doanh sử dụng mạng lưới người tham gia gồm nhiều cấp, nhiều nhánh, trong đó, người tham gia được hưởng hoa hồng, tiền thưởng và lợi ích kinh tế khác từ kết quả kinh doanh của mình và của những người khác trong mạng lưới."

Như vậy, người tham gia bán hàng đa cấp không chỉ đơn thuần là người bán lẻ mà còn là một mắt xích trong hệ thống kinh doanh. Chính vì có nguồn thu nhập từ nhiều nguồn (hoa hồng trực tiếp, hoa hồng gián tiếp, tiền thưởng...), việc xác định doanh thu tính thuế trở nên phức tạp hơn so với các loại hình kinh doanh thông thường.

Ai là người phải nộp thuế thu nhập cá nhân khi bán hàng đa cấp?

Căn cứ vào khoản 1 Điều 5 Thông tư 92/2015/TT-BTC, đối tượng nộp thuế được xác định rõ ràng:

• Đối tượng nộp thuế: Là cá nhân trực tiếp ký hợp đồng với doanh nghiệp bán hàng đa cấp theo hình thức đại lý bán đúng giá.
• Phạm vi áp dụng: Bao gồm cá nhân cư trú, nhóm cá nhân và hộ gia đình có hoạt động bán hàng đa cấp.

Điều kiện phát sinh nghĩa vụ thuế

Không phải mọi cá nhân tham gia đa cấp đều phải nộp thuế. Pháp luật quy định ngưỡng doanh thu tối thiểu để phát sinh nghĩa vụ này. Cụ thể, cá nhân có doanh thu từ 100 triệu đồng trở lên/năm dương lịch mới thuộc diện phải nộp thuế TNCN.

Doanh thu này không chỉ là tiền bán hàng mà bao gồm tổng hòa các khoản thu nhập:

• Tiền hoa hồng từ việc bán hàng trực tiếp và gián tiếp.
• Các khoản thưởng dưới mọi hình thức (thưởng doanh số, thưởng cấp bậc...).
• Các khoản hỗ trợ chi phí, đào tạo hoặc các lợi ích kinh tế khác nhận được từ doanh nghiệp.

Công thức và cách tính thuế TNCN cho đại lý đa cấp

Đối với cá nhân kinh doanh đa cấp, thuế TNCN được tính theo phương pháp khoán trên doanh thu. Đây là cách tính đơn giản nhưng yêu cầu sự chính xác trong việc kê khai thời điểm nhận thu nhập.

Xác định số thuế phải nộp

Theo hướng dẫn tại điểm c khoản 2 Điều 5 Thông tư 92/2015/TT-BTC, công thức tính như sau:

Trong đó, tỷ lệ 5% là mức thuế suất cố định áp dụng cho hoạt động đại lý bán hàng đa cấp. Thời điểm xác định doanh thu tính thuế là thời điểm doanh nghiệp bán hàng đa cấp thực hiện chi trả tiền hoa hồng hoặc các khoản lợi ích cho cá nhân.

Rủi ro pháp lý khi không tuân thủ nghĩa vụ thuế

Việc chậm nộp hoặc trốn thuế trong hoạt động đa cấp có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý nghiêm trọng, từ xử phạt hành chính đến truy cứu trách nhiệm hình sự.

Xử phạt hành chính

Theo Điều 13 Thông tư 166/2013/TT-BTC, các hành vi vi phạm được phân loại:

• Chậm nộp hồ sơ: Nếu nộp hồ sơ khai thuế chậm dưới 90 ngày so với thời hạn quy định.
• Hành vi trốn thuế: Nếu không nộp hồ sơ đăng ký thuế hoặc nộp hồ sơ khai thuế sau 90 ngày kể từ ngày hết hạn.

Truy cứu trách nhiệm hình sự

Trong trường hợp số tiền trốn thuế lớn hoặc đã bị xử phạt hành chính mà vẫn tái phạm, cá nhân có thể bị truy cứu theo Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) về Tội trốn thuế. Mức hình phạt có thể bao gồm phạt tiền rất nặng hoặc phạt tù tùy theo mức độ vi phạm.

Lời khuyên pháp lý: Để tránh các rủi ro không đáng có, người tham gia bán hàng đa cấp cần chủ động theo dõi dòng tiền thu nhập của mình và yêu cầu doanh nghiệp cung cấp chứng từ khấu trừ thuế TNCN (nếu có) để thực hiện quyết toán đúng quy định.

Trên đây là hướng dẫn chi tiết về cách tính thuế thu nhập cá nhân khi bán hàng đa cấp năm 2019. Nếu quý khách còn bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến nghĩa vụ thuế hoặc các quy định về kinh doanh đa cấp, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn chuyên sâu.