Trong bối cảnh công nghệ số bùng nổ vào đầu năm 2026, việc mỗi cá nhân sở hữu một thiết bị ghi hình thông minh đã khiến ranh giới giữa quyền tự do cá nhân và quyền riêng tư trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Đặc biệt, kể từ khi Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, các quy định về việc thu thập dữ liệu hình ảnh, âm thanh tại nơi công cộng đã được siết chặt với những chế tài cụ thể.

Việc ghi âm, ghi hình tại nơi công cộng cần tuân thủ các nguyên tắc minh bạch theo quy định mới (ảnh minh họa)

Ghi âm, ghi hình nơi công cộng: Khi nào không cần xin phép?

Nhiều người dân băn khoan liệu việc vô tình quay dính người khác khi đang livestream tại phố đi bộ hay công viên có vi phạm pháp luật hay không. Theo quy định tại Điều 32 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, việc ghi âm, ghi hình tại nơi công cộng không phải lúc nào cũng bắt buộc phải có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu.

Cụ thể, pháp luật cho phép thực hiện hành vi này trong các trường hợp phục vụ lợi ích công cộng, quốc phòng, an ninh quốc gia hoặc bảo đảm trật tự an toàn xã hội. Đối với các hoạt động mang tính chất cộng đồng như hội nghị, hội thảo, thi đấu thể thao hay biểu diễn nghệ thuật công cộng, việc thu thập âm thanh, hình ảnh được coi là hợp pháp nếu không nhằm mục đích xâm phạm danh dự, nhân phẩm của cá nhân khác.

"Cơ quan, tổ chức, cá nhân được ghi âm, ghi hình và xử lý dữ liệu cá nhân thu được từ hoạt động ghi âm, ghi hình tại nơi công cộng, hoạt động công cộng mà không cần có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu cá nhân..." - Trích khoản 1 Điều 32 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025.

Nguyên tắc minh bạch và trách nhiệm thông báo

Mặc dù được phép ghi hình trong một số bối cảnh nhất định, nhưng Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 nhấn mạnh vào tính minh bạch. Người thực hiện hành vi ghi âm, ghi hình phải có hình thức thông báo phù hợp để những người trong khu vực đó biết rằng dữ liệu của họ đang được thu thập.

Hệ thống camera giám sát hoặc thiết bị ghi hình tại nơi công cộng phải có thông báo rõ ràng (ảnh minh họa)

Điều này nhằm bảo vệ quyền về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân đã được hiến định và cụ thể hóa tại Điều 38 Bộ luật Dân sự 2015. Việc lắp đặt camera giám sát tại các khu vực công cộng mà không có biển báo hoặc thông báo rõ ràng có thể bị coi là hành vi thu thập dữ liệu trái phép, dẫn đến các rủi ro pháp lý nghiêm trọng cho đơn vị quản lý.

Rủi ro pháp lý khi sử dụng hình ảnh sai mục đích

Điểm mấu chốt của các tranh chấp pháp lý thường không nằm ở hành vi "quay phim" mà nằm ở mục đích "sử dụng" những tư liệu đó. Theo Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình. Nếu việc sử dụng hình ảnh nhằm mục đích thương mại mà không có sự đồng ý hoặc không trả thù lao (trừ trường hợp luật định), người có hình ảnh có quyền yêu cầu cơ quan chức năng can thiệp, buộc tiêu hủy hoặc bồi thường thiệt hại.

Hơn nữa, khoản 3 Điều 32 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 quy định dữ liệu thu được chỉ được xử lý phù hợp với mục đích đã thông báo. Việc dùng hình ảnh nơi công cộng để bôi nhọ, xúc phạm danh dự người khác trên không gian mạng là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, có thể bị xử phạt hành chính theo Nghị định hướng dẫn hoặc thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

Lời khuyên thiết thực để tránh rắc rối pháp lý năm 2026

• Tôn trọng quyền cá nhân: Khi muốn quay phim, chụp ảnh tập trung vào một cá nhân cụ thể, hãy luôn lịch sự xin phép họ trước khi thực hiện.
• Quan sát biển báo: Tuyệt đối không ghi hình tại các khu vực có biển cấm theo quy định về bảo vệ bí mật nhà nước hoặc an ninh quốc phòng.
• Cẩn trọng khi chia sẻ: Trước khi đăng tải bất kỳ nội dung nào lên mạng xã hội, hãy tự đặt câu hỏi liệu hình ảnh đó có làm ảnh hưởng đến uy tín, danh dự hay đời sống riêng tư của người khác hay không.

Việc nắm vững các quy định tại Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 và Bộ luật Dân sự 2015 không chỉ giúp bạn tránh được những rắc rối pháp lý không đáng có mà còn góp phần xây dựng một cộng đồng văn minh, tôn trọng quyền riêng tư trong kỷ nguyên số.