Tặng cho nhà tình nghĩa, nhà tình thương là một trong những chính sách nhân văn nhằm hỗ trợ các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn ổn định cuộc sống. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều căn nhà tình nghĩa được xây dựng trên diện tích đất khá khiêm tốn, dẫn đến những vướng mắc pháp lý khi thực hiện thủ tục tách thửa và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ). Vậy pháp luật quy định như thế nào về vấn đề này, đặc biệt là tại địa bàn tỉnh Tuyên Quang?

Quy định về diện tích tách thửa tối thiểu: Thẩm quyền thuộc về ai?

Theo quy định tại khoản 31 Điều 2 Nghị định 01/2017/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số nghị định chi tiết thi hành Luật Đất đai 2013:

"Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định diện tích tối thiểu được phép tách thửa đối với từng loại đất cho phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phương."

Như vậy, mỗi tỉnh, thành phố sẽ có quy định riêng về diện tích tối thiểu. Khi thực hiện tách thửa để tặng cho nhà tình nghĩa, người sử dụng đất bắt buộc phải đối chiếu với quy định của UBND cấp tỉnh nơi có đất.

Tiêu chuẩn tách thửa đất ở tại Tuyên Quang năm 2022

Tại thời điểm tháng 3/2022, việc tách thửa trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang được điều chỉnh bởi Quyết định 28/2021/QĐ-UBND (có hiệu lực từ ngày 01/01/2022). Theo đó, diện tích tối thiểu của thửa đất ở sau khi tách thửa phải đảm bảo các điều kiện khắt khe về cả diện tích và kích thước hình học.

Cụ thể, thửa đất mới hình thành và thửa đất còn lại sau khi tách phải có diện tích tối thiểu là 36 m2 (không bao gồm diện tích hành lang bảo vệ an toàn công trình công cộng). Đồng thời, phải đáp ứng các tiêu chuẩn:

• Có ít nhất một cạnh tiếp giáp với đường giao thông hoặc lối đi.
• Chiều rộng tối thiểu là 04 mét.
• Chiều sâu tối thiểu là 09 mét (tính từ chỉ giới hành lang an toàn hoặc chỉ giới quy hoạch xây dựng).

Trong trường hợp căn nhà tình nghĩa chỉ có diện tích 30 m2 như ví dụ trên, về nguyên tắc chung là không đủ điều kiện để tách thửa theo quy định thông thường.

Cánh cửa nào cho những căn nhà tình nghĩa 'siêu nhỏ'?

Mặc dù quy định về diện tích tối thiểu là bắt buộc, nhưng pháp luật đất đai vẫn mở ra những cơ chế đặc thù để bảo vệ quyền lợi cho người dân trong các trường hợp lịch sử để lại. Cụ thể, nếu thửa đất có diện tích nhỏ hơn 36 m2 nhưng trên đất đã có nhà ở riêng biệt, ổn định từ trước ngày quy định của địa phương có hiệu lực, hoặc thuộc các trường hợp đặc biệt được UBND tỉnh xem xét, thì vẫn có thể được giải quyết.

Ngoài ra, theo điểm c khoản 1 Điều 100 Luật Đất đai 2013, hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định mà có giấy tờ giao nhà tình nghĩa, nhà tình thương gắn liền với đất thì được cấp Giấy chứng nhận và không phải nộp tiền sử dụng đất.

Trình tự, thủ tục tách thửa và cấp Sổ đỏ cho nhà tình nghĩa

Để hoàn tất thủ tục pháp lý cho hộ gia đình được tặng nhà, các bên cần thực hiện theo các bước sau:

1. Chuẩn bị hồ sơ

Căn cứ khoản 11 Điều 9 Thông tư 24/2014/TT-BTNMT, hồ sơ bao gồm:

• Đơn đề nghị tách thửa (Mẫu số 11/ĐK).
• Bản gốc Giấy chứng nhận đã cấp.
• Văn bản tặng cho nhà tình nghĩa (có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền).
• Giấy tờ tùy thân (CCCD/Hộ chiếu) và sổ hộ khẩu của các bên.

2. Nộp và giải quyết hồ sơ

Người dân nộp hồ sơ tại Bộ phận một cửa hoặc Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai cấp huyện. Theo khoản 2 Điều 75 Nghị định 43/2014/NĐ-CP, cơ quan chức năng có trách nhiệm:

• Đo đạc địa chính để chia tách thửa đất.
• Lập hồ sơ trình cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận mới.
• Chỉnh lý, cập nhật biến động vào hồ sơ địa chính và trao Sổ đỏ cho người dân.

Thời hạn giải quyết: Không quá 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ (đối với vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn là không quá 25 ngày) theo quy định tại khoản 40 Điều 2 Nghị định 01/2017/NĐ-CP.

Tóm lại, việc tặng cho nhà tình nghĩa cần được thực hiện song song với việc đảm bảo các điều kiện về diện tích tách thửa tối thiểu để hộ gia đình được thụ hưởng trọn vẹn quyền lợi về chỗ ở và quyền sử dụng đất hợp pháp.